Sońǵy kezderi qoǵamda eńbek quqyǵynyń buzylýy jaıly jıi aıtylady. Mundaı jaǵdaı ásirese túrli kásiporyndarda, sondaı-aq qurylys salasynda kóbirek oryn alyp jatady. Bir jaǵy rettelip jatsa, ekinshi jaǵynan taǵy bir qısynsyzdyqtyń qylań beretinin kórip júrmiz. Talaı jumysshynyń top bolyp baryp kásiporynnyń aldynda adal eńbegin talap etip júrgenin eldiń bári biledi. Árıne bul jerde nápaqa úshin júrgen qarapaıym jumysshylardyń bazynasy oryndy. Sondaı kezde eńbek quqyǵyna qurmetpen qaraı qoımaıtyn kompanııalarda kók tıyn qalmaǵanyna qaıran qalmasqa amal joq.
Bir kezde Jambyl oblysynyń biregeı jobasy retinde qolǵa alynyp, halyqty jumyspen qamtýda biraz eńbek etken óńirdegi keıbir kásiporyndar búginde jumysshylaryn kók tıynsyz qaldyryp otyr. О́ńir ekonomıkasyn órge bastyryp, áleýetin arttyratyn deıtindeı kásiporyndardyń munysy aqylǵa syıa qoımaıtyn nárse. Máselen, oblystyq eńbek ınspeksııasy basqarmasynyń málimeti boıynsha, aǵymdaǵy jyly 8 kásiporynda 922 jumysker aldynda 99,035 mıllıon teńge jalaqy qaryzy anyqtalǵan. «Búgingi kúnge 170 jumyskerdiń aldyndaǵy 54,4 mıllıon jalaqy qaryzdar bankrot jáne ońaltý rásimderi júrgizilip jatqan «Qordaı sement zaýyty» JShS men «Podgornyı» aksıonerlik qoǵamy úlesinde. Bul kásiporyndardaǵy jalaqy qaryzyn óteýi boıynsha sharalardy «Ońaltý jáne bankrottyq týraly» Qazaqstan Respýblıkasy zańyna sáıkes Jambyl oblysy boıynsha memlekettik kirister departamenti taǵaıyndaǵan konkýrstyq basqarýshy júrgizýde. Al, qalǵan 6 kásiporynǵa 44,6 mıllıon jalaqy qaryzdaryn óteý úshin, memlekettik eńbek ınspektorlary zań talaptaryna sáıkes jumys berýshiler oryndaýǵa mindetti nusqamalar berip, ákimshilik sharalar qoldanyldy. Qabyldanǵan sharalardyń nátıjesinde 30,4 mıllıon teńge óndirilip, 702 jumyskerdiń quqyqtary qorǵaldy», deıdi basqarma basshysy Serǵalı Aıdapkelov.
Biraq búgingi kúnge úsh aıdan asa merzimi ótken jalaqy qaryzdary «Kazprommontaj» jáne «Meken jaı Taraz» kásiporyndarynda 50 jumysker aldynda 14,2 mıllıon teńgeni qurap, bul qarajat tolyq ótelmeı otyr. Sondaı-aq osy tizimde ótken jyly «Talas Investment Company», «Jambyl metallqurastyrý zaýyty-Imstalkon», «Tarazhımmontaj» jaýapkershiligi shekteýli seriktestikteri men «ACIG» aksıonerlik qoǵamy bolǵan. Alaıda búginde «Talas Investment Company» kásipornynda óndiristik qaýipsizdik, eńbek jáne qorshaǵan ortany qorǵaý jumystarynyń basqarý júıesi qurylyp, kásiporyn zań talaptaryna saı jumys istep otyr.
Endi jumysshylardyń eńbek quqyǵyn qorǵaýda atalǵan basqarma qandaı jumys atqaryp otyr? «Memlekettik eńbek ınspektorlary 125 kásiporyn men mekemeni tekserip, baqylaý sharalaryn júrgizý nátıjesinde, Qazaqstan Respýblıkasy eńbek zańnamasynyń talaptaryn buzǵan jumys berýshilerge olardy joıý týraly 59 nusqama berilip, 30 aıyppul, 13 eskertý túrindegi ákimshilik sharalar qoldanyldy. Salynǵan aıyppuldyń jalpy somasy 4,832 mıllıon teńgeni qurap, onyń 3,857 mıllıon teńgesi óndirildi», deıdi Serǵalı О́mirzaquly. Aty dardaı kásiporyndardyń jumysshylardyń quqyǵyna beı-jaı qaramaǵany durys. Áýlıeatanyń áleýetin tanytatyn, atyn shyǵaratyn, ekonomıkasyn órkendetetin mekemeler úshin bul qıyn sharýa emes.
Hamıt ESAMAN, «Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy