Qazaqstanǵa 2025 jyly BYD Destroyer 05 kólikterin ákelgen azamattar memlekettik kirister organdarynyń áreketine narazylyq bildirip jatyr. О́ıtkeni, kólikter sol kezdegi zańnamaǵa saı rásimdelgenine qaramastan, keıinnen kedendik tólemder qaıta eseptelip, shottar buǵattala bastaǵan. Bul týraly kásipker Dáýlet Áshimhan áleýmettik jelidegi paraqshasynda jazdy, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Onyń aıtýynsha, 2025 jyldyń aqpan-qyrkúıek aılary aralyǵynda Qazaqstanǵa osy modeldegi 5 000-nan astam kólik ımporttalǵan. Barlyq kedendik rásim sol kezeńde qoldanysta bolǵan zańnamaǵa jáne keden organdary resmı túrde paıdalanǵan aldyn ala synyptaý sheshimderine sáıkes júrgizilgen.
Kólikter rásimdelgen kezde EAEO SEQ TN-niń 8703603099 kody qoldanylǵan. Bul kod DSU alyp qoıýlar tizbesi aıasynda jeńildetilgen mólsherlememen rásimdeýge múmkindik bergen. Alaıda 2025 jyldyń qyrkúıeginen keıin kólikterdi synyptaý tásili ózgerip, memlekettik kirister organdary qosymsha kedendik tólemder men salyqtardy esepteı bastaǵan. Sonyń negizinde azamattarǵa buzýshylyqtardy joıý týraly habarlamalar joldanǵan.
Kólik ıeleri belgilengen merzimde qarsylyqtaryn bildirgen. Biraq olardyń sózinshe, aýmaqtyq memlekettik kirister organdary bul ýájderdi tolyq qarastyrmaı, habarlamalardyń oryndalmaǵany týraly sheshimder shyǵarǵan. Sonymen qatar keıbir óńirlerde jeke kásipkerlerdiń bank shottary buǵattalyp, azamattar ózderiniń bank qosymshalaryna kire almaı qalǵan.
Azamattar mundaı áreketter Konstıtýsııadaǵy quqyqtyq aıqyndyq pen zańdylyq qaǵıdattaryna qaıshy keledi dep esepteıdi. Olar jańa túsindirýler men tásilderdi buryn rásimdelgen quqyqtyq qatynastarǵa qoldaný normatıvtik aktilerge keri kúsh berý ekenin alǵa tartady.
Qosymsha esepteýler «30 mınýttyq qýat» kórsetkishine negizdelgen, alaıda onyń esepteý ádistemesi bekitilmegen jáne bul kórsetkish EAEO tehnıkalyq reglamentterinde kózdelmegen. Olardyń sózinshe, barlyq kedendik tólemdi sol kezde ýákiletti organdar qabyldaǵan jáne rásimder tolyq aıaqtalǵan. Sondyqtan keıinnen qosymsha esepteýler júrgizýge negiz joq dep sanaıdy.
Osyǵan baılanysty kólik ıeleri depýtattardan Memlekettik kirister komıtetine depýtattyq saýal joldaýdy, jańa tásilderdi buryn rásimdelgen kólikterge qoldanýdyń zańdylyǵyn tekserýdi jáne másele tolyq sheshilgenge deıin shottardy buǵattaý men májbúrlep óndirip alý sharalaryn toqtata turýdy suraǵan.
Atalǵan máselege oraı Memlekettik kirister komıtetine saýal joldadyq. Komıtettiń baspasóz qyzmeti 2025 jyldyń qyrkúıeginen keıin kólikterdi synyptaý tásili ózgerip, memlekettik kirister organdary qosymsha kedendik tólemder men salyqtardy esepteı bastaǵanyn joqqa shyǵardy. Vedomstovonyń málimdeýinshe, Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa Keńesiniń 2021 jylǵy 14 qyrkúıektegi №80 sheshimine sáıkes Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń biryńǵaı Syrtqy ekonomıkalyq qyzmettiń taýar nomenklatýrasy (EAEO SEQ TN) jáne EAEO Biryńǵaı kedendik tarıfi bekitilgen. Sodan beri kólik quraldaryn jikteý bóliginde EEK Keńesiniń sheshimine jańa ózgerister men tolyqtyrýlar engizilmegen. Qazir tek buryn rásimdelgen kólikter qaıta tekserilip jatyr.
