Ákim esep berdi. El ne dedi?

Jańa jyl bastalysymen-aq ákim-qaralar halyq aldynda esep berip, ákimdikter abyr-sabyr kúı keship, qyzý naýqan ótýde. So­lar­­dyń arasynda halyq aldyna shyqqan Almaty qalasy Bos­tandyq aýdanynyń ákimi Záýresh AMANJOLOVANYŃ qobaljýy zań­dylyq. Kúńgeıdegi bas qaladaǵy jalǵyz názik jandy ákim bol­ǵan­dyqtan, ári buǵan deıin basqarǵan densaýlyq saqtaý salasyna qan júgirtip, biraz jumys tyndyrǵan uıymdasty­rýshylyq qabi­le­tin, talapshyldyǵyn, eńbekqorlyǵyn eskergen bolýy kerek, qala áki­mi shahardaǵy eń iri de aýqymdy aýdandy oǵan senip tapsyrǵan-dy. “EŃBEK ETPESEŃ – ELGE О́KPELEME, EGIN EKPESEŃ – JERGE О́KPELEME” “ Burynǵy aýdan ákimi A.Karı­moldınniń estafetasyn odan ári jalǵastyryp, el basqarýdaǵy qa­rym-qabiletin, ójettigin, iskerligin kórsete bilgen Z.Amanjolova aý­dannyń jeti kúnge josparlanǵan aý­dannyń 2009 jylǵy eko­nomı­ka­lyq-áleýmettik damýynyń qory­tyn­dylary boıynsha esebiniń al­ǵash­qysyn Ortalyq klınıkalyq emhanada ótkizse, sońǵysyn Bos­tan­dyq aýdandyq ákimdiginde uıymdastyrdy. Sonymen, ótken 2009 jyldyń ál­eýmettik-ekonomıkalyq damý úderisteri ishindegi oń nátıje­leriniń biri retinde 12 aı ishinde bıýdjetke salyqtar men tólemderdiń túsýi boıynsha boljam 101 paıyzǵa (112,2 mlrd. teńge), respýblıkalyq bıýdjet 100,7, jer­gilikti bıýdjet 101,6 paıyzǵa oryn­dalǵan. Bilim berý kórsetkishi eki esege artyp, aýdandyq jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵdarla­malar bólimine 1352 adam ótinishpen kelse, onyń 670-i jumysqa orna­las­qan. Áleýmettik jumys orynda­ryna 119 adam jiberilgen. Esep berý jy­lynda 780 jumyssyz adam qoǵamdyq jumysqa qatysýǵa múm­kindik alsa, 30081 shaǵyn kásipker­lik sýbek­ti­leri tirkelgen. Onyń ishinde tirkel­gen zańdy tulǵalar sa­ny – 16230, olardyń 10348-i ju­mys isteıdi. Atalǵan kásipkerlikter 40 myńnan astam adamdy jumyspen qamtyp otyr jáne bıýdjetke 74,7 mlrd. teń­ge qarjy túsken. Byltyr aýdanda 118,6 mlrd, teńgeniń ınves­tısııasy ıge­rilipti. Bul soma qu­rylysqa, abat­tandyrýǵa, jańa qu­ral-jabdyqtar alýǵa, t.b. jum­salǵan. Sonymen birge, 31 kóshege kúrdeli, orta jón­deý jumystary júrgizilgen. Jaǵymdy jańalyq – aýdanda jańadan salynǵan turǵyn úılerdiń sany artqan. Tek bir jyldyń ishin­de, búgingideı qarjy daǵdarysy be­leń alǵan tusta aýdanda kópqabatty 91 úı paıdalanýǵa berilýi – qýa­narlyq jáıt. Sondaı-aq Záýresh Jumanáliqyzy byltyrǵy daǵda­rys­pen kúres jyly ózderine ońaı tımeı, úlkendi-kishili kásiporyn ónimderiniń 46 paıyzǵa kemigenin, qazir shaǵyn jáne orta bıznes sýb­ektileri básekelestikke tótep be­retindeı jaǵdaı jasalyp jat­qanyn da alǵa tartty. Kezdesýde jurtshylyqty negi­zinen kommýnaldyq problemalar qatty alańdatyp otyrǵany baı­qaldy. Máselen, Kablýkov (Toraı­ǵyrov k. qıylysy) kóshesiniń boıynda