Hat qorjyn

...másele kóteredi

Qoǵamdyq kólikke zárýmiz

Taraz qalasymen japsarlas jatqan «Qazaq» degen aýyl bar. Atalǵan eldi meken turǵyndary aýyl ishinde oqýshylar tasymaldaıtyn avtobýstyń joqtyǵynan qıyndyqty áli de kórip keledi. Osy aýylda oqýshylardyń oqıtyn bilim oshaǵy bolmaǵandyqtan aýyl balalary qalaǵa qaraıtyn №14 Muqaǵalı Maqataev atyndaǵy orta mektepke qatynap oqýǵa májbúr. Sondyqtan bizdiń aýyldyń balalary ekinshi aýysymda bilim alady. 

Osydan birer jyl buryn aýyl turǵyndary qozǵaý salyp, bul aýmaqqa avtobýs júrgizgenbiz. Ol avtobýs ta eldiń janaıqaıy basylǵan soń qatynaýyn toqtatyp, qarasyn kórsetýdi qoıdy. Qazir júzden astam oqýshy jaıaý sabylady. Bul aýmaqqa qaladan №29, №32 shaǵyn avtobýstar qatynaıdy. Biraq atalǵan eki qoǵamdyq kólik te aýyldyń syrtymen ótip ketedi. Qaladaǵy mektepten shyqqan balalar №32 shaǵyn avtobýsqa úlgerse úlgeredi, úlgermese jaıaý keledi. Osy máseleniń oń sheshimi tabylsa deımiz.

Juldyz TО́LEBEKOVA, qart ana Jambyl oblysy 

...jańalyǵyn jetkizedi

Jańa meshit ashyldy

Aqmola oblysynyń Býrabaı aýdanynda jańa meshit ashyldy. Kenesary aýylynda ashylǵan meshittiń ımamy Jasulan Ertehalyqtyń aıtýynsha, ǵımarat on bes aıda salynyp bitipti. 1700-deı turǵyny bar aýyldyq okrýgtiń aýmaǵynda turatyn myńǵa tarta ısi musylman qaýym meshit qurylysyna qoldan kelgen kómekterin kórsetipti. Jańa meshit túgeldeı halyqtyń óz qaltasynan shyǵarǵan qarjysyna salynǵan. Úsh bólikten turatyn meshittiń erler namaz oqıtyn negizgi úlken zalyna júzge tarta adam sııatyn bolsa, áıelder bólmesi otyz adamǵa shaqtalǵan. Aıta keterligi, Kenesary aýylynda meshit janynan taıaý bolashaqta musylman dámhanasy da salynbaqshy.

Aslan OSPANOV

Aqmola oblysy

...oı bólisedi

Qyz – eldiń namysy 

Qazirgi zamanda keıbireýlerdiń áke-sheshesi qyzdarynyń tárbıesimen aınalyspaıtyndaı kórinedi. Qazaq qyzdarynyń namysy taptalyp, tipti aqshaly adam – sheteldik bolsa, ózin sheteldikke satyp jiberetindigi qynjyltady. Talaı qara kózimiz qytaıyńa, túrkińe turmysqa shyǵyp jatyr... Sol túrikterdiń qyzdaryn Qazaqstanda qazaq jigitimen júrgenin bir kórdińiz be? Álde sol qytaıdyń bir qyzyn Qazaqstanda qazaq jigitimen júrgenin kórdińiz be? 

Sheteldegi qandastarymyz «Men ózim qazaqpyn, shetelde týyp óstim, otbasymyzda qyzdarymyzdy tek qazaqqa turmysqa berdik, ne isteseń sony iste, tipti áınekten sekir, biraq qazaqtan basqaǵa turmysqa bermeımiz», deıdi eken. 

Bala kezimnen esimde, keshke anam bárimizge ańyz, ertegi, batyrlar jyryn oqıtyn. Áıeldiń bala tárbıesindegi yqpaly óte zor, dana aqynymyz Abaıdyń aqyndyǵyna Zere ájemiz ıgi áserin tıgizgeni tarıhtan málim. Bul zamanda árqaısysymyz ózimizge: «Men kimdi tárbıelep jatyrmyn?» degen suraq qoıǵanymyz jón sııaqty...

