Bóliske túsken respýblıkalyq jol jaǵdaıy qashan jaqsarady?

Jýyrda oblystyq ákimdikte Investısııalar jáne damý mınıstrligi Avtomobıl joldary komıtetiniń tóraǵasy Mereke Pishenbaev pen oblys ákiminiń birinshi orynbasary Ulan Jazylbek joldarmen almasý týraly qujatqa qol qoıypty.

О́tken jyldary respýblıkalyq mańyzy bar «Lenın kenti – Aqsý – Úlken Aqjar – Kýrchatov», «Ýlıanovskıı – Kerneı – Baıanaýyl – Qalqaman» joldaryn qardyń kúrt erýi kezinde sý basqany belgili. О́ńirdegi «Aqsý – Degeleń» temir jolynyń 199 shaqyrymyndaǵy ýchaskeni sý shaıyp ketý saldarynan poıyz qozǵalysy da toqtaǵan-dy. Kýrchatov qalasy osy Degeleń stansasyna taıaý jerde. Qurylysy 2008 jyly bastalyp 2011 jyly aıaqtalýǵa tıis bolǵan, jyl saıyn qyrýar qarajat bólinetin Lenın kenti – Aqsý – Úlken Aqjar – Kýrchatov aralyǵyndaǵy respýblıkalyq jol áli jóndelýde. «QazAvtojol» AQ-tyń jergilikti fılıalynyń bizge bergen málimetterinde 2017 jyly ortasha jóndeý boıynsha óńirde quny 3251,1 mıllıon teńgege jalpy qashyqtyǵy 168,5 shaqyrym 12 avtojol ýchaskesi jóndeledi dep kórsetilgen. Sonyń ishinde Lenın – Aqsý – Kóktóbe – Aqjar – Kýrchatov joly boıynsha quny 345,3 mıllıon teńgege bıyl jalpy qashyqtyǵy 12,2 shaqyrym 2 ýchaske jóndelipti. Onyń merdigeri – «AZA» JShS. Jospar boıynsha bul aralyq bıyl qazan aıynda paıdalanýǵa berilýi kerek-ti. 

Ekinshisi, qarapaıym halyqty ábden sharshatqan Qalqaman – Baıanaýyl – Úmitker – Ýlıanovskıı baǵytyndaǵy respýblıkalyq jol da jyl saıyn jóndeledi. Kóktem kelse tasqyn sý basady, qazir oı-shuńqyrǵa toly. Jergilikti bólimshe «merdiger bıyl quny 912,8 mıllıon teńgege 34,3 shaqyrym 5 ýchaskeni resaıklırovanıe ádisimen jóndeıdi» degen. Alaıda «QazAvtojoldyń» jergilikti ókili M.Darabaev Pavlodar – Baıanaýyl baǵytyndaǵy joldy jóndeýge jaýapty merdiger kompanııa «Anıs» JShS memleketten alǵan qarjysynan qaǵylǵaly tur. Tıisti jumystardy kesteden keshiktirgen kompanııaǵa 5 mıllıon teńge aıyppul salynǵan. Endi memlekettik konkýrs negizinde jeńip alǵan úsh lottyń biri keri qaıtarylmaq», deıdi. Iаǵnı merdiger kompanııa 13 mıllıon teńgeni bıýdjetke qaıtarýy qajet. Seriktestik basshylyǵy jumysqa qurylys materıaldary jetispedi dese, «QazAvtojol» ókilderi kompanııa jumysqa salǵyrt qaraıtynyn aıtýda. 

Aqyry, óńirdegi respýblıkalyq mańyzdaǵy joldardy jóndeýge keletin merdiger kompanııalarmen «QazAvtojol» AQ-tyń jergilikti bólimsheleri arasyndaǵy osyndaı túsinispeýshilik aldaǵy ýaqytta da qaıtalana berýi múmkin ekenin eskergen oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasy oblys joldaryn saqtap, kútip ustaý úshin endi aýdandaǵy kásipkerler de qoldaý kórsetse dep otyr. Iаǵnı qajetti tehnıkamen qamtylǵan kásipkerler de endi memlekettik konkýrsqa qatysa alady. 

Endi «joldardy nege aıyrbastaıdy» degen máseleniń mánisine keleıik. Baıanaýyl aý­danynyń ákimi Orazgeldi Qaıyrgeldınovtiń habarlaýynsha, 2018-2019 jyldary Qalqaman kentinen aýdan ortalyǵyna deıingi jol tolyq kúrdeli jóndeýden ótedi. Bul maqsatqa respýblıkalyq bıýdjetten 6,1 mlrd teńge qarjy jumsalady deıdi. Jol qurylysyna baılanysty jobalaý-smetalyq qujattama ázirlenipti. Bári de jaqsy-aq. Al Lenınnen bastalyp Kýrchatovqa áli jete qoımaǵan Lenın kenti – Aqsý – Úlken Aqjar – Kýrchatov joly da 2007 jyldary oblystyq mańyzy bar sanatynan alynyp, respýblıkalyq mańyzdy jol qataryna jatqyzylǵan-dy. Sodan beri jol qurylysynyń jumys barysy áli aýdan ortalyǵy Kóktóbe mańaıynda júr. 

