Úkimetimiz elimizdegi dinı ahýaldy retteýdi odan ary qaraı damytý úshin birqatar zańnamalarymyzǵa ózgertýler men tolyqtyrýlar engizýdi qolǵa alǵany kópshilikke belgili. Qoǵamnyń qyzý talqysyna túsken nızam jobasynyń ádepkidegi nobaıyna birqatar usynystar engizildi. Sonyń biri – QMDB-ǵa qarasty meshitterdiń neke qııýǵa qatysty fýnksııasy jáne dinı bilim berý júıesi, onyń ishinde meshitterdegi saýat ashý kýrstaryna qatysty tustary desek, sirá qatelespeımiz dep oılaımyn.
Biz ásiredinshildiktiń aldyn alý úshin halyqtyń ortadoksaldi dinı tanymynyń qalyptasýyna jaǵdaı jasaýymyz qajet. Dinı radıkalızmge qarsy turatyn ımýnıtet qalyptastyrý úshin eń aldymen otandastarymyz durys dinı málimet pen bilim alýy tıis. Qazir elimizde ıslamdyq baǵyttaǵy kóshbasshy uıym – Qazaqstan Musylmandary Dinı Basqarmasyna qarasty 2500-den astam meshit jumys isteıdi. Bul meshitterdegi saýat ashý kýrstarynda jamaǵatqa turaqty túrde aqıda, fıqh, sıra, hadıs, tápsir, arab tili pánderinen sabaqtar júrgiziledi. QMDB-nyń uıytqy bolýymen birneshe jyldan beri meshitterde mektep jasyndaǵy oqýshylarǵa jazǵy saýat ashý kýrstary jumys istep keledi. Sońǵy málimetterge qaraǵanda elimizdegi meshitterdiń saýat ashý kýrstarynda mektep jasyndaǵy 10000-nan astam oqýshy dinı bilim alyp, arnaıy sertıfıkatqa ıe bolǵan. Elimizde ıslamtanýshylardy daıyndaıtyn Nur-Múbarak Egıpet Islam mádenıeti ýnıversıteti, Imamdardyń bilimin jetildirý ınstıtýty, Ábý Hanıfa ǵylymı zertteý ortalyǵy, arnaýly orta oqýyna teńestirilgen ımamdar daıyndaıtyn 9 medrese-kolledj, 3 qarılar daıyndaý ortalyqtary bar. Bul dinı bilim berý júıesi elimizdegi meshitterdegi kadr tapshylyǵyn sheshýge oń yqpalyn tıgizýde. Bir sózben aıtqanda, elimizde mektep jasyndaǵy jetkinshekter men ózge de azamattardyń dinı saýatyn ashatyn, jasóspirimderge arnaýly dinı bilim beretin, sondaı-aq, bakalavrıat, magıstr, PhD doktor ıslamtanýshy mamandardy daıyndaıtyn otandyq dinı bilim berý júıesi qalyptasqan. Budan basqa Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ, L.Gýmılev atyndaǵy EUÝ, Túrkistandaǵy HQTÝ, Shet tilderi jáne iskerlik qarera ýnıversıteti, Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetterinde dintaný fakýltetteri men bólimderi jumys isteıdi. Atalmysh joǵary oqý oryndaryn támamdaǵan azamattar negizinen pedagogıkalyq jáne dinı sarapshylyq qyzmetter atqarady. Atalmysh joǵary oqý oryndarynda dintanýshy bakalavrıat, dintanýshy magıstr, dintanýshy PhD doktor daıyndaıtyn keshendi júıe qalyptasqan. Dinı aqparatpen qamtamasyz etetin «Islam jáne О́rkenıet» gazeti, «Iman», «Shapaǵat-Nur», «Musylman» t.b. merzimdi basylymdar shyǵady. Sondaı-aq, ǵalamtorda 100-ge jýyq dinı saıttar jumys isteýde. О́tken jyldan bastap dinı radıkalızmmen belsendi túrde kúres júrgizý úshin respýblıkalyq aqparattyq nasıhat toby quryldy. Iаǵnı, medreseler men joǵary oqý oryndaryndaǵy dintaný jáne ıslamtaný bólimderi, dinı málimet beretin aqparat kózderi t.b qurylymdar bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵaryp halyqtyń ortadoksaldi dinı tanymynyń qalyptasýyna birlesip jumys jasasa, bul úlken qosyn – ásiredinshildiktiń tolyqtaı aldyn alǵan bolar edi dep oılaımyz. Taǵy bir aıta ketetin jańalyq, bıyl Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Danıal Ahmetovtyń qoldaýymen oblystyq «Halıfa Altaı» meshitinde ımamdardy qaıta daıarlaıtyn úsh aılyq kýrs ashyldy. Kýrs dáristerin elimizge belgili ǵalym-teologtar men bilikti ustazdar júrgizdi. Qyrkúıek aıynda Shyǵys Qazaqstan oblysynyń 75 azamaty ımamdardy qaıta daıarlaý kýrsyn támamdap, arnaıy sertıfıkatqa ıe boldy. Qazirgi ýaqytta ımamdardy qaıta daıarlaý kýrsynyń ekinshi legi oqý ústinde. Álbette, bul ıgi is aımaq basshysy Danıal Kenjetaıulynyń asyl dinimizge degen oń kózqarasy men qamqorlyǵynyń arqasynda júzege asýda. Halyqtyń ortadoksaldi dinı tanymy ornyǵý úshin atalmysh kúshterdiń úılesimdi jumys jasaýyna, ásirese, ásiredinshildikke qarsy belsendi kúres júrgizip otyrǵan meshit qyzmetkerleriniń qoǵamdyq róliniń artýyna memleketpen birlese yqpal etýimiz kerek. Sonymen qatar, Islam dininiń tafsır, hadıs, fıkh, aqıda, ıslam tarıhy, ıslam fılosofııasy sekildi irgeli pánderin tereńdetip túsindirip beretin oqýlyqtar shyǵarý úshin Islam zertteý ortalyǵyn ashsaq quba-qup. О́ıtkeni, biz ásiredinshildikti nasıhattaıtyn ónimderdi tárkilep jáne teris málimet taratatyn aqparat kózderin buǵattaýpen dinı radıkalızmdi túbegeıli jeńe almaımyz. Iаǵnı, ortadoksaldi dinı tanym qalyptastyrý úshin jurtshylyqqa dinı málimet pen bilim berýdiń balamaly kózderin qarastyrýymyz shart.
Ermek Muqataı, QMDB-nyń О́skemen óńiri boıynsha ókil ımamy, oblystyq «Halıfa Altaı» meshitiniń bas ımamy