Sáýlesi máńgi sónbes juldyz

Búkil óleńimen, ómirimen halqyna jan sala qyz­met etip, Alash erkindigi men táýelsizdigin talmaı jyrlap ótken Maǵjannyń aqyndyq álemi men qalam­gerlik qýat-qarymy jaıly  aıtylǵan ulaǵat­ty sóz­der kóp. Muhtar Áýezov: «Búgingi kúnniń bar jazý­shysynyń ishinen keleshekke boı uryp, artqy kúnge anyq qalýǵa jaraıtyn Maǵjannyń sózi», dese, Sábıt Muqanov: «Abaı – aqyldylardyń aqyny, Maǵjan – aqyndardyń aqyny», degen salmaqty oı túıdi. «Qazaqtyń asyl perzenti, alty alashtyń ardaqtysy, halqy úshin, eliniń bolashaǵy úshin jarqyrap janǵan, kúnge ǵana tabynǵan, ózine ǵana baǵynǵan, júregi men jany – ot, ımany men ary – ot Maǵjan Juma­baev­tyń poezııa álemindegi sáýlesi – máńgi sónbes juldyz, qaıtalanbas qubylys!» dep jazdy Elbasy N. Nazarbaev «Tarıh tolqynynda» kitabynda. Iá,  qazaq ádebıetin HH ǵasyrdyń basynda-aq álemdik deńgeıge kóterip, sulý da syrly jyr­lary­men  ultymyzdyń uly aqynyna aınalǵan poezııa paı­ǵambaryn  qalaı ulyqtasaq ta jarasady.  Qy­zyl­jar óńirinde ár jyl saıyn «Maǵjan oqý­lary» jáne bes jylda bir ret eske alý mereıtoı shara­lary úlken daıyndyqpen ótkizilip júr. Táýel­siz­diktiń 20 jyldyǵy qarsańynda uıymdas­tyrylǵan mádenı sharalardyń bir parasy M.Jumabaevtyń ómiri men shyǵarmashylyǵyn jan-jaq­ty nasıhattaýǵa arnaldy. Al jýyrda «Qazaq eli, bir aýyz sózim saǵan!» atty I respýb­lıkalyq festıval aıasyn­da ót­ken is-shara­lar tanym­dyly­ǵy­men, mazmundy­ly­ǵymen este qal­dy. S.Muqanov atyndaǵy ǵy­lymı-kópshilik kitaphanada aqyn­nyń «Adassam, elim­men birge adastym...» atty qazaq jáne orys tilderindegi óleń­der jına­ǵynyń tusaýkeseri boldy. Ony shyǵa­rý­ǵa tikeleı atsalysqan halyq­ara­lyq syı­lyq­tardyń laýreaty, bel­gili jazý­shy-dramatýrg Rollan Seısenbaev óz sózinde  Maǵ­jannyń túrki jurtynyń uly sha­ıyry retinde áldeqashan moıyn­dalǵanyn aıta kelip, endigi mindet – álemge tanytý, ol úshin bólek týyndy jasaý kerek dedi. Abaı hakimniń 150 jyl­dy­ǵy qarsańynda orys jáne aǵyl­shyn tilderindegi qun­dy shyǵar­many jaryqqa shyǵarý is-táji­rıbesimen bólisti. Aqyn, oblys­tyń qurmetti azamaty Ká­kim­bek Saly­qov bolsa oı men sóz jary­synda oqshaý, ozyq turǵan jyr jampozynyń Otandy, eldi, jerdi súıýdegi  erekshe qasıetterin atap berdi. «Maǵjan degende meniń kózime Gımalaıdyń eń bıik shyńy Everest elesteıdi. Ańyz beıne ǵajaıyp qubylys sol «álemniń shatyrynan» «men jastarǵa senemin» dep turǵandaı oı tastaıdy» degen sózin Parlament Májilisiniń depýtaty Jarasbaı Súleı­menov ilip áketip, maǵjantanýǵa baılanysty máse­le­lerdi orta­ǵa saldy. Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińir­gen qaıratkeri Mútállap Qanǵojın  Maǵ­jan­nyń óleńderinen «Saryarqany saǵyndym» jı­naǵy qu­rastyrylǵanyn, endi arnaıy ensıklopedııa shyǵarý mezgili jetkenin atap kórsetti. Maǵjan shyǵarmashylyǵyna arnalǵan «Qazaq eli, bir aýyz sózim saǵan!» atty» I respýblıkalyq óner festıvali bastalmas buryn arnaıy kelgen mártebeli qonaqtar men zııaly qaýym ókilderi aqynnyń týǵan jeri – Sarytomarǵa at basyn tiredi. Meshitke aıaldap, tulǵanyń ata-babasyna quran ba­ǵysh­tady. Mektep aldyndaǵy eskertkishke gúl shoq­taryn qoıdy. Murajaıdy aralap, qundy jádiger­ler­men tanysty. Mádenıet úıinde jergilikti kór­kem­ónerpazdardyń konsertin tamashalady.  