Sot júıesi jetildirýdi qalaıdy

Keshe Premer-Mınıstr Kárim Másimovtiń tóraǵalyǵymen Úkimet otyrysy ótti. Onda Úkimet músheleri sot júıesin jetildirý jónindegi birqatar zań jobalary men «2011-2013 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyn júzege asyrý týraly» Úkimettiń qaýlysyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly qaýly jobasyn talqylap, biraýyzdan maquldady. Aldymen Qarjy mınıstri Bo­lat Jámishev qaýly joba­sy­nyń 2011 jyly 20 qazanda El­ba­sy qol qoıǵan 2011 jylǵy naq­tylanǵan bıýdjetti iske asyrýǵa arnalǵanyn jáne respýblıkalyq bıýdjettik komıssııanyń otyry­synda maquldanǵanyn atap ótti. Qaýly jobasy 2011 jyly qara­jatty Bilim jáne ǵylym, Aýyl sharýashylyǵy, Qorǵanys, Týrızm jáne sport, Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrlikterine qaı­ta bólý, bıýdjet qarajatyn tıimdi paıdalaný jáne ýaqtyly ıgerý maqsatyn kózdeıdi. Budan basqa Aýyl sharýashylyǵy, Qarjy, Bilim jáne ǵylym mınıstrlikteri men Qurylys jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq isteri agenttigi boıynsha memlekettik tapsyrystar tizbesine tolyqty­rý­lar kózdeledi, dedi mınıstr. B.Jámishev. Úkimet basshysynan bıylǵy bólinip otyrǵan qara­jatty tıimdi ıgerý maqsatynda respýblıkalyq bıýdjettik baǵ­dar­lamalardyń ákimshilerine min­dettemeler men tólemder boıyn­sha qarjylandyrýdyń jıyntyq josparyna ózgerister men to­lyq­tyrýlary naqtylanǵan bıýdjet baǵdarlamalary boıynsha tıisti ózgerister engizýge tapsyrma berýdi surady. Budan keıingi baıandamany Jo­ǵarǵy Sot Tóraǵasy Bektas Beknazarov jasady. Ol Úkimet múshelerin «Sot júıesi men sýdıalar mártebesi týraly»  Konstıtýsııalyq zańǵa ózger­tý­ler men tolyqtyrýlar engizý tý­raly zań jobasymen tanys­tyr­dy. «Sot júıesi qazir ózgertýdi qajet etedi. 2011 jyldyń 1 qań­tarynan bastap úsh býyndy sot júıesi engizilgen. Bul jaǵynan kelgende Qazaqstandaǵy sot júıe­sinde álemdegi ozyq mem­le­ket­terdiń qataryna sáıkes keletin, kópshiliktiń kókeıinen shy­ǵatyn júıe qurylǵan. Degenmen, osy júıeniń keıbir tustary áli de bolsa pysyqtalyp, qazirgi ýa­qyt talabyna saı sáıkesten­di­rýdi qajet etip otyr», – dedi ol. Joǵarǵy Sot Tóraǵasy bul oraıda eń aldymen sot sheshiminiń tez ári jyldam iske asýynyń jolǵa qoıylýy qajettigin basa aıtty. Sotqa kelip júgingen árbir azamat, zańdy nemese jeke tulǵa óz máselesin tez arada sheship, sot oryndaý qaǵazyn alǵannan keıin oryndaý prosesine barýy kerek. Al qazirgi ýaqytta Joǵarǵy Sot quzyretiniń shekten tys keńeıýine baılanysty osy máseleniń arasy alshaqtap ketkenin ýaqyttyń ózi kórsetip otyr. Qazir zańdy kú­shine engen sot sheshimderi akti­leriniń zańdylyǵyn tekserý tek qana Joǵarǵy Sottyń quzyretine berilgen. Bizde jylyna mıl­lıon­ǵa jýyq sot isteri qaralady. Al endi Joǵarǵy Sot osy ister boıynsha, zańdy kúshine engen sot sheshimderiniń zańdylyǵyn tek­serýge barlyq kezde úlgerip otyr ma, oǵan daıar ma degen má­selege kelgende ýaqyttyń ózi bul máselede jergilikti sottardyń áleýetin keńeıtý qajettigin kór­setip otyr, dedi B.Beknazarov. Sońǵy 5 jylda sýdıalardyń 40 paıyzy tártiptik jaýapkershilikke tartylǵan kórinedi. Tártip­tik jaýapkershilikke tartylǵan isterdiń barlyǵyn zerdelep