О́zin ózi jetildirgen jetistikke jetedi

Elbasy 2012 jyldyń 14 jeltoq­sa­nyn­da jarııa etken «Qazaqstan-2050» Stra­tegııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Joldaýynda: «2030» Strategııasynda belgilengen ne­gizgi mindetter oryndaldy, qalǵandary oryn­dalý ústinde. Búgingi kúni bizdiń árqaısymyz «2030» Strategııasy iske asty, zamanaýı Qazaqstan ornyqty dep aıta alamyz. Bul – bizdiń birligimizdiń, tabandy da qajyrly eńbegimizdiń nátıjesi, umtylystarymyz ben úmit­te­rimizdiń jandy kórinisi. Biz óz jetis­tik­­terimiz úshin maqtanysh sezimine bó­le­nemiz», degen edi. Bul sóz halyqqa rý­hanı kúsh beredi.

Sol 2012 jylǵy Joldaýynda Mem­le­ket basshysy qazaqstandyqtardy en­di jańa belesterdi baǵyndyrýǵa sha­qyr­dy. Eldiń aldaǵy baǵyt-baǵdary qan­daı ekendigine toqtalǵan Prezıdent N.Á.Nazarbaev: «Qazaqstan 2050 jylǵa qa­raı álemniń eń damyǵan otyz eliniń qatarynda bolýǵa tıis», degen úlken maqsatty alǵa tartty.

Kemel keleshekti aldyn ala boljaı biletin sarabdal saıasatker Nursultan Nazarbaev memleketimizdiń 2050 jylǵa deıin álemdegi eń joǵary damyǵan 30 eldiń qataryna enýin ulttyq saıası damý strategııasyna engize otyryp, osy ýaqyt ishinde baǵyndyrylýǵa tıisti basymdyqtardy da belgilep berdi. Ásirese, eldiń kúsh-qýatyn bildiretin ekonomıka salasynda túbegeıli ózgerister jasalatynyna toqtaldy. HHI ǵasyrdyń ortasyna qaraı Qazaqstan óziniń óndiristik aktıvterin eń jańa tehnologııalyq stan­dart­tarǵa sáıkes tolyqtaı jańartýy tıis ekendigin atap ótti.

Shynymen de, ótken kezeń ishinde «aldymen – ekonomıka, codan soń – saıasat» degen qazaqstandyq damý formýlasy óziniń ómirsheńdigin dáleldep keledi. Kóp­tegen baǵdarlama qabyldandy. So­nyń nátıjesinde el ekonomıkasynyń ek­­pini artyp, turaqtylyǵy saqtalyp, da­­mý deńgeıi qýatty qarqyn aldy. Biri­nen soń biri kelgen, kóptegen elderdiń eko­­nomıkasyn shaıqaltyp jibergen ja­han­dyq daǵdarystarǵa tótep bere al­dyq. 

Iá, biz alańsyz otyrǵan joq edik. El­ba­synyń tapsyrma­sy boıyn­sha qar­jy daǵdarysyna qarsy memlekettik baǵ­­dar­lamalar jedel jasalyp, iske asy­ryl­dy. Birqatar zańǵa shuǵyl túr­de to­lyq­tyrýlar engizildi. Sonyń arqa­syn­da kúr­deli kezeńderdi erkin eńsere bil­dik. Muny kezinde halyqaralyq sarap­shylar da atap ótken edi.

2012 jylǵy Joldaýynda Elbasymyz: «Jahandyq daǵdarystyń jalǵasýynyń áserinen álemde bolyp jatqan ózgerister bizdi úreılendirmeıdi. Biz olarǵa daıynbyz. Bizdiń endigi mindetimiz – egemendik jyldary qol jetkizgenniń barlyǵyn saqtaı otyryp, HHI ǵasyrda ornyqty damýdy jalǵastyrý. Bizdiń basty maq­sa­tymyz – 2050 jylǵa qaraı myqty mem­lekettiń, damyǵan ekonomıkanyń já­ne jalpyǵa ortaq eńbektiń negizinde berekeli qoǵam qurý», degen tujyrymdy oıyn aıtqan bolatyn. 

Sodan bergi ýaqytta jahandyq bá­s­e­­kelestiktiń ósýi jáne álemdegi tu­ra­q­­­­syzdyq jaǵdaıynda, kezdesken ke­der­gilerge qaramastan, elimiz al­ǵa qoı­ǵan maqsattaryna kezeń-kezeń­men je­tip ke­ledi. «Nurly jol» eko­no­mı­kalyq saıasaty jáne «100 naqty qa­dam» Ult jospary jú­zege asyrylýda. Qazaqstan óz táýelsizdigin alǵan soń, al­ǵashqy jańǵyrýdy júzege asyryp, bar­lyq salada túbegeıli reformalar ja­saǵan bol­sa, ekinshi jańǵyrý «Qazaq­stan-2030» strategııasynyń qabyl­da­ný­ymen jáne jańa elorda – Astananyń sa­­ly­nýymen tikeleı baılanysty boldy. Ota­nymyz sol tusta óz bolashaǵyn anyq­tap alǵan el retinde jańa damý jolyna tús­ken edi. 

