Aldaǵy ýaqytta elimizdegi dárigerlerdi qaterli isikti erte bastan anyqtaýdyń zamanaýı sıtologııalyq ádisterine úıretý jalǵasady. Osy máselege oraı taıaýda Almatydaǵy Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty Halyqaralyq sıtologtar akademııasymen birlesip, alǵash ret atalǵan mektepti júrgize bastady. Bul sharaǵa «Qaterli isikpen kúreseıik» qoǵamdyq qory da qoldaý bildirip otyr.
Sıtopatologııalyq saraptama – zamanaýı medısına talaptaryna saı, isik aýrýlaryn sapaly ári der kezinde anyqtaýǵa múmkindik beretin, salystyrmaly túrde arzan da qarapaıym ádis.
Otandyq mamandardy onkologııalyq aýrýlardyń saldarynan bolatyn ólim-jitimniń ósýi alańdatady. Al sapaly sıtopatologııalyq dıagnostıka qatersiz jáne qaterli isikterdi erte bastan anyqtaýdyń tıimdiligin arttyrýǵa aıtarlyqtaı yqpal etedi.
– Qazirgi tańda bul salada úlken másele týyndap tur. Bizde sıtolog mamandar tapshy. О́ıtkeni olardy ozyq dıagnostıkalyq ádisterge baýlıtyn semınarlar, sheberlik dáristeri bolǵan joq. Jáne mamandyqtyń qadirin arttyrýǵa múddelilik baıqalmady. Biz elimizdegi sıtologııalyq qyzmetti jetildirýge mindettimiz. Dárigerlerimiz dıagnozdy dál ári aýrýdy asqyndyrmaı qoıýǵa ábden mashyqtanýy kerek. Keıde naýqastar birese ana dárigerge, birese myna dárigerge júgiredi. Qaterli isikti der kezinde anyqtap, em sharalaryn ýaqtyly bastaýdyń ómirlik mańyzy bar, – deıdi Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory Dılıara Qaıdarova.
Onyń aıtýynsha, aldaǵy ýaqytty elimizdegi onkodıspanserler bir jelige biriktirilip, telepatologııa jasalady. Bul – qashyqtyqtan júrgiziletin patomorfologııalyq zertteý.
– Keıbir óńirlerde mamandar men dıagnostıkalaýǵa qatysty úlken másele bar. Sondyqtan onlaın-rejiminde dárigerlik keńester beretin bolamyz. Máselen, О́skemenniń dárigerleri dıagnostıkalaýda qıyndyqtarǵa tap bolsa, olar bizge materıaldy onlaın nusqada jiberedi de, bir mezette konsılıýmǵa Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynan bastap, barlyq aımaqtardaǵy mamandar qosyla alady. Bul isti jyldyń sońyna deıin jolǵa qoıýdy kózdep otyrmyz, – deıdi D. Qaıdarova.
Qalaı desek te, mundaı semınarlar qazaqstandyq sıtologtarǵa ár elden kelgen áriptesteriniń ozyq ádisterimen jaqyn tanysýǵa, is júzinde jáne zertteý jumystarynda jaqsy nátıjelerge jetýge múmkindik beredi.
– Alǵashqy úsh kúndik týtorıal barysynda zamanaýı dıagnostıkanyń ózekti máseleleri ortaǵa salynyp, ınnovasııalyq medısına tehnologııalary, patomorfologııalyq jáne molekýlalyq-genetıkalyq zerthanalardyń múmkindikteri usynyldy. Týtorıaldyń jumysy klınıkalyq sıtologııanyń ári qaraı damýyna septesip, sıtologtar men sıtotehtologtarynyń bilimi men mashyǵyn kóteredi. Almatydaǵy týtorıalǵa qatysýǵa AQSh, Japonııa, Germanııa, Lıýksembýrg pen Túrkııadan Halyqaralyq sıtologııa akademııasynyń músheleri tartyldy. Týtorıaldyń jumysy onkologııalyq aýrýlardy emdeýdegi sıtologııalyq dıagnostıkanyń tıimdiligin arttyrýǵa yqpal etedi Ári sıtologııa salasynda tájirıbeler men ınnovasııalyq tehnologııalardy biriktirý alańy bolatynyna senimdimiz, – deıdi D.Qaıdarova.
Almatyda álemniń joǵary damyǵan jetekshi emhanalarynyń professorlary jedel oqytý kýrstaryn júrgizip, beıne-mıkroskopııa boıynsha dárister men tájirıbelik semınarlar usyndy. Semınar qatysýshylary dıagnostıkanyń ozyq ádisterin, onyń ishinde qalqansha, uıqy, sút jáne silekeı bezderiniń, tynys alý joldarynyń, qýystyq suıyqtyqtardyń, lımfalyq túıinderdiń, nesep-jynys jolyndaǵy isik aýrýlarynyń sırek túrlerin, genetıkalyq jáne molekýlalyq testileýdi, gınekologııalyq sıtologııany jáne APV-testileýdi talqylady.
Týtorıalda tájirıbe baıytý úshin álemdik jetekshi emhanalar professorlarynyń birqatary Qazaqstanǵa alǵash ret kelip otyr. Olardyń arasynda Djons Hopkıns klınıkasynyń sıtopatologııa bóliminiń dırektory, professor Sıed Alı (AQSh), Sıtopatologııa boıynsha halyqaralyq qabyldaý emtıhanynyń tóraǵasy, professor Volker Shnaıder (Germanııa), Ulttyq densaýlyq zerthanasynyń sıtopatologııalyq bóliminiń basshysy, professor Fılıppe Vıel (Lıýksembýrg), Halyqaralyq sıtologtar akademııasynyń prezıdenti, professor Robert Osamýra (Japonııa), Porto ýnıversıtetiniń medısınalyq fakýltettiń patologııa bóliminiń basshysy, profesor Fernando Shmıdt (Portýgalııa), Ankara ýnıversıtetiniń patologııa jáne sıtopatologııa bóliminiń basshysy, professor Bınnýr Ýnal (Túrkııa) bar.
Aınash ESALI, «Egemen Qazaqstan»
ALMATY