2017-2018 oqý jylynda óńirde 381 memlekettik kúndizgi jalpy bilim beretin mektepte 94 myńnan astam oqýshy bilim alady dep kútilýde. О́ńirdegi mektep sany byltyrǵy oqý jylymen salystyrǵanda 3 birlikke azaıǵan. Qaztalov aýdanynda Haırýsh jáne Saraljyn bastaýysh mektepteri, Terekti aýdanyndaǵy Qandyq bastaýysh mektebi oqýshy sany azaıýyna baılanysty jabyldy. Oqýshy sany turaqty kóbeıip, dárejesi joǵarylap jatqan bilim ordalary da bar. Mysaly, Aqjaıyq aýdany Atameken aýylyndaǵy M.О́temisov atyndaǵy negizgi mektep orta mektepke aınaldy. Endi bul mektepke jańa ǵımarat kerek. Jarty ǵasyr buryn salynǵan kóne mektep ǵımaratynyń jaǵdaıy syn kótermeıdi.
Dál qazir oblysta 9 bilim nysanynyń qurylysy júrip jatyr. Máselen, Oral qalasynyń Derkól kentinde árqaısysy 600 oryndyq 2 mektep, Qashaǵan kentindegi Sarytaý shaǵyn aýdanynda 900 oryndyq mektep Ulttyq qor esebinen jańadan salynsa, Oral qalasynda №4 mekteptiń apatty jaǵdaıdaǵy ǵımaraty da qaıta kóterilip jatyr. Bul qurylystyń bári de bıylǵy qarasha-jeltoqsan aılarynda paıdalanýǵa berilmek. Sondaı-aq, respýblıkalyq bıýdjet esebinen Zelenov aýdany Darııan aýylynda 100 oryndyq ınternatymen 300 orynǵa arnalǵan mektep ǵımaraty salynyp jatyr. Jergilikti bıýdjet esebinen Qaztalov aýylyndaǵy 100 oryndyq mektep janyndaǵy ınternat pen Bórli aýdanynyń Keńtúbek aýylyndaǵy 50 oryndyq balabaqsha ǵımarattary turǵyzylýda. Al Bórli aýdanynyń Araltal aýylyndaǵy 300 oryndyq jáne Aqjaıyq aýdanynyń Shardarshap aýylyndaǵy 198 oryndyq mektepter shetel ınvestısııasy esebinen salynyp jatyr.
Buǵan qosa, jergilikti bıýdjet esebinen 12 bilim berý nysanyna jalpy somasy 1241,0 mln teńgeni quraıtyn kúrdeli jóndeý jumystary júrgizilýde, deıdi Záýre Bazarǵalıqyzy. Qazirgi tańda 5 bilim nysanynda kúrdeli jóndeý jumystary aıaqtalǵan. Bilim mekemeleriniń 71%-ynda jylytý júıesiniń aldaǵy qys maýsymyna daıyndyǵy tekserilip, bul jumys ári qaraı jalǵasýda.
О́ńirde 2016 jyldan bastap jaratylystaný-matematıka baǵytyndaǵy pánder boıynsha 563 pedagog jergilikti bıýdjet esebinen aǵylshyn kýrstarynda bilimin jetildirgen. Endi osy pánderdi aǵylshyn tilinde oqytý eksperımenti júrgiziletin mektepterdiń tizimi anyqtalyp, 13271 dana aǵylshyn tilindegi oqýlyq pen oqý-ádistemelik keshenge tapsyrys berilgen.
– Oblysqa qajetti mektep oqýlyqtaryn satyp alý úshin jergilikti bıýdjetten 2 334,9 mln teńge bólindi. Jańartylǵan bilim mazmunyna kóshýge baılanysty 2, 5, 7 synyptardyń barlyq oqýlyǵy, mektepaldy daıarlyq, arnaýly mektep oqýlyqtaryna, aǵylshyn tilinde jaratylystaný baǵytyndaǵy oqýlyqtar jáne qordy tolyqtyrý baǵytynda barlyǵy 1 244 000-nan astam dana oqýlyq pen oqý-ádistemelik keshenderge tapsyrys berildi. Baspalarmen kelisimsharttar jasalyp, oqýlyqtardy tasymaldaý bastaldy. Qazirgi tańda oqýlyqtardyń 20 %-y aýdandar men qalaǵa jetkizildi. Oqýlyqtardy tasymaldaý tamyz aıynyń 30-yna deıin júrgiziledi, – deıdi bilim basqarmasynyń basshysy.
2016-2017 oqý jylynda oblystyń bilim berý mekemelerinde 21 850 pedagog, jalpy bilim beretin mektepterde 11 971 muǵalim qyzmet etken edi. О́tken oqý jylynyń sońynda 105 pedagogıkalyq qyzmetker tapshy bolǵan. Qazaq mektebinde orys tili men ádebıeti, matematıka pánderiniń muǵalimderi jetispeıdi.
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan» Batys Qazaqstan oblysy