Qazir Kýrchatovqa qaraı Aqsý qalasy, Maı aýdanynyń aýyldary arqyly ótetin «Aqsý–Degeleń» temir joly bar. Semeı­ge, О́skemenge baratyn joldar jańarýda. Al Kýrchatovqa deıin kók­­temde sý astynda qalmaıtyn res­pýblıkalyq dárejedegi jol salý úshin de qanshama qarajat, úl­ken jumys kúshi, qanshama tehnıka kerektigi belgili. 

 – Sońǵy 10 jyl ishinde oblystyq menshikten respýblı­kalyq menshikke qabyldanǵan joldyń alǵashqysy «Lenın kenti – Úlken Aqjar – Kýr­chatov» tas joly. Oblys­tyq kommýnal­dyq menshikte bol­ǵanda bul jol­dyń jaǵdaıy óte nashar. Sońǵy 5-7 jyldyń ishinde biz bul jolǵa kúrdeli jóndeý jumys­taryn júrgizdik, deıdi Mereke Pishenbaev.

Eger kúrdeli jóndeý jumys­tary bólingen qyrýar qarajat­­qa saı ýaqytymen jasalǵanda, 2011 jyldan bergi 7 jylda «Lenın kenti – Aqsý – Kóktóbe – Aq­jar – Kýrchatov» aralyǵyn­daǵy almasýǵa túsken 234 shaqy­­rym joldy der kezinde paıda­lanýǵa berýge bolar edi. Ob­lys­tyq menshikte bolǵanda jaǵ­daıy nashar edi dep barlyq joldy respýblıkalyq sanatqa bere berýge bolmas. Oblys ózi qadaǵalaıtyn joldardy nazar­ǵa alýǵa tıis. Qyrýar qar­a­jat bólinetin respýb­lı­ka­lyq mańyzdaǵy joldar­dyń búgingi jaǵdaıynyń ońyp tur­m­aǵany taǵy málim. Endi kelip re­spýblıkalyq jol jasaımyz degenge halyq sene qoısa ıgi. 

Aıyrbasqa túsken taǵy bir res­pýblıkalyq dárejedegi jol Qashyr jáne Jelezınka aýdandaryn oblys ortalyǵymen jáne Reseıdiń No­vo­sibir oblysymen baılanystyrady. 

– Qashyr men Mıhaılovka arqyly Reseıge aparatyn tas joldy oblystyq menshikke berý óńirdiń jol jelisin ári qaraı damytady. Buryn bul jol arqyly Novosibir oblysyna baratyn bolsa, qazir bul baǵytta kólik qatynasy sonshalyqty tyǵyz emes, – deıdi oblys ákimi Bolat Baqaýov. Biraq, Novosibir oblysynyń aýmaǵyndaǵy turǵyndar men Pavlodar oblysynyń halqyn, aǵaıyn-týystardy, stýdentter­di, basqa da jolaýshylar­dy kúndelikti tasıtyn avtobýstar eki el arasyna osy jolmen júredi. Novosibir jaqtyń joly jaqsy. Bizdiń joldyń ábden tozyp bitkeni kórinip tur. Sondyqtan qandaı mańyzdaǵy jol bolsyn, jolaýshylar qaýipsizdigi úshin jóndelýi asa qajet. Bul másele aıtylǵaly da talaı jyl ótti.

Bizdińshe, oblystyq jol­dar­dyń ıesi oblys, aýdan bolýy qajet. Qazir aýdandarǵa barǵan­da «Joldy nege jónde­meısiz­der?» degen suraq­qa ákimdiktegi­ler «Bul jol bizdiki emes» dep jaýap beredi. Jaýapkershilik joq. Respýb­lıkalyq jol bólikterin jergi­likti jerdegiler bóliske salyp, «sen salarda men salar» dep júrgende osylaı baqylaýsyz qala beredi. 

Oblystaǵy respýblı­ka­lyq mańyzy bar avtomobıl jol­dary­nyń jalpy uzyndy­­ǵy 1 510 shaqyrym bolsa, oblys­tyq jáne aý­dandyq avtomobıl joldary 4148,3 shaqyrym­dy quraıdy. Oblystyq jol bas­qarmasynyń málimetin­she, ótken jyly jergilikti mańyzy bar avtomobıl joldaryn jóndeý jáne kútip ustaý jumystaryna 3366,016 mıllıon teńge, sonyń ishinde respýblıkalyq bıýdjetten – 149,6 mıllıon teńge, oblystyq bıýdjetten 3216,416 mıllıon teńge bólinipti. 

Farıda BYQAI, «Egemen Qazaqstan»

Pavlodar oblysy