Rýhanı jańǵyrýdyń ustyny sanalatyn, mádenı muraǵa jatatyn tarıhı eskertkishter men ulttyq qundylyqtardy nasıhattaýdyń túrli joldary bar. Sonyń birine tolyǵyraq toqtala ketkim keledi.
Taıaýda áleýmettik jelilerde jáne aqparat quraldarynda Ulttyq bank tanystyrylymyn ótkizgen 500 teńgelik jańa banknotqa qatysty qyzý pikirtalastar júrdi. Oǵan qatysty qarjylyq retteýshi organ resmı túsinikteme berýge de májbúr boldy. Jańa 500 teńgelikte keskindelgen elordadaǵy «Moskva» kommersııalyq bıznes ortalyǵynyń búkil Qazaqstan úshin esh sımvoldyq mániniń joqtyǵy sózsiz. Búkil álemde ulttyq valıýtada tańbalanatyn beıne sımvoldyq mánge ıe bolyp tabylady. Sondyqtan oǵan qoǵam da, ortalyq bankter de beıjaı qaramaıdy. Muny damyǵan elder tájirıbesinen de baıqaýǵa bolady. Tipti kórshi Reseıdiń ózi bıyl aınalymǵa túsetin 200 jáne 2000 rýbldiń jańa banknottarynda ne keskindelý kerektigin búkil Reseı boıynsha júrgizilgen ashyq konkýrs pen daýys berý arqyly tańdap aldy.
Sondyqtan mundaı mańyzdy isti Ulttyq bank dızaınerleriniń jeke tańdaýyna ǵana tastamaı, qoǵamdyq talqyǵa shyǵarǵan mańyzdy. Osyǵan oraı Elbasy jarııalaǵan «Rýhanı jańǵyrý» strategııasy ulttyq valıýtada da kórinis bergeni jón dep sanaımyn. Jáne bul teńgemizdegi jazýlardy keıin tek latyn grafıkasyna kóshirýmen ǵana shektelmeýi qajet. Sonymen qatar ulttyq valıýtada barsha qazaqstandyqtar, sondaı-aq kúlli túrki dúnıesi qasıet tutar kıeli jerler kórinis tapqany abzal.
Olardy alystan izdeýdiń nemese ınternetten qaraýdyń qajeti joq. Olardyń bári, sonyń ishinde fotoderekter rýhanı jańǵyrý aıasynda qolǵa alynǵan «Qazaqstannyń kıeli jerleri» jobasy aıasynda jınaqtalýda. Tańdaý órisi de keń. Ǵalymdar men qoǵam qaıratkerleri qazirdiń ózinde 100 jalpyulttyq jáne 500-deı óńirlik mádenı eskertkishterdi iriktep alǵany málim.
Elbasy «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty baǵdarlamalyq maqalasynda olardyń bastylary qatarynda Ulytaý tórindegi jádigerler keshenin, Tarazdyń ejelgi eskertkishterin, Beket ata kesenesin, Altaıdaǵy kóne qorymdar men Jetisýdyń kıeli mekenderin jáne basqa da jerlerdi jatqyzdy.
Bul rette prezıdenttik jobadaǵy «halqymyzdyń ulttyq biregeıliginiń myzǵymas negizin quraıtyn» tańdaýly kıeli oryndardy kezek-kezekpen ulttyq valıýtada beıneleý – olardy barsha Qazaqstan halqyna, jas urpaqqa jáne elimizge keler sheteldik týrıster men mártebeli meımandarǵa, sondaı-aq jahandyq kolleksıonerler arasynda nasıhattaýdyń bir múmkindigi bolary sózsiz. Sonda bul qazaqstandyqtardy, ásirese jas óskinderdi patrıottyq tárbıeleýge, kıeli oryndarǵa degen qurmetke baýlýǵa úles qosady. Budan bólek, bul qadam kıeli jerlerdi álem jurtshylyǵynyń nazaryna iliktirip, otandyq týrızmge serpin berýge yqpal eter edi. Jaýapty tulǵalar osyǵan kóńil bólse, bul da rýhanı jańǵyrýdyń bir bastaýyna aınalary anyq.
Baqytbek SMAǴUL, Májilis depýtaty