Kitaptyń ıesi jazýshy Jaıyq Bekturov eken. О́zi aıdaýda bolyp kelse de, qoryqpaı, «halyq jaýy» dep atalyp ketken Alash qaıratkerleriniń eńbekterin jasyryp saqtaýǵa tyrysqan. Odan keıin Maǵjan aǵasyn aqtaýǵa qosqan úlesi týraly jýrnalıst Jarasbaı Súleımenovtiń «Zylıha» degen «Egemen Qazaqstan» (2012 jyly) gazetinde basylǵan kólemdi maqalasynan oqýǵa bolady. Maǵjan Jumabaıulynyń zaıyby Zylıha apaı kúıeýiniń jazyqsyz ustalyp ketkenin dáleldeý úshin qol qýsyryp qarap otyrmaıdy. Osy kezde Maǵjan aǵasyn aqtaý áreketine Jaıyq Bekturov ta qozǵaý salady. Zylıha jeńgesine aıtyp, sol kezde KSRO úkimetin basqaryp otyrǵan N.S.Hrýshevke hat jazǵyzady. Osy hatqa baılanysty Máskeýden naqty nusqaý alǵan respýblıkamyzdyń qaýipsizdik komıteti Maǵjan isin qaıta qaraýǵa májbúr bolady. Aqyry, Maǵjan kelesi 1960 jyly aqtalady. Memlekettik qaýipsizdik komıteti 1938 jylǵy aıyptaýdy joqqa shyǵarǵanymen, aqyn bul joly tolyq aqtalmaıdy. Qazan revolıýsııasyna deıingi shyǵarmalarynyń ıdeıalyq baǵyty týraly qorytyndy jasaý maqsatynda Qazaqstan Jazýshylar odaǵy ǵalymdary men taǵy basqa mekemelerden qurylǵan topqa tapsyrady. Topty qazaqtyń belgili, talantty aqyny basqarady. Bul top mynadaı qorytyndy shyǵarady: artynda qalǵan jyrlaryna keletin bolsaq, tutas alǵanda óziniń ıdeıalyq negizinde býrjýazııalyq-ulttyq, demek kontrrevolıýsııalyq sıpatta bolǵan. Osy topqa tórelik jasaǵan aqyn aǵamyz óziniń qateligin túsinip, moıyndap Maǵjannyń 1989 jyly shyqqan jınaǵyna alǵysóz jazypty. Bul da qazaqtyń belgili aqynynyń arylýynyń bir joly bolǵan shyǵar. Jýrnalıst Jarasbaı Súleımenovtiń aıtýy boıynsha Jaıyq aǵamyzdyń Maǵjanǵa, artynda qalǵan jesiri Zylıhaǵa jasaǵan jaqsylyqtary az emes eken. 1989 jyly Maǵjan Jumabaev tolyq aqtalyp, Jaqań aǵamyz ózi kóp qamqorlyq jasaǵan jeńgesi Zylıhamen ekeýi armandaǵan maqsattaryna jetip, Maǵjan shyǵarmalarynyń jınaǵyn kórip, ekeýi de máńgilikke jol tartty. Jaıyq Bekturov syndy Alash qaıratkerleriniń qamqorshysy bolǵan tulǵanyń taǵylymynan keıingi urpaq habardar bolsyn, degen nıet bizdiki. О́tkenniń ónegesin boıyna túıip óskender ulttyq bolmysyn bıik ustaıtyny anyq.
Erkin DÁÝEShULY, Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń múshesi, jaıyqtanýshy
Astana