Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda ekonomıkalyq saıasattyń 2018 jylǵa arnalǵan negizgi baǵyttary, sondaı-aq agroónerkásip keshenin sıfrlandyrý jaıy, básekelestikti damytý máseleleri qaraldy.
Ekonomıkalyq saıasat qandaı bolmaq?
Jıynda elimizdiń ekonomıkalyq saıasatynyń bıylǵy jylǵa arnalǵan negizgi baǵyttary týraly Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov pen Ulttyq bank tóraǵasy Danııar Aqyshev baıandady. T.Súleımenovtiń aıtýynsha, Úkimet pen Ulttyq banktiń málimdeme jobasy jurtty elimizdiń makroekonomıkalyq jáne aqsha-kredıt saıasatynyń 2018 jylǵa arnalǵan basymdyqtary týraly aqparattandyrý maqsatynda ázirlengen. Onda makroekonomıkalyq turaqtylyqty saqtaý, qolaıly bıznes ahýaldy qamtamasyz etý, ekonomıkany sıfrlandyra otyryp damytý, kólik-logıstıkalyq ınfraqurylymdy damytý baǵyttary bar.
Mamandardyń málimdeýinshe, Úkimet pen Ulttyq bank júrgizetin ekonomıkalyq saıasat jyldyń sońynda ınflıasııa deńgeıin 5,0-7,0 paıyz dálizinde qamtamasyz etýge múmkindik bermek. Osy maqsatty qamtamasyz etý ınflıasııany 2020 jyldyń sońyna qaraı 4 paıyzǵa deıin birtindep tómendetýge múmkindik jasaıdy dep boljanǵan.
«Úkimet azyq-túlik jáne azyq-túlik emes taýarlar baǵalarynyń, monopolıster qyzmetteri tarıfteriniń negizsiz ósýine jol bermeýdi basty nazarda ustaıdy, sondaı-aq jasandy tapshylyq, baǵaǵa aýyzbaılastyq jáne josyqsyz báseke qurý múmkindigi joıylady», dedi T.Súleımenov.
Bıýdjet saıasaty 2018 jyly ekonomıkanyń ósýine, memleket-jekemenshik áriptestigin damytýǵa jáne memlekettik qarjy turaqtylyǵyn saqtaýǵa járdemdesýge baǵyttalady. Bul rette memlekettiń barlyq áleýmettik mindettemeleri tolyq kólemde oryndalatyn bolady. Al ekonomıka salalaryn damytý maqsatynda Indýstrııalandyrý kartasy jobasynyń jobalyq qýatyna shyǵýdy qamtamasyz etý, sondaı-aq joǵary tehnologııaly óndirister úlesin ulǵaıtý arqyly ındýstrııalandyrý saıasaty jalǵasady. Iаǵnı, 3D-prıntıng, Big data jáne bultty tehnologııalar sııaqty «Indýstrııa 4.0.» elementterin engizýdi yntalandyrý boıynsha jumys júrgizilmek.
2018 jyly ınnovasııalarǵa, tehnologııalar transfertine jáne óńdeý ónerkásibin sıfrlandyrýǵa járdem berýge nazar aýdara otyryp, «sıfrly dáýir» ónerkásibiniń qalyptasýyna baǵyttalǵan ındýstrııalandyrýdyń úshinshi besjyldyǵyn ázirleý bastalady.
Agroónerkásiptik keshende aýylsharýashylyq kooperasııasyn odan ári damytý esebinen, egis alańdary qurylymynyń ártaraptandyrylýyn jáne qaıta óńdelgen aýylsharýashylyq ónimderi eksportyn arttyrý boıynsha jumystar jalǵasady. Sondaı-aq kólik-logıstıkalyq ınfraqurylymnyń odan ári damýyna «Nurly jol» ınfraqurylymdy damytýdyń 2015-2019 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrýdy jalǵastyrý yqpal etetin bolady.
AО́K-ti sıfrlandyrý qalaı júzege asady?
