Ortaq ózenniń máselesi oń sheshildi

Eńbeginiń tátti jemisin jer-anadan tapqan dıqandar úshin jaz mezgilinde aǵyn sýdan tap­shylyq kórmeý óte mańyzdy. Oń­­tústikte bul, ásirese, aq altyn ósi­rip otyrǵan aǵaıyndarǵa qa­ty­sy bar. Taýdan kúrkirep aq­qan aryndy ózenniń boıynda otyr­­maǵannan keıin Myrzashól óńi­riniń Qyrǵyzstan, О́zbekstan aý­maǵyn basyp keletin aǵyn sýǵa kúni túsedi.

Halyq arasynda «sýdyń basynda otyrǵan bal, aıaǵynda otyr­ǵan ý ishedi» degen qa­natty sóz bar. Aǵyn sýdy kór­shi memleket­terden alyp otyr­ǵan­dyqtan Maqtaralda osy­ǵan baılanysty mashaqattar kóp bo­latyn. Bul, ásirese, О́zbek­stan­nan «Dostyq» kanalynan keletin sýdyń Qazaqstanǵa teń­ger­imdi bólinbeýinen oryn alyp kel­di. Máselen, memle­ket­ara­lyq kelisimshart boıynsha osy «Dostyq» kanaly arqyly kór­shi ózbek dıqandarynyń 112 myń gektar, maqtaraldyq dıqan­dardyń 136 myń gektar jeri sýlandyrylýy kerek bolatyn. Elimizdiń Aýyl sharýa­shy­lyǵy mınıstrligi osy daýly máseleniń oraıyn tapty. Osy mınıstrlikke qarasty Sý resýrstary komıtetiniń ókil­deri eki taraptyń «Dostyq» ka­nalynyń sýyn teń bólisýge qol jet­kize­tin­digin aıtady. Qazaq-ózbek tú­bi bir týys halyq. Áıtse de, táý­e­lsizdiktiń alǵashqy jyldary­nan egemendigin alǵa tartyp, kór­­pesin tumshalap alǵan ala ta­qııaly aǵaıyndar ózderiniń gıdro­beketterindegi jaǵdaıdy ba­qylaýǵa Qazaqstan jaǵyn jibe­re bermeıtin. Sonyń salda­rynan Qazaqstanǵa bólinýge tıisti sý orta jolda qoldy bolyp, byltyr Maqtaralda 50 myń gektar maqtalyq sýsyz qal­ǵan. Osy­nyń saldarynan 40 myń ton­na aq altyn kózden bul-bul ushyp, dıqandar ketpenine súıe­nip, kúńirenip qalǵan edi.

Sońǵy jyldary qazaq-ózbek mem­leketteriniń arasyndaǵy týys­qandyq qatynastyń jaq­sar­ǵany ári Aýyl sharýa­shy­ly­ǵy mınıstrliginiń baıandy jumy­sy­nyń nátıjesinde aǵyn sýda tapshylyq bolmady.

– Jazdyń shilde-tamyz aılarynda sý tapshy bolyp, ózimizge tıisti sýymyzdy 50 paıyzǵa deıin ala almaı júrgen jyldar boldy. Osy jumys qolǵa alynyp, birtalaı is-sharalar jasalyndy. Sonyń ná­tıjesin kórip otyrmyz. Qazir ózimizge tıisti sýdy tolyǵymen alyp jatyrmyz. Maqtaralǵa «Dostyq» transshekaralyq kanalynan sekýndyna 100 tekshe metr sý túsip jatyr. Bekitilgen keste boıynsha 1 mıllıard 116 mıllıon tekshe metr tirshilik nári alynady. Bul sýarý maýsymyna jáne kók­temgi sordy shaıýǵa jetkilikti bolady, – deıdi «Qazsýshar» RQM OQOF dırektorynyń mindetin at­qarýshy Tolqyn Balpyqov.

Jýyrda oblys ákimi Jan­se­ıit Túımebaev Maqta­ral­­da­ǵy dıqandardyń tynys-tir­shi­li­gimen tanysyp qaıtqan. Aq maqta – aq altynnan bólek, qaý­­yn-qarbyz, júzim, baý-baq­sha ónimderin ósirip satyp, paı­daǵa shyǵyp otyrǵan dıqan qaý­y- my bıyl sýdyń beıpil bol­ǵandyǵyn aıtyp, Úkimetke al­ǵysyn jetkizdi.

Baqtııar TAIJAN, «Egemen Qazaqstan» Ońtústik qazaqstan oblysy