«Buǵan deıin keıbir kásipkerler Qytaıdan ákelingen gıbrıd kólikterdi, ásirese BYD Destroyer 05 sııaqty modelderdi kedende bir kodpen rásimdegen. Qazir komıtet Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrliginiń Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıteti tarapynan alynǵan tıisti túsindirmeler men BYD markaly avtokólikterdiń dıstrıbıýtorynan alynǵan resmı málimetterge súıene otyryp sol kólikterdiń tehnıkalyq sıpattamalaryn qaıta tekserip, keıbirinde málimetter durys kórsetilmegen degen qorytyndyǵa kelip otyr. Gıbrıd kólikterdi kedende rásimdeý kezinde onyń benzın qozǵaltqyshynyń qýaty, elektr motorynyń qýaty, kóliktiń qandaı gıbrıd júıesine jatatyny qaralady. О́ıtkeni osyǵan qaraı kóliktiń SEQ TN kody anyqtalady. EAEO SEQ TN – kedendik-tarıftik retteý, eksporttyq kedendik bajdardy qoldaný, tyıymdar men shekteýlerdi engizý, ishki naryqty qorǵaý sharalaryn iske asyrý, sondaı-aq kedendik statıstıkany júrgizý maqsatynda qoldanylatyn taýarlardy sıpattaý jáne kodtaý júıesi. Bul kod ózgerse – kedendik baj ben salyq mólsheri de ózgeredi. BYD Destroyer 05 kóliginde benzın motorynyń qýaty – 81 kVt, elektr motorynyń 30 mınýttyq eń joǵary qýaty – 60 kVt. EAEO erejesi boıynsha gıbrıd kólikti jiktegende dál osy «elektr motorynyń 30 mınýttyq qýaty» esepke alynady. Iаǵnı bul kólikte benzın qozǵaltqyshy elektr motorynan qýattyraq bolyp tur. Sondyqtan ol basqa sanatqa jatqyzylýy kerek. Bul málimetter kólik quraly tıpin maquldaý qujatymen, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy BYD brendiniń ýákiletti ókilderiniń resmı aqparattarymen rastalady», delingen vedomstovo habarlamasynda.
Komıtettiń baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, bul kólikte benzın qozǵaltqyshy elektr motorynan qýattyraq bolyp tur. Sondyqtan ol basqa sanatqa jatqyzylýy kerek. Al ol sanatta kedendik tólem joǵary. Osyǵan oraı júrgizilgen jumys nátıjesinde 2026 jylǵy naýryz aıynda buryn rásimdelgen 623 kólikten sáıkessizdik anyqtalǵandyqtan kásipkerlerge «qujattardy túzetińizder» degen habarlama jiberilgen. 30 kún ishinde talap oryndalmaǵan soń zańǵa sáıkes keıbir shottardy buǵattaǵan.
Májilis depýtaty Abzal Quspan osy másele boıynsha kásipkerler men jeke tulǵalardan kóptegen shaǵym túskenin aıtady.
«Másele 2025 jyly Qazaqstanǵa ákelingen BYD Destroyer 05 markaly kólikterdiń kedendik rásimdelýine baılanysty týyndap otyr. Sol kezde kólikter aldyn ala klassıfıkasııalyq sheshimder negizinde, 8703603099 TN VED kody boıynsha jáne DSU jeńildikteri aıasynda rásimdelgen. Alaıda 2025 jyldyń qyrkúıeginde memlekettik kirister organdary burynǵy klassıfıkasııalyq sheshimderdi tizilimnen alyp tastap, TN VED kodyn ózgertken. Sonyń negizinde buryn rásimdelgen kólikterge keri kúshpen qaıta esepteý júrgizilip, kásipkerlerge mıllıon teńgege jýyq qosymsha tólemder eseptele bastaǵan», dedi ol.
Depýtat mundaı áreketter Konstıtýsııadaǵy menshik quqyǵyn qorǵaý normalaryna, Salyq kodeksine jáne EAEO kedendik retteý qaǵıdalaryna qaıshy kelýi múmkin bolǵandyqtan Bas prokýrordyń atyna úndeý joldaǵaly otyrǵanyn atap ótti.