Kásibı balyq sharýashylyǵy qolǵa alyndy

Sonymen qatar, aımaqtaǵy aýdan­dar­dyń da ornalasqan jerine, ta­bıǵatyna jáne taǵy basqa artyq­shylyqtaryna qa­raı jumys josparlary júıeli damyp keledi. Al toǵyz joldyń torabynda ornalasqan Merki aýdanynda búginde ta­­laı tııanaqty tirlikter tyndyrylyp jat­qanymen, balyq óńdeý sehy jumys­y­nyń qarqyn alýy óńir halqy úshin aı­tar­lyqtaı jańalyq bolyp otyr. Erekshe ká­siptiń el ıgiligi úshin qolǵa alynǵany da quptarlyq is.

Negizinen oblysta mal jáne egin sha­rýashylyǵy jaqsy damyǵan. Jyl saıyn óńirde atalǵan salada jaqsy kór­set­­kishterge qol jetkizilip kele jat­qany da belgili. Degenmen, ju­my­syn bas­tap úlgergen balyq sharýashylyǵy óńir halqynyń qy­zyǵýshylyǵyn týdyryp, kásipke degen qurmetin arttyra tú­se­tindigi sózsiz. Aıtalyq, Talas, Asa ózen­derinen, sondaı-aq, Aqkól, Bılikól se­kildi kólderden azyn-aýlaq balyq aýlap, halyqtyń ony kúndelikti tirshilikke ja­­rat­qany bolmasa, óńirde kásibı balyq sha­rýashylyǵy jolǵa qoıylmaǵan edi. Endi óńir jurtshylyǵy óńdelgen balyq ónim­de­ri­men qamtylyp qana qoımaı, al­daǵy ýa­qyttarda atalǵan ónimder eks­port­qa da shyǵarylatyn bolady.

Aǵymdaǵy jyly Merki aýdany, Andas batyr aýyldyq okrýgine qarasty Granıtogor aýylynda balyq óńdeıtin shaǵyn zaýyt qurylysynyń bastalǵany belgili. Jalpy quny 300 mıllıon teńgeni quraıtyn joba jylyna 1500 tonna balyq óńdep, odan 750 tonna daıyn ónim shyǵara alady. Kókserkeniń jáne tabannyń jon eti, balyqtyń urty men tartylǵan etin shyǵarýdy kózdegen sehtyń negizgi baǵyty eksport bolyp otyr. Seh aldaǵy ýaqyttarda Germanııa, Danııa, Shvesııa memleketterimen baılanys jasaý arqyly óńirde balyq sharýashylyǵyn damytýdy kózdeıdi. «Seh jumysyn qolǵa alýdaǵy maqsat – balyq ónimderin tereń óńdeýdi júzege asyrý bolyp otyr. Qazirgi tańda elimizdegi irgeli balyq zaýyttarynan mamandar tartylyp, jergilikti azamattardy oqytý ústindemiz. Búginde sehta 15 adam jumys istese, bolashaqta barlyǵy 65 adam jumyspen qamtylatyn bolady. Kezinde Balqashtyń janynda elimizge belgili balyq zaýyty bolǵan. Sol jerde kezinde jumys istep, joǵary kórsetkishterge qol jetkizgen Elshibek Nııazbekov, Abzal Ábishev degen azamattar qazir Merki aýdanynda jumys istep jatyr. Keleshekte tereń óńdelgen balyq ónim­deriniń toqsan paıyzy eksportqa shy­ǵarylatyn bolady», deıdi aýdan ákimi Meıirhan О́mirbekov. Atalǵan joba endi bir aıdan keıin, ıaǵnı tamyz aıynda tolyqtaı iske qosylady.

Jobanyń búgingi betalysy jaman emes. Negizgi shıkizat kózderin elimizdiń Aral, Kaspıı teńizderi men Zaısan kó­linen ákelemiz dep maqsat qoıyp otyrǵan seh basshylyǵy qazirgi kezde Aral teńizinen 40 tonna balyq alyp, zaý­­ytty iske qosý boıynsha jumys­ta­ryn jalǵastyryp keledi. Endi Merki je­rinen Eýropa memleketterine qaraı óń­delgen balyq ónimderi eksporttalady. Qazaqtyń dámi, tabıǵı baılyǵy da al­daǵy ýaqyttarda álemniń alpaýyt mem­leketterin tańdandyrady degen senim bar. Qazirdiń ózinde-aq Germanııa, Danııa, Shvesııa memleketteri birlese jumys isteýge oń nıet tanytyp otyr eken. Bul is keıingi kezeńde de Áýlıeatanyń áleýetin arttyra túsetin jobalardyń biri bolmaq.

Hamıt ESAMAN, «Egemen Qazaqstan»

Jambyl oblysy