Qymbat KEREIBAI 

Astana 

...pikir bildiredi

Súıinshi habarǵa bárimiz qýandyq 

«Egemen Qazaqstan» gazetiniń ár nómirin asyǵa kútip otyramyz, óıtkeni barlyq salany qamtyp aqparat berip otyrasyzdar. Elimizde bolyp jatqan oń ózgerister, oryn alyp jatqan keıbir keleńsiz jaıttar, dúnıe júzindegi aqýaldar týraly bas basylymnan oqımyz.

О́ńirdegi menshikti tilshilerdiń ózekti máselelerdi qozǵap, saraptama jasap jazǵan maqalalary qyzyqtyrady. Sizder shekaradaǵy aýyl, aýdandardyń ahýaldary jóninde másele kóterip, gazet betinde únemi maqala berip turdyńyzdar. Úkimet pen jergilikti bılik sizder kótergen máselege mán berip, jaqynda buryn jabylyp qalǵan Narynqol aýdanyn ashýǵa sheshim shyǵarypty, bul súıinshi habarǵa bárimiz qýandyq. 

Qazir qoǵamymyzdaǵy eń ótkir de ózekti másele – bilim salasy, muǵalimderdiń bedeli men tájirıbe almasýlaryn oryndy dep sanaımyz. Mekteptiń, muǵalimderdiń bedelin kótermeı barlyq salanyń bolashaqta toqyraýǵa ushyraıtyny bárimizge belgili. Bilim berýmen qatar tárbıe máselesine de kóp kóńil bólý qajet. Mektep basshylyǵyna bilimdi, jigerli, tárbıeli er-azamattardy kóptep tartsa oqýshylar arasynda bilim alýmen qatar tártip te durystalar edi.

Súleımen Mámet pen Dýman Anashtyń bilim salasy, muǵalimder mártebesi týraly jazǵan maqalalaryn súısine oqydyq. Aınash Esalı qaryndasymyzdyń izdenisi, ásirese qyzylordalyq fotograftyń osydan 30-40 jyl buryn túsirgen tanymal tulǵalarymyzdyń fotosýretterin surap alyp « Egemen Qazaqstan» gazetine bastyrýy óte áserli shyqty. 

Qabylanbek MEIIRBEKOV 

Taraz 

...usynys jasaıdy

Álmerek esimi áspettelse

Ataqty áz Táýke hannyń ýázir dárejesindegi bıleriniń biri bolǵan áz Álmerek jóninde kóp aıtyldy, jazyldy jáne zertteldi. Mine, sondyqtan 2001 jyly onyń eski qorǵan beıitiniń ústine jańa kesene salyndy. Qazir bul jer adamdar kelip zııarat etip, Alla taǵaladan jaqsylyq tileıtin qasıetti orynǵa aınalǵan. 

Handyq dáýirdegi ataqty «Jeti jarǵyny» qabyldaǵan áz Táýke hannyń «Han keńesine», «Bıler keńesine» jáne «Molda-ıshandar máslıhatyna» qatysyp, sol zamannyń memlekettik mańyzy bar máseleleri jóninde áz Álmerek óz oıyn ashyq aıtyp otyrǵan. Al Túrkistandaǵy ekiniń biri bas suǵa almaıtyn «Han meshitine» Álmerektiń kirip, namaz oqyp, halqy úshin Qudaıdan tilek tilep, minájat etýi – onyń «Áýlıe bı» dárejesine kóterilgenin dáleldeıdi. 

Alban elindegi 1916 jylǵy ult-azattyq kóterilistiń kósemderi Uzaq, Áýbákir, taǵy da basqalar Álmerektiń batyr urpaqtary edi. Álmerek tarıhı tulǵa, jońǵar shapqynshylyǵyna qarsy qol bastaǵan batyr, aty el uranyna aınalǵan qasıetti kisi retinde ulttyq ensıklopedııaǵa kirgen. Mine, sondyqtan osydan biraz jyl buryn Álmerekke Almaty oblysyndaǵy bir aýdannyń atyn berip, oǵan eskertkish ornatý jóninde bastama kóterildi. Olaı bolsa osyndaǵy taý bókterleri Álmerektiń jaz jaılaýy bolǵan Eńbekshiqazaq aýdanynyń atyn Álmerek dep ózgertse quba-qup bolar edi. «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda belgili tulǵa, áýlıe abyzǵa aýdan aty berilip, oǵan eskertkish ornatylyp jatsa bul bir aıtary joq ıgilikti is bolar edi.

Oraz QAÝǴABAI, jazýshy