Máskeýde Qazaqstan, Ázerbaıjan, Iran, Reseı jáne Túrikmenstan syrtqy saıasat vedomstvolary basshylarynyń qatysýymen Kaspıı jaǵalaýy memleketteri Syrtqy ister mınıstrleriniń májilisi ótti.
Taraptar Kaspıı máselelerine qatysty kún tártibiniń birqatar mańyzdy tustaryn, sonyń ishinde Kaspıı teńiziniń túbi men jer qoınaýyn bólý, aýmaqtyq jáne ishki sýlarda júzý rejimi, teńizdiń túbimen sýasty qubyrlardy júrgizý, teńizder men álem muhıtyna erkin qol jetkizý syndy ózge de ózekti jaǵdaıattardy qarastyrdy.
Májilistiń negizgi nátıjesi Kaspıı teńiziniń quqyqtyq mártebesi týraly Konvensııanyń jobasy boıynsha barlyq negizgi máselelerdiń kelisilgeni bolyp tabyldy.
Jýyq arada sarapshylar 2018 jyly Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń shaqyrýy boıynsha Qazaqstanda ótetin Kaspıı jaǵalaýy memleketteri basshylarynyń sammıti barysynda qol qoıý úshin Konvensııanyń jobasyn daıyndaý boıynsha tehnıkalyq jumystardy júrgizbek.
Kaspıı teńiziniń mártebesin retteý jáne halyqaralyq saıası, ekonomıkalyq jáne mádenı yntymaqtastyqtyń quqyqtyq rejimin qurý Kaspıı óńiriniń saıası turaqtylyǵy men damýyn qamtamasyz etý, onyń tabıǵı baılyqtaryn saqtap, arttyrý jáne biregeı geografııalyq jaǵdaıyn paıdalaný mánmátinindegi mańyzdy strategııalyq másele bolyp tabylady. Atap aıtqanda, Elbasy N.Nazarbaev usynǵan «Nurly jol» baǵdarlamasyna sáıkes Qazaqstan jáne onyń kórshileriniń tranzıttik-kóliktik áleýetin tıimdi qoldanýdyń jańa múmkindikteri ashylady.
«Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Kaspıı jaǵalaýy memleketteriniń yntymaqtastyǵyna basa nazar aýdarady. Bul oraıda aldymyzǵa qoıǵan basymdyqtarynyń biri – Kaspıı teńiziniń quqyqtyq mártebesi týraly Konvensııa boıynsha kelisimge qol jetkizý. Konvensııa Kaspıı jaǵalaýy memleketteriniń yntymaqtastyǵyna jańa serpin beredi jáne aımaqtaǵy qaýipsizdik, turaqtylyq pen órkendeýdiń kepilgeri bolady dep senemin», – dep atap ótti Qazaqstan Syrtqy ister mınıstri Q.Ábdirahmanov.
Konvensııa boıynsha jumys 20 jyldan astam ýaqyt júrgizildi. Qujattyń jobasynda Kaspıı teńizindegi taraptar qyzmetiniń negizin qalaıtyn qaǵıdattar, teńiz aıdynyn, tabanyn aıyrý, áskerı yntymaqtastyq jáne bıologııalyq resýrstardy, teńiz túbi men jer qoınaýyn, júzýdi, qorshaǵan ortany qorǵaýdy, teńiz ǵylymı zertteýlerdi ıgerýine baılanysty sharýashylyq-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty iske asyrý máseleleri belgilenedi.
Qazirgi tańda taraptar Kaspıı aımaǵynyń ekologııalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda taraptar Kaspıı teńiziniń ortasyn qorǵaý týraly nobaıly konvensııaǵa hattama, sonymen qatar transshekaralyq mánmátindegi qorshaǵan ortaǵa tıetin áserdi baǵalaý boıynsha hattama jobalary ázirlenýde.
Kaspıı jaǵalaýy elderiniń barlyq kúsh-jigeri aımaqtaǵy beıbitshilikti, qaýipsizdikti, turaqtylyqty jáne turaqty ekonomıkalyq, ekologııalyq, mádenı-gýmanıtarlyq damý men yntymaqtastyqty qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.
Daıyndaǵan
Joldybaı BAZAR, «Egemen Qazaqstan»