Senatorlar «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy kedendik retteý týraly» kodeksti eki oqylymda qarap qabyldady.
Kodekspen kedendik tólemder, salyqtar, arnaıy, dempıngke qarsy, ótemaqy bajdary týraly erejeler, sondaı-aq kedendik tólemderdi esepteý, kedendik tólemder men bajdardy tóleý jónindegi mindetterdiń týyndaýy men toqtatylýy, tóleý merzimderi, olardy tóleý jáne óndirip alý jónindegi mindettiń oryndalýyn qamtamasyz etý boıynsha erejeler rettelip otyr.
Qujatpen taýarlardyń EAEO-nyń kedendik aýmaǵyna kelýimen jáne ketýimen, keden deklarasııasyn tapsyrýmen jáne keri qaıtaryp alýmen, taýarlardy shyǵarýmen baılanysty kedendik operasııalardy jasaý tártibi bekitilgen. Sondaı-aq ishki tutyný úshin shyǵarý, eksport, kedendik tranzıt, keden qoımasy, erkin keden aımaǵy kedendik rásimderin jáne basqalardy qosa alǵanda, kedendik rásimder anyqtalady.
Sonymen birge, halyqaralyq tasymaldaý kólik quraldary, halyqaralyq poshta jóneltilimderi, qubyrjolmen jáne elektr berý jelilerimen tasymaldanatyn taýarlar sııaqty taýarlar sanattaryn EAEO-nyń kedendik shekarasy arqyly tasymaldaýdyń tártibi men sharttarynyń erekshelikteri jáne basqalar zańnamalyq túrde belgilenedi.
Kodeks sheńberinde deklarantty ákimshilik jaýaptylyqtan bosatý jaǵdaılary aıqyndalady. Kedendik baqylaý retteldi. Keden isi salasyndaǵy tulǵalardyń jáne ýákiletti ekonomıkalyq operatorlardyń qyzmetine qatysty erejeler engiziledi.
Kodekspen kedendik retteý salasyndaǵy jańa basym baǵyttar kózdeledi. Atap aıtqanda: keden deklarasııasyn keden organyna tıisti qujattardy usynbaı elektrondyq túrde berý múmkindigi; kedendik tólemderdi avanstyq tólemder engizý arqyly tóleý; memlekettik organdardyń aqparattyq ózara is-qımyl jasaýynda «bir tereze» tetigin paıdalaný engizildi.
Budan basqa, Kodekspen syrtqy ekonomıkalyq qyzmetke qatysýshylar úshin kedendik bajdar men tólemder boıynsha merzimdi keıinge shegerý engiziledi. Taýarlardy kedendik deklarasııa tapsyrǵanǵa deıin shyǵarý múmkindikteri keńeıtilgen. Kodeks erejeleri Qazaqstan Respýblıkasy Salyq kodeksiniń erejelerimen úılestirilgen. Keden isi salasyndaǵy tulǵalardy tıisti tizilimnen shyǵarý úshin buryn negiz bolǵan, olardyń qyzmetin toqtata turý úshin negizder kózdelgen.
Zańnamaǵa kedendik retteý máseleleri boıynsha ózgerister qabyldandy.
Qujattyń maqsaty Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyn «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy kedendik retteý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Kodeksi jobasynyń erejelerimen sáıkes keltirý bolyp tabylady.
Zań jobasymen taýarlarǵa deklarasııa bergenge deıin taýarlardy shyǵarý týraly ótinishte nemese ýaqytsha áketilgen halyqaralyq tasymaldyń kólik quraldaryna qatysty operasııalar jasaý týraly ótinishte kórineý anyq emes málimetter kórsete otyryp, taýarlardy Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń kedendik shekarasy arqyly iri mólsherde ótkizýdi ekonomıkalyq kontrabandaǵa jatqyzý bóliginde ózgerister engiziledi. Atalǵan ótinishter keden organy tirkeýge alǵan sátten bastap, osyndaı ótinishterdi berý zańdyq máni bar faktiler týraly kýálandyratyn qujatqa aınalady.
Qujat sheńberinde memlekettik kiris organyna Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń keden zańnamalarynda belgilengen merzimderde ýaqytsha ákelýdiń kedendik rásimine ornalastyrylǵan taýarlar bolyp tabylatyn, ýaqytsha áketilgen halyqaralyq tasymaldaýdyń kólik quraldaryna qatysty operasııalar jasaý týraly ótinishti usynbaǵany úshin ákimshilik jaýapkershilik kózdeledi. Sondaı-aq deklarasııalamaýmen jáne anyq emes deklarasııalaýmen qatar deklarasııany tabys etkenge deıin taýardy shyǵarý týraly ótinishtegi anyq emes málimetter úshin jaýapkershilik belgilenedi.
Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń keden zańnamalaryna sáıkes engizilgen aldaǵy tólemderdi tóleý esebine avanstyq tólemderdi qosa alǵanda, kedendik operasııalardy jasaý kezinde respýblıkalyq bıýdjetke jiberiletin salyqtyq túsimderdiń túrleri naqtylanady.
Budan basqa, qazirgi kezde kólik jáne kommýnıkasııa salasyndaǵy ýákiletti organ iske asyratyn, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń kedendik shekarasy arqyly taýarlardy ótkizýdiń teńizdegi ótkizý pýnktterinde jáne ózge de ótkizý oryndarynda kóliktik baqylaý fýnksııalaryn memlekettik kiris organdaryna berý kózdeledi.
Zań jobasymen aqparat aýystyrý jáne valıýta zańnamasyn saqtaý maqsatynda, Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik kiris organdary men Ulttyq bankiniń ózara is-qımylyn zańnamalyq qamtamasyz etý bóliginde tolyqtyrýlar engiziledi.
Senatorlar «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Qazaqstan Respýblıkasy kodeksin eki oqylymda qarap, qabyldady.
Kodeks jer qoınaýyn paıdalaný salasyn retteýdiń jańa tásilderin kózdeıdi. Negizgi jańalyqtary «birinshi kelgen – birinshi alady» qaǵıdaty boıynsha jer qoınaýyn paıdalanýdyń Aýstralııalyq modelin endirý, paıdaly qazbalardyń qorlaryn esepteýdiń halyqaralyq júıesine kóshý, geologııalyq málimetterge qol jetkizýdi qamtamasyz etý, jer qoınaýynyń memlekettik qoryn basqarý baǵdarlamasyn ázirleý, ýrandy, kómir qabattarynyń metanyn óndirýdi retteý, paıdaly qazbalardy starateldik óndirýdi endirý bolyp tabylady.
Budan basqa, Kodeks jer qoınaýyn paıdalanýdyń saldaryn joıýdy qamtamasyz etýdiń jańa tetikterin engizý usynylady, oǵan sáıkes jer qoınaýyn paıdalanýshylar óndirý boıynsha operasııalar bastalǵanǵa deıin joıý josparyn jáne joıý jumystary qunynyń baǵasyn jasaýǵa tıis.
Joıýdy qarjylandyrý táýekelderin barynsha azaıtý maqsatynda jer qoınaýyn paıdalanýshylar qamsyzdandyrý usynýǵa mindetti, oǵan ýákiletti organ jer qoınaýyn paıdalanýshy jer qoınaýyn paıdalanýdyń saldaryn joıý jónindegi óz mindettemelerin oryndamaǵan jaǵdaıda óndirip alýdy qoldanady. Mundaı tásil jer qoınaýyn paıdalaný boıynsha operasııalar aıaqtalǵan kezde ekologııalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýge jáne saldardy ýaqtyly joıýǵa múmkindik beredi, bul qorshaǵan ortanyń jaı-kúıine jáne halyqtyń ómir súrý sapasyna áser etedi.
Jer qoınaýy salasyna qarjylandyrýdy tartý prosesin jeńildetý sheńberinde nesıe alý úshin kepilge jer qoınaýyn paıdalaný quqyǵyn berý kezinde ýákiletti organnyń ruqsatyn alý qajettiligi alyp tastaldy.
Jer qoınaýy salasyndaǵy basqarýǵa qoıylatyn biryńǵaı tásilder sheńberinde Kodeks jobasynda jer qoınaýy memlekettik qoryn basqarý baǵdarlamasyn endirý usynylady, onda jer qoınaýynyń memlekettik qoryn utymdy basqarý jáne eldiń mıneraldyq-shıkizattyq bazasyn shyǵarý salasyndaǵy memlekettik saıasattyń negizgi baǵyttary men basymdyqtary bekitiledi.
Sondaı-aq Kodekspen jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń erikti negizde quzyretti organ aıqyndaǵan uıym bekitken satyp alý standarttaryn qoldaný múmkindigi de kózdeledi, ıaǵnı jer qoınaýyn paıdalanýshy osy uıymǵa múshe bolǵan jaǵdaıda ǵana sol uıymnyń satyp alý standarttaryn basshylyqqa alýǵa quqyly.
Osylaısha, Kodeks jer qoınaýy salasyn retteýdiń keshendi, ashyq jáne tıimdi júıesin qurý maqsatynda normatıvtik aktilerdi júıeleýge jáne dárejeleýge, sol arqyly uzaq merzimdi ósý úshin jaǵdaı jasaýǵa baǵyttalǵan.
Jer qoınaýyn paıdalaný máseleleri boıynsha zańnamaǵa ózgerister qabyldandy.
Qujatpen jer, ákimshilik, ekologııalyq, bıýdjet zańnamasyna, atap aıtqanda jer qoınaýyn paıdalaný salasyn qozǵaıtyn, sondaı-aq geologııalyq aqparatqa ashyq qoljetimdilikti qamtamasyz etetin ákimshilik kedergilerdi jáne ruqsat berý rásimderin qysqartý bóliginde túzetýler engizýdi kózdeıdi.
