Jas urpaqty rýhanı tárbıe men qaısarlyqqa baýlýda batyr babalarymyzdyń erligi men órligin úlgi etýden asqan qural joq. Olardyń ómir joldary tarıh betterinde keıingige ólmes ónege bolyp órilip jatyr. Jýyrda belgili qalamger Keńes Orazbekulynyń qurastyrýymen «Qazaqtyń alpys batyry» atty sý jańa kitap jaryq kórdi.
Oqyrman qaýymǵa jol tartqan «Qazaqtyń alpys batyry» jınaǵynda elimizdi jońǵar, qalmaq shapqynshylyǵynan, orys, qytaı otarshyldyǵynan, Qoqan, Buqar ámirlikteriniń bılep-tósteýinen qutqaryp, azat etken arda babalardyń ónegeli ómiri men olar jaıly bizge jetken ańyz-áńgimeler qamtylǵan. Ásirese XVII-XIX ǵasyrlarda ómir keshken batyrlardyń janqııarlyq erlikteri jaıynda el aýzynda qalǵan esti áńgimeler kitapta keńinen kórinis tabady. Sondaı-aq batyrlarǵa qatysty tarıhı máni bar derekter de nazardan tys qalmaǵan. Aty Alashtyń aıbaryna aınalǵan han Abylaıdan bastap Aǵybaı, Er Jánibek, Baraq, Jalańtós, Qabanbaı, Qangeldi, Qarasaı, Raıymbek, Suranshy, Sypataı syndy óz dáýirin dúrkiretken bahadúrlermen qatar esimi elge beımálim batyrlarǵa qatysty tyń derekter men olardyń erlik joryqtary týraly kóptegen málimetter aıtylady.
– Halyq batyrlary jaıyndaǵy ańyz-áńgimelerdi óz basym jıyrmashaqty jyl kóleminde júıelep jınastyryp kelemin. Kitapta qazaq batyrlary týraly ańyz-áńgimelerdi toptastyryp, árqaısysynyń ómirbaıan derekterin berip qana qoımaı, árbir batyrǵa arnalǵan epıgrammalardy da meılinshe usynýǵa tyrystyq. Kitaptyń jaryq kórýine qoldaý tanytqan Almaty oblysynyń ákimdigine aıtar alǵysym sheksiz. Keleshekte bul kitapty tolyqtyryp, «Qazaqtyń júz batyry» degen atpen qaıta shyǵarsaq degen nıetimiz bar, – deıdi Keńes Orazbekuly.
Eki myń danamen shyǵyp otyrǵan tanymdyq týyndynyń 1200 danasy Almaty oblysynyń barlyq kitaphanalaryna tegin taratylǵan. Bul tarıh pen taǵylymdy bıik qoıatyn oqyrmandar úshin orny bólek olja bolyp otyr. Kóbine-kóp balalar taqyrybyna qalam terbep júrgen qalamgerdiń «Jyl basy qalaı anyqtalady» atty ertegi kitaby jýyrda ǵana Koreıa memleketinde 25 myń tırajben jaryq kórgen bolatyn. «Aldaǵy ýaqytta bul kitap qazaq, orys, koreı, aǵylshyn tilderinde qaıta basylmaq» deıdi avtor. Sheteldikter avtordyń jas oqyrmandarǵa arnalǵan ózge de birqatar shyǵarmalarynyń kitap bolyp basylýyna qoldaý bildirip otyrǵan kórinedi.
Arman OKTIаBR, «Egemen Qazaqstan»
ALMATY