N.Á.Nazarbaevtyń bıylǵy Joldaý­yn­daǵy «Bolashaǵyn aıqyndap, syn-qaterlerdi kútip otyrmastan, oǵan tabandy túrde qarsy tura alatyn halyq qana jeńiske jetedi» degen paıymdy oıy árbir qazaqstandyqtyń kóńiline qonymdy bolǵan qanatty sózge aınaldy.

Álemde kezekti – tórtinshi óner­ká­sip­tik revolıýsııa bastalǵanyn eskertken Elbasy Qazaqstandy úshinshi jańǵyrtý jóninde mindet qoıdy. Eldiń jahandyq bá­sekege qabilettiligin qamtamasyz ete­tin ekonomıkalyq ósimniń jańa modelin qurý qajet ekenin alǵa tartty.

Barlyq salada irgeli ózgerister bol­maq. Ekonomıka, ónerkásip, agr­o­óner­ká­siptik keshen, kólik pen logıstıka, qu­ry­lys sektory jáne basqa salalar da álemdegi básekege qabiletti bolýy tıis. Adamı kapıtaldy damytý, eńbek ónimdiligin aıtarlyqtaı arttyrý – úlken jetistikterge jetýimizdiń basty faktory. Bilim jáne ǵylym, densaýlyq saqtaý sa­lalarynda da oń ózgerister jasalmaq.

Elbasy negizgi baǵyttar men alda tur­ǵ­an mindetterdi aıqyndap berdi. Osy min­detterdi oryndap, maqsatymyzǵa jetý úshin barlyǵymyz birge jumyla eń­bek etýimiz qajet. Tek sonda ǵana kóz­degen maqsat-muratymyzǵa, asqaq arm­a­ny­myzǵa qol jetkizýge bolady dep oılaımyn. «Jumyla kótergen júk jeńil» dep halyq beker aıtpaıdy. Elimizdiń strategııalyq josparynda kórsetilgen baǵyttardyń barlyǵy bizder úshin jáne bolashaq urpaq úshin jasalyp jatqanyn Qazaqstan halqy jaqsy túsinip, bir adamdaı qoldap otyr.

Elbasy aıtqandaı, óz boıymyzda jáne balalarymyzdyń boıynda Jańa qazaqstandyq patrıotızmdi tár­bı­e- leýimiz kerek. Ár ata-ana óz otbasynda Qazaq eliniń bolashaǵyna adal qyzmet etetin, ar-namysy bıik, parasatty urpaq tárbıelese, eldiń damýyna qosqan naqty úlesi bolmaq. 

Ár eldiń ózindik damý joly bolatyny sııaqty, ózindik dástúri, usta­ny­mdary, ulttyq jáne memlekettik qun­dy­lyqtary bolatyny sózsiz. Qazaq­stan­nyń qalyptasqan dástúri bar. Ulta­ralyq kelisim, yntymaq pen birlik barlyq isimizdiń ónimdi bolýyna negiz qalap otyr. Osy eldiń azamatymyn degen kez kelgen adam «Qazaqstan – týǵan Otanym!» dep maqtan tutady, osy memlekettiń jetistikterine qýanady. Ár adam eńbekte bolsyn, bilim men ǵylymda bolsyn eldiń órkendeýine úles qosady. Sonymen qatar ártúrli ǵylym men bilimniń jarystarynda, sportta Qazaqstannyń namysyn qorǵaıdy.

El azamaty memlekettik tildi qurmet­teı­di. Mysaly, ózim qazaq jerinde týyp-ós­tim, joǵary bilim aldym. Búgingi tańda el qatarly eńbek etip jatqanymdy maq­­tan tutamyn. Memlekettik tilde er­kin sóılep, jaza alamyn. Búgingi tań­da mem­­lekettik tildi meńgerý úshin bar­lyq jaǵdaı jasalǵan. О́ziń týǵan já­ne tu­ryp jatqan eldiń tilin bilý bir ja­ǵy­nan paryzyń bolsa, ekinshiden, ózi­ńe kóptegen jaqsylyqtar syılaı­ty­ny anyq. Til bilgen adamnyń múm­kin­dik­teri de mol. Ári óz ortańda qurmetke bó­lenesiń. Dostaryń men syılasatyn adamdaryń kóp bolady. 

Elbasynyń barlyq bastamalary, bergen tapsyrmalary tolyqtaı júzege asyp keledi. Nursultan Ábishulynyń «Qazaq eliniń bolashaǵy – qazaq tilinde» dep aıtqany esimizde. Baıqap qarasaq, Qa­zaqstanda memlekettik tildiń róli jyl saıyn artyp keledi. Álemge tanylýy da jańa deńgeıge kóterildi. Taıaý keleshekte qazaq tiliniń qajettiligi odan saıyn ulǵaıa túsetini anyq. Sondyqtan ózin osy eldiń patrıoty sanaıtyn ár­bir qazaqstandyqtyń memlekettik til­­di bilgeni jón. О́ıtkeni, Elbasy atap kór­­setkendeı, el damýynan qalmaǵan, ózin-ózi jetildirip otyratyn adam ǵana jetistikke jetedi.

Tatıana EREMENKO,  «Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańnama ınstıtýty»  memlekettik mekemesi  lıngvıstıka ortalyǵynyń ǵylymı qyzmetkeri