Aýyl tynysy – el tynysy
– Asqar Sanatuly, negizinen aýyl sharýashylyǵymen aınalysatyn aýdannyń búginde ahýaly qandaı?
– Aǵymdaǵy jyldyń 11 aıynda aýyl sharýashylyǵynyń jalpy ónim kólemi 25,0 mıllıard teńgeni qurady. Onyń ishinde egin sharýashylyǵy 13,2 mıllıard teńge, mal sharýashylyǵy boıynsha 11,8 mıllıard teńge bolyp otyr. Naqty kólem ındeksi 107,9 paıyzdy qurady.
Egin oraǵy naýqany da ońtaıly aıaqtaldy. Aýdan boıynsha 83633 gektar masaqty daqyl tolyq orylyp, ortasha ónimdilik 25,5 sentnerden keldi. Qambaǵa 213264 tonna astyq quıyldy.Odan basqa maıly daqyl, qant qyzylshasy, kókónis, kartop, baqsha daqyldary da merziminde jınaldy. Aýdanymyzda bıyl 33905 bas múıizdi iri qara, 419920 bas qoı men eshki, 15100 bas jylqy, 62 bas túıe, 22800 bas shoshqa qystaýǵa kirdi. Osyǵan oraı 2017-2018 jylǵy mal qystatý naýqanyna 44900 gektar shabyndyqtan 188500 tonna shóp, 27500 tonna saban alynyp, 85000 tonna jem, 4000 tonna súrlem jáne 5000 tonna pishendeme daıyndaldy.
Shopandardyń úıleri men qora-jaılary da tolyq jóndeýden ótkizilip, azyq-túlikpen jáne adam kúshimen tolyqtaı qamtylǵan. Barlyq mal qystatý oryndary sý kózderine jaqyn ornalasyp, qystyq otyny jáne jemshóp qorlary mal qystatý oryndaryna jetkizilgen.
– Qazir el Úkimeti tarapynan usaq sharýalardy irilendirý úshin kooperasııalar qurý týraly naqty tapsyrmalar berildi. Aýdan bul júıege qanshalyqty nazar aýdaryp, iske asyryp jatyr?
– Aýdanymyzda bul baǵdarlama jaqsy jolǵa qoıylǵan. Aýdan halqy atalǵan baǵdarlamanyń tıimdiligi men paıdasyn túsinýde. Mysaly, aýdanymyzda et baǵytynda «Baı Alǵabas», «QulanAgroGrupe», «Bereke» jáne «Jarlysý» aýylsharýashylyq óndiristik kooperatıvteri qurylyp, Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynan 400,0 mıllıon teńge nesıelik qarjylar alyp, 2030 bas buqashyqtar bordaqylanýda. Sút baǵytynda «Sulýtór» jáne «ALA-TAU AGRO» aýylsharýashylyq óndiristik kooperatıvi qurylyp, Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynan 116,5 mıllıon teńge nesıelik qarjy alyp, 414 bas saýyn sıyry satylyp alyndy.
Sonymen qatar jyl ishinde «Aspan», «Jańaturmys» sııaqty aýylsharýashylyq óndiristik kooperatıvteri quryldy. Keler jyly da sút baǵytynda – 2, et baǵytynda 3 kooperatıv qurylatyn bolady.
– Sonymen qatar agrosalaǵa jańa tehnologııalardy engizý máselesi de kúrdeli. Bul baǵyttaǵy jumystardyń barysy qandaı?
– Aýdanymyzda bul baǵytta da júıeli jumystar júrgizilýde. Aýdan kóleminde 2017 jyldyń ónimine otyrǵyzylǵan 402 gektar qant qyzylshasynyń 40 gektary tamshylatyp sýarý qondyrǵysy arqyly sýaryldy.
«Lýgovoı jylqy zaýyty» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń 300 gektar jońyshqa, kartop, kókónis daqyldary jańa tehnologııa arqyly jańbyrlatyp sýarylady. Sonymen qatar tamshylatyp sýarý ádisin qoldana otyryp «SPK Taraz» arqyly jylyna 40,0 myń tonna ónim beretin 1000 gektar jemis-jıdek aǵashtaryn otyrǵyzý úshin jer telimi bólinip berilip, óz jumystaryn bastady. «Sháýshen» sharýa qojalyǵynyń sońǵy zamanaýı tehnologııamen jabdyqtalǵan mal soıý, etti tońazytyp saqtaý kesheni iske qosyldy.
«Jasmın» aýylsharýashylyq óndiristik kooperatıviniń agrarlyq ýnıversıtettiń ǵalymdarymen birlesip egistik alqaptan 1 jylda 2 ret ónim alý jobasy 2018 jyldan bastap iske asyrylatyn bolady. Sondaı-aq 2018 jyly sońǵy úlgidegi 1 gektarlyq óndiristik jylyjaı keshenin soǵý josparlanýda.
Áńgimelesken Ashat RAIQUL, «Egemen Qazaqstan»