Bilim berý isi – kúrdeli salanyń biri. Ásirese bastaýysh synyptarǵa sabaq berý, ony ulttyq pedagogıkalyq tárbıemen úılestirip damytý árbir ustazdan bilim men parasatty talap etetini sózsiz. Qazirgi tańda bilim oshaqtarynda zamanaýı ınnovasııalyq-ádistemelik keshendermen bilim berý mol izdenisti qajet etedi. Árıne ustazdyń bári birdeı izdenimpaz bolsa, elimizde bilim men tárbıe berý deńgeıi joǵary kórsetkishke kóteriler edi. Degenmen mektepterdegi balalardyń bilimi tómen dep aıta almaımyn.
Kóptegen talantty balalar pándik olımpıadalarda top jaryp, ustazdarynan tereń taǵylym men tálim-tárbıe alǵanyn kórsetip júr. Al balalardy mundaı jetistikterge jetkizý ustazdardyń tynymsyz eńbeginiń arqasynda ǵana iske asatyny belgili.
Urpaq tárbıesinde izdenimpaz isimen áriptesterine úlgi bolyp júrgen ustazdyń biri – Shymkent qalasyndaǵy № 75 mekteptiń bastaýysh synyp muǵalimi Qalbıbi Alıeva. Qalbıbiniń ustazdyq etkenine 34 jyldyń júzi bolypty. Ulttyq tárbıeniń qaınar bulaǵy bolyp sanalatyn mektepte bilim berýdi úlken mártebe sanaıtyn ustaz, bastaýysh synyp tárbıesiniń joǵary synyptardan erekshelikterin jetik meńgergen. Muǵalim mekteptiń júregi bolsa, bala mekteptiń aınasy. Ustazdar óz eńbeginiń jemisin aınadan kórgendeı bala boıynan kóre alady. Osy qaǵıdany tereń ustanǵan Qalbıbi ár balanyń psıhologııasymen jeke jumys isteıdi. Qazirgi balalar ótken ǵasyrdyń balalaryna múlde uqsamaıdy. Oılaryn ashyq aıtady, tipti qaımyqpaı muǵalimge syn da aıta alady. Sondaı sátte ustaz bala júreginen oryn alatyn ónege kórsete bilýi kerek. Áıtpese balany tárbıesine baǵyndyra almaıdy. Qalbıbi osyndaı ádistemelerdi jetik meńgergendikten búginde áriptesterine úlgi bolyp keledi. Bir qyzyǵy, Qalbıbi sabaqqa qajetti kórneki quraldyń bárin óz qolymen jasaıdy.
Ádisteme degenimiz ustaz boıyna birden ornaı qoımaıdy. Jyldar boıǵy is-tájirıbeniń arqasynda ustazdyq bolmysqa sińedi. Q.Alıevanyń ustazdyq bet-beınesi uzaq jylǵy eńbektiń arqasynda qalyptasty. 34 jylǵy ustazdyq qyzmette kóptegen shákirtteri pándik olımpıadalyq baıqaýlarǵa qatysyp, júldeli oryndar alyp, mereıin asqaqtatty. О́zi de 2011 jyly Shymkent qalalyq «Kemeńger Elbasy – yrysy elimniń» pedagogıkalyq marafonyna, 2012 jyly respýblıkalyq «Úzdik pedagog zertteýshi» atty ǵylymı-ádistemelik baıqaýyna, 2016 jyly halyqaralyq monopándik jarysqa sol jyly respýblıkalyq «Prosveshenıe» aqparattyq-ádistemelik ortalyǵynyń júldeli dıplomdaryna ıe bolǵan. Avtorlyq baǵdarlamasy, ádistemelik materıaldary respýblıkalyq jýrnaldarda jaryq kórgen. Bastaýysh synyp muǵalimi Qalamqas Kerimbekova ekeýi birigip, til damytý kýrsy boıynsha 2-4-synyptarǵa arnap shyǵarǵan ádistemelik qural Shymkent qalalyq bilim bóliminiń ǵylymı-ádistemelik ortalyǵynda bekitilip, qoldanysqa engizilgen. «Ulaǵatty ustaz» tósbelgisiniń ıesi.
Qalbıbi «Mektepte balalarǵa sabaq berýden rýhanı lázzat alamyn», deıdi. Mektep tabaldyryǵyn túrli deńgeıde attaıtyn balalardy sapaly bilimmen sýsyndatý ońaı jumys emes. Muǵalim óz isine jan-tánimen berilip eńbek etse ǵana, jaqsy nátıjege qol jetkizetinine kúmán joq.
Ustazdardyń túrli reformalardy, ınnovasııalyq ádistemelerdi qabyldaı otyryp, zaman talabyna saı bilim berýi de kúrdeli úrdiske aınalyp otyr. Bala ustazdy synaıtyn dárejege jetken zamanda bilim men tárbıe berý sabaq saıyn ustaranyń júzimen júrip ótýmen teń. Áıtse de ótkir psıhologııalyq qarym-qatynasty bastan ótkerip bilim beretin Qalbıbiniń ómiri balalarmen bite qaınasyp ketken. Oǵan balanyń jeke basyna aıtqan syny da, sabaq barysyndaǵy logıkalyq tapqyrlyǵy da qyzyq. Balany «dosym», mektepti «rýhanı úıim» dep sanaıtyn parasatty ustazdyń rýhanı beınesi osydaı.
Dildágúl NURMAHANBET, jýrnalıst
Shymkent