«Densaýlyq» baǵdarlamasy eń aldymen halyqtyń densaýlyǵyn nyǵaıtyp, olardyń ómir sapasyn jaqsartýdy kózdeıdi.
Úsh jylǵa josparlanǵan baǵdarlamanyń basty 7 baǵyty bar. Onyń birinshisi – qoǵamdyq densaýlyqty qorǵaý. Bul baǵyt boıynsha mınıstrlik ult saýlyǵyn nyǵaıtýdy kózdeıtin qoǵamdyq densaýlyq qyzmetin qurǵan. El óńirlerinde ashylyp jatqan mundaı qyzmet túrleri ártúrli aýrýlardyń aldyn alý joldaryn izdestirip, halyqqa neǵurlym qoljetimdi ári tıimdi tetikterin qarastyrady. Onyń alǵashqy leginde sanıtarlyq-epıdemıologııalyq jaǵdaıdy turaqty saqtaý, syrqattardy emdeý barysynda zamanaýı tásilderdi qoldaný máselesi tur.
L.Aqtaevanyń deregine súıensek, osy jyldyń alǵashqy jeti aıynda 10 ınfeksııalyq aýrý boıynsha eshqandaı da naýqas kórsetkishi tirkelmepti. 27 juqpaly aýrýdyń taralý deńgeıi tómendep, sonyń ishinde qyzylsha – 55 ese, trıhınellez – 20 ese, menıngoktyq ınfeksııa 3,8 esege azaıǵan. Sońǵy on jylda adamnyń ortasha ómir súrý uzaqtyǵy 6 jylǵa uzarsa, ana ólimi – 4 esege, sábıdiń shetineýi 1,6 esege qysqarǵan. Qaterli isik aýrýlary da aýyzdyqtalyp, 20 paıyzǵa tómendepti. Vıse-mınıstr onkologııalyq aýrýlardan ólim kórsetkishi azaıyp kele jatqanyna toqtalyp, buǵan aýrýlardy bastapqy satysynda anyqtaý da septigin tıgizgenin atap ótti. Endi osy saladaǵy emdeý tásilderine jańasha mazmun berý, zamanaýı tehnologııalardy paıdalaný úrdisi jalǵasyp jatyr. Osy maqsatta Astanadaǵy Ulttyq onkologııa jáne transplantologııa ǵylymı ortalyǵynda jańa emdeý jobalary ázirlenip jatyr eken. Bul ádisterdiń bári syrqattardyń ómir súrý sapasyn arttyryp, ǵumyryn uzartýǵa yqpal etedi.
Baǵdarlamanyń ekinshi baǵyty – halyqqa medısınalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómek sheńberindegi qyzmetterdiń sapasyn arttyrý, jedel medısınalyq járdemdi damytý, barlyq densaýlyq qyzmetterin biriktiretin arnaıy medısınalyq kómekti damytý.
Baǵdarlamanyń úshinshi baǵyty negizinde medısınalyq qyzmet kórsetý sapasyn arttyrý kózdelip otyr. Osyǵan baılanysty sapany qaódaǵalaıtyn birlesken komıssııa qurylǵan. Byltyr atalǵan komıssııa emdeý men dıagnoz qoıýdyń 281 klınıkalyq hattamasyn, 40 medısınalyq tehnologııany, medısınalyq uıymnyń 8 standartyn maquldaǵan. Al bıylǵy jartyjyldyqta 59 klınıkalyq hattama bekitilse, 14 medısınalyq tehnologııa rastalǵan. Endi jyldyń aıaǵyna deıin taǵy 180 klınıkalyq hattamany ázirlep ári qaraı jetildirý josparlanyp otyr. Jalpy, medısınadaǵy klınıkalyq protokol degenimiz – belgili bir aýrýlardy emdeýdiń ǵylymı dáleldengen tásilder jıyntyǵy. Ol – uzaq jylǵy zertteýlerdiń nátıjesinde tıimdi dep tanylǵan halyqaralyq emdeý júıesi, ıaǵnı onda belgili bir aýrýdy anyqtaýǵa qatysty qandaı saraptamalar júrgizý kerektigi, nendeı dári-dármekter qoldanylý qajettigi jáne tıimdi dep tanylǵan emdeý tásilderi kórsetiledi. Demek, arnaıy komıssııa bekitken hattamalar negizinde emdeý – aýrýdy neǵurlym durys emdeýge jol ashady.
Tórtinshi baǵyt – dári-dármekpen qamtamasyz etýdiń ulttyq saıasaty bolsa, besinshisi – densaýlyq saqtaý salasynyń qarjylyq turaqtylyǵyn saqtaý arqyly medısınany damytý. Altynshysy – osy saladaǵy adamı resýrstardy basqarýdyń tıimdiligin arttyrý. Medısına salasynyń basty máseleleriniń biri – kadr tapshylyǵy. Ásirese, aýyldyq jerlerde dárigerler men medbıkelerdiń jetispeıtini anyq baıqalady. Ári kadrlardy daıarlaý sapasy da kóńil kónshitpeıdi. Sondyqtan sala mınıstrligi sheteldik joǵary oqý oryndarymen strategııalyq áriptestik negizinde medısınalyq bilim berýdi qaıta jańǵyrtýdy qolǵa alǵan. Bes jylǵa jasalǵan damýdyń strategııalyq jospary sheńberinde elimizdiń medısınalyq joǵary oqý oryndarynda ýnıversıtettik klınıkalardy qurý, professorlyq-oqytýshylyq quramnyń biliktiligin arttyrý, akademııalyq basqarý júıesin jetildirý sekildi jumystar qolǵa alyna bastaǵan. Qazirdiń ózinde medbıkelik bilimdi jańǵyrtýdyń fın modeli engizilip, bul qanatqaqty joba boıynsha 320 adam oqyp jatyr.
«Densaýlyqtyń» jetinshi baǵyty – memleket-jekemenshik áriptestigin damytý, qazirgi zamanǵy aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalar negizinde densaýlyq saqtaý ınfraqurylymyn damytý. Mınıstrliktiń málimeti boıynsha búginde 10 medısınalyq nysan boıynsha senimdi basqarý sharty jasalǵan.
Memleket-jekemenshik áriptestigine baılanysty jýrnalısterdiń saýalyna jaýap bergen vıse-mınıstr 2016-2020 jyldarǵa arnalǵan qoldanystaǵy jekeshelendirýdiń keshendi josparynyń negizinde 7 oblystyq salamatty ómir saltyn qalyptastyrý ortalyǵy jekeshelendirilgenin atap ótti. Búginge deıin jalpy somasy 12 mlrd teńge bolatyn 11 joba boıynsha kelisimshart jasalypty. Vıse-mınıstrdiń aıtýynsha, «Densaýlyq» baǵdarlamasy aıasyndaǵy sharalar Memleket basshysy qoıǵan mindetterdi oryndaýǵa múmkindik beredi. Jospar boıynsha, Qazaqstan 2050 jylǵa qaraı álemdegi eń damyǵan otyz eldiń qataryna qosylýy tıis. Osy oraıda elimizdiń de densaýlyq saqtaý salasy damyp, turǵyndardyń ortasha ómir súrý jasy 80 jasqa deıin uzarmaq.
Qymbat TOQTAMURAT,
«Egemen Qazaqstan»