Asqar taýlar aıasyndaǵy shıpajaı

Atyna zaty saı atalmysh «Spýtnık» shıpajaıy Ile Ala­taýynyń teriskeı betkeıinde teńiz deńgeıinen 1700 metr bıik shyńda ornalasqan. Bul shatqal­dyń tarıhı ataýy «Monah» shat­qaly eken. Bul shatqal Tal­ǵar qalasynan 11 shaqyrym, al Almaty qalasynan 55 shaqy­rym qashyqtyqta ornalasqan. Bul meken negizinen 1931 jyly qurylǵan Almaty memlekettik qoryǵynyń jeri. Al 1961 jy­ly osy qoryqtan Qapshaǵaı qo­ryǵy bólinip shyqqan jáne memleket qaraýyna alynǵan. Qo­ryq­ta túrli emdik dári shóp­terdi bylaı qoıǵanda, qońyr aıý, barys, sileýsin, qasqyr, túl­ki, qoıan, buǵy, aqtıin, elik, arqar, qaban sııaqty ańdarmen birge taý qyrany búrkit, la­shyn, tuıǵyn, suńqar, qurlar, kekilik, shilder, t.b. haıýanattar tirshilik etedi. Bul jerde ertede pıonerler lageri bolypty da, 1980 jyly 120 adamdyq shıpajaılardyń kesheni turǵyzylyp, munymen qa­tar 500-deı pıonerlerge arnal­ǵan shıpajaı ǵımarattary salynǵan. Maýsym ýaqyttarynda shıpajaı aıyna 120-dan astam demalý­shylar men emdelýshilerdi qa­byl­daı alady. Shıpajaıǵa zaǵıp­ter, birinshi, ekinshi jáne úshinshi toptaǵy múgedekter tegin joldamamen qabyldanady eken. Demalý men emdelý uzaqtyǵy 12-14 kún. Bizdi – Qaraǵandy oblysynan barǵan 30 demalýshyny I Almaty vokzalynan shıpajaıdyń ókili qarsy alyp, úsh qabatty shıpa­jaı­dyń tamasha da jaıly eki kisilik bólmelerine ornalastyrdy. Rıza bolǵanymyz sol, biz ornalaspaı jatyp-aq dárigerdiń qa­byldaýy bastalyp, budan keıin 10 túrli em ala bastadyq. «As – adamnyń arqaýy» degendeı, tórt mezgil dámdi tamaqtanýdyń ózi nege turady. Onyń ústine óte taza aýasymen demalý da densaý­lyqqa shıpaly áser etedi. Shıpajaıda mádenı-kóp­shi­lik jumystary da jaqsy jolǵa qo­ıyl­­ǵan. Kúnde keshkilik án-bı, ata­­ly sózder, ájeler, atalar sa­ıy­sy degen baǵdarla­ma­lar ót­ki­zip, jeńimpazdardy anyq­tap, syı­lyqtarmen mara­pat­talady. Men ózim de birneshe halyq án­derin oryndap, syı­lyqtarǵa ıe boldym. Bir aıtarym, ókinishke oraı, atalmysh shıpajaı bir kezderi  jekeshelendirilgen eken. Bul durys shara emes qoı dep oılaımyz.  Eger qoryq sııaqty mem­leket qaraýyna alynyp, ıgi­likti jumys istetse, nur ús­tine nur jaýar edi demekpiz. Aıtken YBYRAI. Qaraǵandy oblysy, Shahtınsk qalasy.