Úkimet otyrysynda agroónerkásip keshenin sıfrlandyrý barysy týraly Aýyl sharýashylyǵy birinshi vıse-mınıstri Arman Evnıev baıandady. A.Evnıevtiń aıtýynsha, AО́K-ti sıfrlandyrýdyń maqsaty – sıfrly tehnologııalardy engizý jáne bıznesti aýyl sharýashylyǵyna arnalǵan AT-sheshimderdi damytýǵa tartý arqyly ónimdilik pen tıimdilikti arttyrý.
Agroónerkásiptik keshenge sıfrly tehnologııalardy engizý maqsatynda búginde Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi sıfrlandyrý keńsesin qurǵan. Al qazirdiń ózinde bul salada veterınarlyq jáne fıtosanıtarlyq qaýipsizdik, astyq qolhattary, nesıelik ótinimderdi jınaý jáne basqarý júıesi, aýylsharýashylyq tehnıkasynyń esebi, maldy, onyń ishinde asyl tuqymdy maldy esepke alý, sý jáne jer resýrstaryn basqarý sııaqty úrdister avtomattandyrylǵan. Jalpy, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi 101 memlekettik qyzmet túrin kórsetedi eken, onyń ishinde búginde kórsetiletin 62 memlekettik qyzmet ishinara avtomattandyrylǵan. Aldaǵy eki jylda 89 memlekettik qyzmet tolyq avtomattandyrylady dep kózdelgen.
О́tken jyly nesıe men lızıng alýǵa arnalǵan ótinimderdi elektrondy túrde qabyldaý iske asyryldy. Sondaı-aq ótinimderdi ýaqytyly qaraýdy baqylaý qamtamasyz etilgen. Bıyl sýbsıdııalaýdyń 10 baǵyty boıynsha, 2019 jyly qalǵan baǵyttar boıynsha tolyq avtomattandyrý iske asyrylmaq. Bul ótinimderdi qaraý merzimin orta eseppen 2,5 esege qysqartyp, sybaılas jemqorlyq qaýipterin tómendetedi, deıdi vıse-mınıstr.
A.Evnıevtiń aıtýynsha, sıfrlandyrý salaǵa ınvestısııalar tartý úshin jańa qarjy quralyn engizýge múmkindik beredi. Ol úshin tıisti zańnamalyq akti qabyldanǵannan keıin 2019 jyldan bastap elektrondy agrarlyq qolhattar engiziledi. 2018 jyly júıeni damytý aıasynda qaýipsizdikti arttyrý maqsatynda sheteldik satyp alýshylardyń astyqty satyp alýǵa qatysýyna múmkindik beretin «blokcheın» tehnologııasy, astyq tasyǵyshqa onlaın-tapsyrys berý, onlaın-treıdıng júıeleri engiziletin bolady. 2020 jyldan bastap elektrondy saýdany tolyq formatta engizý josparlanǵan.
Salany sıfrlandyrý maqsatynda qolǵa alynǵan sharalar týraly jıynda odan ári Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaev baıandady. Mınıstr 2021 jylǵa qaraı 19 970 shaqyrym talshyqty-optıkalyq baılanys jelilerin ornatyp, 1249 eldi mekendi joǵary jyldamdyqtaǵy ınternetpen qamtamasyz etý josparlanyp otyrǵanyn atap ótti. Budan ózge, aýyl sharýashylyǵy salasyna aqparattyq tehnologııalardy engizýdi jyldamdatý asa mańyzdy is bolyp otyrǵanyn, bul baǵyttaǵy oń qadamnyń biri – aýyl sharýashylyǵy úshin mamandardy sıfrly tehnologııalar boıynsha jappaı oqytý ekenin jetkizdi.