shyq­tyq. Birqatar jaǵdaılarda bul tártiptik ister bolmaýy tıis edi jáne birqatary uzaqqa sozylǵan, dedi Joǵarǵy Sot Tóraǵasy. Onyń atap ótýinshe, sýdıalardyń tártiptik jaýapkershiligi máselesi jergilikti jerlerde oblystyq sot tóraǵalarynyń qaraýyna berilmeýi tıis. Iаǵnı, Joǵarǵy Sot janyndaǵy biryńǵaı sot tóresi sottardyń tártiptik jaýapkershiligi máselesin qarap, sheshýi qa­jet. Osylaısha Joǵarǵy Sot vedomstvoishilik qysymnan sýdıa­lar­dy qorǵaý tetigin kúsheıtip, olardyń táýelsiz bolýyna jár­dem­despek. Joǵarǵy Sot Tóraǵasy aýdan­dyq, qalalyq jáne olarǵa teńes­ti­rilgen sot tóraǵalarynyń laýa­zym­dy qyzmetin atqarý merzimin 3 jylǵa deıin qysqartýdy usyn­dy. Oblystyq sottarda apellıa­sııa­lyq sot alqasyn qurý qajet. Naqtylaı tússek, apellıasııalyq sot alqasy azamattyq, ákimshilik jáne qylmystyq ister boıynsha alqalarǵa bólinedi. Osylaısha ma­mandandyrýdy odan ári tereń­detý jelisi jalǵasatyn bolady, degen B.Beknazarov kassasııalyq sot alqasyna oblystyq sottar­dyń tóraǵalary basshylyq ja­saýy qajettigin aıtty. Qazirgi ýa­qytta mundaı tájirıbe joq kórinedi. Oblystyq sot tóraǵa­la­ry sot isin qaraýdan bólektengen jáne olar is júzinde sharýashy­lyq-qurylys, kadr, qamtamasyz etý syndy máselelermen aınaly­sa­tyndyǵyn tilge tıek etken B.Beknazarov, oblystyq sot tóra­ǵa­la­ry sýdıa bolyp tabylatyn­dyq­tan ózderiniń qyzmetterin at­qa­rý­ǵa mindetti ekendigin eske saldy. Baıandamashynyń atap ótýin­she, aǵymdaǵy jyldyń tek 5 aı­yn­da Joǵarǵy Sot aýdandyq jáne odan tómen turatyn sot­tar­dyń 158 sot aktisin qaıta qara­ǵan. Bul oraıda 57 mlrd. teńgeniń memleket múddesi qorǵalypty. Joǵarǵy Sot usynyp otyrǵan zań jobasynda kez kelgen is eń birinshi satyda aýdandyq jáne oǵan teńestirilgen sottarda qara­lýy kerektigi basa aıtyldy. Zań­da belgilengen merzim boıynsha sot sheshimine narazy bolǵan tul­ǵa nemese tarap apellıasııalyq sha­ǵym berýi qajet. Apellıasııa­lyq shaǵym qaralǵannan keıin sot aktisi birden kúshine enýi tıis. Oryndaý qaǵazy jazylyp, sot aktisi oryndalýǵa jiberilýi qajet. Al eger apellıasııadan keıin kú­shi­ne engen sot aktisimen kelispeıtin taraptar bolatyn bolsa, onda kassasııalyq sot alqasyna, oblystyq sotqa shaǵymdanýy qa­jet. «Bul myńdaǵan azamat­tar­dyń, myńdaǵan isterdiń ár oblys ortalyqtarynan bizge, Joǵarǵy Sotqa kelýiniń qajettigi joq eken­digin kórsetedi. Oblystyq sottar qazir kásiptik deńgeıi jo­ǵa­ry, barlyq jaǵdaıda ister boı­ynsha durys sheshim qabyl­daıtyn sýdıalarmen qamtamasyz etilgen. Sondyqtan kassasııalyq sot alqasy 6 aılyq merzim ishinde zańdy kúshine engen sot aktilerin qarap, onyń zańdylyǵyn tekserip, óz qaýlysyn qabyl­daı­dy», – dedi Joǵarǵy Sot Tóraǵasy. Sot júıesin jetildirýge ba­ǵyt­talǵan zań jobalaryn Úkimet músheleri biraýyzdan maquldady. Al Premer-Mınıstr óz kezeginde maquldanǵan zań jobalarynyń ádil sotty sapaly atqarýǵa jáne sot júıesin jaqsartýǵa baǵytta­lyp otyrǵanyn atap kórsetti. «Biz atalmysh zań jobasyn qol­daımyz jáne bizdiń azamatta­ry­myz­dyń, zańdy tulǵalary­myz­dyń quqyqtary burynǵydan da jaqsyraq qorǵalatyn bolady degen senimdemiz. Sonda ǵana, Elbasy bergen tapsyrmalar sapaly oryndalady deı alamyz», dedi Úkimet basshysy. Venera TÚGELBAI.