Elorda turǵyndary sanynyń artýyna baılanysty azyq-túlikke suranys ta ulǵaıa túsken. Ásirese qysta qunary mol et ónimderine degen qajettilik joǵary. Osyǵan oraı jaqynda «Soǵymǵa daıyndyq» jobasy qolǵa alyndy. Astananyń azyq-túlik beldeýi baǵdarlamasy aıasynda oǵan Aqmola oblysy Selınograd, Ereımentaý, Shortandy jáne Arshaly aýdandarynyń 37 jeke sharýashylyǵy jumyldyrylyp, elimizdiń bas qalasyna soǵymǵa soıylatyn maldardy ázirlep te qoıǵan.
Qosshy eldi mekeniniń búıirindegi aýmaǵy alty gektardy alyp jatqan «Altyn taǵa» bazary oblysta alǵashqylardyń biri bolyp «Soǵymǵa daıyndyqqa» qatysýǵa kelisim beripti. Tek saýda sóreleri ǵana emes, sonymen qatar qasaphana, shujyq sehy jáne tońazytqysh kamerasy bar bazar búgingi tańda aıaǵynan nyq turyp keledi. Munda memlekettik veterınarlyq zerthana da jumys isteıdi. Sondaı-aq kókónis pen jemis-jıdek saqtaıtyn qoımasy, mal bordaqylaýǵa arnalǵan 15 mal qorasy da bar. Endi elorda turǵyndary veterınarlyq tekseristen ótken soǵymdy tómen baǵamen satyp ala alady. Bazar basshysy ári quryltaıshy Aıdar Nyǵmetov osydan eki jyl buryn bazardy satyp alýdaǵy sebebin bıznesterin ártaraptandyrýmen baılanystyrdy. Bul jerde, soıysqa negizinen qazaqtyń aqbas sıyry bordaqylanýda. Jańa jylǵa deıin tolyq qýatyna kóshetin bazarda 120 jumys orny qurylyp, jeke sharýa qojalyqtarymen kooperatıvtený máselesi de kún tártibine shyǵarylyp otyr.
Aqmola oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Murat Balpan oblysqa qarasty 17 aýdan Astana qalasynyń azyq-túlik beldeýi aýmaǵyna kiretindigin aıtady. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes naqty jobalar qolǵa alynypty. Atap aıtqanda, 2017 jyly quny 10,5 mıllıard teńgelik 12 joba júzege asyrylýda. Búgingi tańda sonyń 7-ýi tolyq iske qosylsa, qalǵan 5-ýi jyl sońyna deıin aıaqtalady dep kútilýde. Sonyń biri – Selınograd aýdanynda eshki ósirýmen baılanysty joba. Emdik qasıeti bar eshki súti úlken suranysqa ıe eken.
Joba boıynsha iske qosylǵan kásiporyndar óz ónimderin tutynýshy suranysy boıynsha súrlengen et nemese ystalǵan et, shujyq, sút pen sút ónimderi kúıinde usynady. Máselen, joǵaryda aıtylǵan «Altyn taǵa» bazar kesheni «Soǵymǵa daıyndyq» jobasy boıynsha 200 jylqy, myńǵa tarta iri qara mal jáne 3 myńdaı qoı bordaqylap, qajet bolsa, óz ónimderin kez kelgen kúıde tutynýshysyna jetkizip bere alady eken. Bazar basshysy Iran men Qytaıǵa óz ónimderin eksporttaýdy kózdep otyrǵanymen de bólise ketti. Qorǵas halyqaralyq saýda ortalyǵyna apta saıyn 1,5-2 tonna shujyq jetkizýge daıyn eken.
Bul oraıda qoljetimdi baǵaǵa sapaly ónim usyný maqsatynda Aqmola oblysy elordada «Aqmol» saýda jelisin ashýdy kózdep otyr. Bıylǵy jyldyń sońyna qaraı Astananyń shaǵyn aýdandarynda 3 saýda núktesi ashylsa, kelesi jyldyń sońyna deıin olardyń qataryn jıyrmaǵa jetkizý josparlanýda.
Astana qalasynyń et jáne et ónimderine degen suranysy jylyna 78 myń tonnany, al sút jáne sút ónimderine 300 myń tonnany quraıdy eken. Oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasy basshysynyń málimetine qaraǵanda, jyl sońyna deıin Astana qalasyna 25 myń tonna et jáne 102 myń tonna sút pen sút ónimderi jetkiziletin bolady. Bul atalǵan ónimderge degen qajettiliktiń 33-34 paıyzy ǵana. Al 2021 jylǵa qaraı ony 48 paıyzǵa jetkizý josparlanǵan.
Tipti jeńsik as sanalatyn qoıan eti de astanalyqtardyń suranysyn qanaǵattandyryp otyr eken. О́zimiz arnaıy baryp kórgen «Astana Mıkro» asyl tuqymdy sharýashylyq» JShS Reseıden, odan qalsa Ońtústik Qazaqstan oblysynan qoıan ákelip, sanyn kóbeıtip otyr. Qazir munda «Keńestik shınshılla», «Kúmis», «Aq alyp» tuqymdy qoıandardyń sany 1520-ǵa jetipti. Múmkindik bolsa eki esege deıin kóbeıtý josparda bar kórinedi. Atalǵan seriktestiktiń bas mal dárigeri Meıram Ábishevtiń «Iri qara maldikimen salystyrǵanda, qoıan eti qymbattaý. Turaqty tutynýshylarymyz arqyly ǵana paıda taýyp otyrmyz. Olardyń arasynda Astana qalasyndaǵy birqatar meıramhanalar men dámhanalar, saýda oryndary jáne dúkender bar», dedi ol. Jalpy, jyl saıyn 4 tonnadan astam qoıan eti óndiriledi eken.
Astananyń azyq-túlik beldeýi baǵdarlamasy aıasynda bıyl paıdalanýǵa berilgen «Aıan» saýda tańbasymen ónim shyǵaratyn makaron fabrıkasyna da bas suqtyq. Atalǵan kásiporyn táýligine 200 tonna un óńdeı alady. Sonymen qatar jarmanyń 11 túrin shyǵarady. Italııalyq jelimen jabdyqtalǵan fabrıka joǵary sapaly ónimderin Astana qalasy men Qaraǵandy oblysynyń Osakarov aýdanyna jetkizip turatyn bolady.
Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan»
Aqmola oblysy