Agrarlyq salany aqparattandyrý jaıynda sondaı-aq «QazAgro» holdıngi basqarmasynyń tóraǵasy Nurlybek Málelov, Qostanaı oblysynyń ákimi Arhımed Muhambetov, Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Qumar Aqsaqalov, «Amıran» Qazaq taǵamtaný akademııasy zaýytynyń bas dırektory Jangeldi Ábjapparov, «Atameken Agro» AQ dırektory Kental Islamov sóz sóıledi. Máseleni talqylaý qorytyndysynda Premer-Mınıstr B.Saǵyntaev Memleket basshysy aýyl sharýashylyǵyn ekonomıkanyń draıveri retinde atap kórsetkenin eske saldy. Atalǵan mindetti júzege asyrý úshin agroónerkásip keshenin joǵary tehnologııalyq, ınnovasııalyq sektorǵa aınaldyrý kerek. Premer-Mınıstr AО́K-ti sıfrlandyrýdyń tıimdilik kórsetkishterin qaıta qaraýdy, sondaı-aq 2020 jylǵa qaraı «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyna sáıkes jol kartasyna engizilgen aýyldyq eldi mekenderdi keń jolaqty ınternetpen qamtamasyz etýdi tapsyrdy.
Básekelestikti qalaı damytamyz?
Úkimet otyrysynda sondaı-aq ekonomıkalyq básekelestikti damytý jaıy talqylandy. Bul rette Ulttyq ekonomıka mınıstri T.Súleımenov pen «Atameken» UKP basqarma tóraǵasy A. Myrzahmetov baıandama jasady. Málim bolǵandaı, 2017 jyly básekelestikke kedergi keltiretin normalardy anyqtaý turǵysynan 108 zań men 972 zańǵa táýeldi aktige revızııa júrgizilgen. Kórsetilgen zańnamalyq aktilerge júrgizilgen revızııa nátıjesinde básekelestikke kedergi keltiretin 144 norma anyqtalǵan.
2016 jyly Qazaqstannyń monopolııaǵa qarsy organy EYDU-nyń Básekelestik jónindegi komıtetine qatysýshy retinde qabyldanǵany belgili. Soǵan baılanysty bıyl Qazaqstannyń monopolııaǵa qarsy zańnamasyna engizilgen ózgeristerdiń praktıkalyq qoldanylýyna taldaý júrgizý maqsatynda EYUD sarapshylarynyń elimizge sapary josparlanyp otyr. Al 2019 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń básekelestik zańnamasy men saıasatyna aýqymdy sholý júrgiziledi.
Olımpıada oıyndaryna daıyndyq qalaı?
Otyrysta sonymen qatar endi sanaýly kúnderden keıin Ońtústik Koreıanyń Phenchhan qalasynda bastalatyn XXIII qysqy Olımpıada oıyndaryna el sportshylarynyń daıyndyǵy týraly sóz boldy. Daıyndyq barysy týraly Mádenıet jáne sport mınıstri Arystanbek Muhamedıuly baıandady. Olımpıada oıyndary 2018 jyldyń 9-25 aqpany aralyǵynda ótedi. Álemniń 80-ge jýyq elinen 5000-nan astam sportshy men resmı tulǵalar qatysady dep josparlanǵan. A.Muhamedıuly atap ótkendeı, aldaǵy Olımpıada oıyndaryna bizdiń ulttyq quramanyń 9 sport túri boıynsha 57 lısenzııasy bar.
Mınıstr Olımpıada oıyndarynyń bastalýyna deıin qysqy sport túrleri boıynsha ulttyq komandalar oqý-jattyǵý jıynymen jáne lısenzııalyq jarystarǵa qatysýmen qamtamasyz etilgenin aıtyp ótti. Joǵary nátıjege qol jetkizýdiń mańyzdy faktory retinde sportshylardy sapaly quraldarmen jáne jabdyqpen qamtamasyz etý máseleleri sheshilgen.
«Olımpıadalyq delegasııa aldyndaǵy mindet – Sochıdegi Olımpıada oıyndarynyń qorytyndysynan tómen emes nátıje kórsetý», dedi A.Muhamedıuly.
Dınara BITIK, «Egemen Qazaqstan»