Atap aıtqanda:
Qazaqstan Respýblıkasynyń Jer kodeksine:
jer qoınaýyn paıdalaný salasyndaǵy oblys, respýblıkalyq mańyzy bar qalalar, astana, aýdandar, oblystyq mańyzy bar qalalar (qaladaǵy aýdandardan basqa) ýákiletti organdarynyń quzyretin naqtylaý;
barlaý kezeńinde jarııa servıtýtty (servıtýt úshin ótemaqy tóleı otyryp nemese zalaldardy óteı otyryp) engizý;
jer qoınaýyn paıdalaný maqsatynda memleket muqtajy úshin jer ýchaskelerin alyp qoıý talaptaryn naqtylaý bóliginde.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Ekologııalyq kodeksine:
qorshaǵan ortany qorǵaý emıssııasyna ruqsat alý úshin qaǵaz jetkizgishte usynylatyn qujattardyń merzimderi men tizbelerin qysqartý, materıaldardy berýdi alyp tastaý bóligine.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksine:
jer qoınaýyn paıdalaný salasyndaǵy keıbir quqyq buzýshylyq quramdary boıynsha aıyppuldardyń mólsherin arttyrý, sanksııalardy qatańdatý bóligine;
alyp tastaýǵa baılanysty ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isterdi vedomstvoǵa baǵynysty qaraýdy naqtylaý bóligine.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Kásipkerlik kodeksine:
jer qoınaýyn paıdalanýǵa arnalǵan lısenzııanyń sharttaryn saqtaýǵa baqylaý jasaýdy qosa otyryp, kásipkerlik sýbektileriniń qyzmetine memlekettik baqylaý salasyn keńeıtý bóliginde túzetýler engizý kózdeledi.
Aqparat jáne kommýnıkasııalar máseleleri boıynsha zańnamaǵa ózgerister eki oqylymda qaralyp qabyldandy.
Qujat buqaralyq aqparat quraldary, teleradıo habarlaryn taratý, aqparattandyrý jáne baılanys, aqparattyq qaýipsizdik salalarynda qoǵamdyq qatynastardy quqyqtyq retteýdi qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.
Bıýdjet, Qylmystyq, Qylmystyq-prosestik, Kásipkerlik kodeksterge, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly, «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» kodeksterine, sondaı-aq «Buqaralyq aqparat quraldary týraly», «Teleradıo habarlaryn taratý týraly», «Aqparattandyrý týraly», «Baılanys týraly», «Elektrondyq qujat jáne elektrondyq sıfrlyq qoltańba týraly», «Poshta týraly», «Jarnama týraly», «Derbes derekter jáne olardy qorǵaý týraly» jáne basqa da zańdarǵa túzetýler engizýdi kózdeıdi.
«Buqaralyq aqparat quraldary týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynda BAQ-tyń aýyzsha jáne jazbasha suraý salýlary boıynsha olarǵa aqparat berý prosesi retteledi; BAQ-pen jumysty júzege asyrý jónindegi ýákiletti tulǵalardyń nemese bólimshelerdiń mártebesi men fýnksııalary alǵash ret zańnamalyq turǵydan aıqyndalady.
Zańda buqaralyq aqparat quraldarynyń shyǵyndaryn qysqartý maqsatynda ýákiletti organǵa jiberiletin merzimdi baspasóz basylymynyń mindetti danasynyń qaǵaz nysanyn alyp tastap, elektrondyq nysanda jiberý usynylady.
Budan basqa, zańda halyqtyń tynys-tirshiligin buzatyn oqıǵalarǵa jedel den qoıýdy jáne olardy ýaqtyly habarlaýdy qamtamasyz etý sheńberinde memlekettik organdardyń úsh saǵat ishinde halyqty aqparattandyrý mindetin zańnamalyq turǵydan bekitý usynylady.
Resmı habarlarǵa jatpaıtyn aqparatty berý týraly suraý salýlar boıynsha jaýap, eger suraý salýdyń ózinde ózgeshe kórsetilmese, suraý salý kelip túsken kúnnen bastap jeti jumys kúni ishinde, berilgen suraý salý sıpatynda jáne tilinde usynylady.
«Teleradıo habarlaryn taratý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynda olardy jarnamamen bólýdiń múmkindigin boldyrmaıtyn «dinı», «bilim berý» jáne «balalar» telebaǵdarlamasy uǵymdaryna anyqtama berilgen.
Otyrys barysynda senator Ábdáli Nuralıevtiń oblysaralyq, qalaaralyq jáne aýdanaralyq tasymaldaýdy zańdastyrýdyń jańa ádisin ázirleý qajettiligi týraly depýtattyq saýaly jarııa etildi.
Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti
Senatynyń Baspasóz qyzmeti