kósheni kesip ótetin jaıaý júrginshi jolynyń joqtyǵy, aýdannyń Almaty oblysy Ile aýdanynyń ókilderimen birlese kúzgi-qysqy merzimderde azyq-túlik ónimderiniń Tımırıazev pen Áýezov kósheleriniń qıylysynda ótetin jármeńkeniń basqa orynǵa aýysýy, páter úıleriniń aldyna kóligi bar­lar shynjyrlap avtoturaq jasap alý jaıy, qurylys pen qoqystar, gaz júrgizý, tozyǵy jetken jol­dar­dy jamap-jasqaý, aýdanda sanaýly qalǵan ardagerlerge degen qoldaý men kómekti ulǵaıtý sııaqty saýal­dar qoıylyp, olarǵa kezdesý barysynda ákim men aýdannyń sala basshylary jaýap berdi. – Barshamyz úshin qalamyzdyń damý baǵyty men baǵdaryn, múm­kindikteri men máselelerin etene bilý óte ózekti. Sebebi, Almatynyń ósip, órkendeýi – el damýynyń basty kórsetkishi. Árıne, myńdaǵan másele, júzdegen jumystardyń barlyǵy birdeı sheshilip tastalmasa da, aýyz toltyryp aıtatyn je­tistikter az emes. “Eńbek etpeseń – elge ókpeleme, egin ekpeseń – jer­ge ókpeleme” degen, aldymyzǵa qoı­ǵan osy maqsattardy júzege asy­rýda sizder men bizder bolyp, bilek sybana qyzmet etýimiz kerek. Barlyǵy da osy otyrǵan sizderdiń janashyr qoldaýlaryńyz ben birlese atqarǵan isterimizdiń ar­qasy. Aınalyp kelgende, Alma­ty­myz ben aýdanymyzdyń búgini de, bolashaǵy da óz qolymyzda. Olaı bolsa, mindet te, múdde de barsha­myz­ǵa ortaq. Tek, eńbegimiz eseli, is-áreketimiz áleýetti, tirligimiz tııa­naqty bolǵaı! – dedi ákim hanym. О́tken jyldyń óz qıyndyq, kúr­deliligin de ala kelgenin jet­kizgen qala ákiminiń orynbasary Erbol Shormanov aı saıyn, toqsan saıyn aýdandarǵa saraptama ja­salyp, reıtıngtik deńgeıin anyq­taǵanda Bostandyq aýdany keıde kóshbasshy, keıde aldyńǵy oryn­darda turatynyn atap ótti. “Biraq, – dedi E.Shormanov, – ákimderdiń esep berýi jaı halyq aldyna shy­ǵyp baıandama jasaý emes, turǵyn­darmen júzbe-júz kezdese otyryp, sizderdiń taraptaryńyzdan bolatyn ótinish, syn-eskertpe bola ma, ıakı jaqsy usynys, jobalar bola ma, solardan habardar bolý. Osylaısha biz ár aýdandaǵy naqty jaǵdaı­larmen tanysamyz. Onyń ústine ákimderdiń bir jylǵy jumysyna sizder baǵa berip, qandaı jumystyń atqarylyp nemese atqarylmaı es­kerýsiz qalǵanyn óz qulaǵymyzben estip, ol nátıje bizdiń shyǵarǵan qorytyndy reıtıngige saı, saı emestigin de baǵamdaımyz. Bir aıta keterligi, qala ákimi orynbasarynyń aıtýynsha, osyn­daı esep berý jınalystaryn sa­ralaı kelgende 60-65 paıyz saý­al­dar, ótinish, aryzdar kommýnaldyq turǵyn úı máselesine qatysty eken. Qalaı degende de, óz aýdan­da­rynyń tizginin ustap otyrǵan ákim­derimen júzdesip, dıdarlasyp, olar­dyń jalpy ne istep, ne qoı­ǵandaryn bilip, aldaǵy is-jospar­larymen oı bólisýi halyqpen ja­qyndasýdyń, olarmen eseptesýdiń bir alǵysharty bolsa kerek. Bul tek qurǵaq ýáde berip, qutylýdyń joly bolmasa ıgi. Gúlzeınep SÁDIRQYZY, Almaty.