N.Pogodın atyndaǵy oblystyq orys drama teatrynda shy­myldyǵyn ashqan «Qazaq eli, bir aýyz sózim saǵan!» óner festıvali aqynnyń shyǵarmashylyq muralary arqyly jas urpaqty otansúıgishtikke tárbıeleý, mádenı-estetıkalyq jáne rýhanı us­tanymyn shyń­daý maqsatyn dittedi. Sol sebepti bolar, Mádenıet mınıstrligi men oblystyq ákimdiktiń  festıval­dyń sharttary men úmitkerlerge qoıylatyn talap­tarǵa úlken mán bergeni baıqaldy. Festıvalǵa qatysýǵa 70-ke tarta úmitker tilek bildirse, solardan 15-i aqtyq synǵa joldama aldy. Zamanymyzdyń zańǵar jazýshysy, Eńbek Eri Ábish Kekilbaev tórelik etken qazylar alqasy músháıraǵa qatysý­shy­lardyń, mánerlep oqýshylardyń, ánshilerdiń kásibı sheberligine, oryndaýshylyq mádenıetine aldymen kóńil bólip, barynsha ádil bolýǵa tyrysty. Festıvaldyń ashylý saltanatynda oblys ákimi Serik Bilálov sóz sóılep: «Has talanttardy, el ardaq­tylaryn qadirleı bilý – ejelgi saltymyz. Táýelsizdik – ata-babamyz armandaǵan halqymyzdyń san ǵasyrlyq jeńisi. Bul – Alash arystary ańsaǵan uly kún. Búgingi án men óner jarysy  Maǵjan rýhy aldyndaǵy zor qurmettiń belgisi», degen ıgi tilekterin jetkizdi.  Maǵjan shyǵarmashylyǵyn júıeli nasıhattap kele jatqan  jergilikti aqyn M.Qanǵo­jın­ge «temir tul­par» tartý etti. Qazaqstannyń Eńbek Eri Á.Kekilbaev osydan  20 jyldaı buryn – aqynnyń bir ǵasyrlyq toıy kezinde Qyzyljarǵa joly túskenin, sodan bergi ýaqytta maǵjantaný salasynda  súısinerlik ister atqarylǵanyn aıta kelip, óz oıyn ádebıet táńirisin qurmetteıtinimiz – barsha qazaqtyń ulttyq sanasy úshin úlken synaq degen sózdermen túıindedi. Aqtyq dodaǵa jınalǵan úmitkerler úsh atalym boıynsha baq synasty. Qazylar alqasy aqyldasa kelip, Maǵjanǵa arnalǵan jazba aqyn­dar músháı­ra­synyń  birinshi júl­­de­sine  «Asyqqan adam» poe­ma­syn alyp kelgen almaty­lyq Járken Bódeshevti la­ıyq­ty dep tapty. «Són­bes shyraq» óleńi­niń avtory aqtóbelik Gúljaınar Qaldına – ekinshi, asta­na­lyq Baýyr­jan Qara­qyz («Aqyn rýhymen tildesý») úshinshi oryndy jeńip aldy. Maǵjan jyrlaryn mánerlep oqý atalymynda  Astanadan kelgen Gaý­har Júsipovanyń mereıi ústem bol­dy. Ekinshi, úshinshi oryndardy qy­zyl­jarlyq Symbat Bóken men pav­lodarlyq Danııal Ásenov bólisti.  Maǵjan óleńderine jazylǵan jańa ánder atalymy boıynsha belgili sazger Jolaman Tursynbaevtyń  «Sary­arqa – saıran jerim-aı!» áni joǵary baǵalandy. Ony belgili ánshi Qar­ly­ǵash Abbasova tamyljyta oryndap berip, jınalǵandardyń qulaq qury­shyn qandyrdy. Odan keıingi oryn­dar­ǵa  astanalyq Dýlat Ábildınov, aqmolalyq Qurmet Saqaı ilikti. Jeńimpazdar men júldegerlerge dıplomdar men aqshalaı syılyqtar tabys etildi. SARYARQA – SAIRAN JERIM-AI Mýzykasy Jolaman TURSYNBAEVTIKI. О́leńi Maǵjan JUMABAEVTIKI. Munarlanyp alystan shalqyǵan kól, Kúnniń nury betinde balqyǵan kól. Aq kúmisteı jarysyp aq kóbigiń, Móldirińe map-maıda qalqyǵan kól. Qaıyrmasy: Saýyqshyl esil elim-aı, Saryarqa saıran jerim-aı, Kúmisteı taza sýyń bal, Aıdyn shalqar kólim-aı. Áýez qosyp san qustar shýlaǵan kól, Balyqtaryń shýaqta týlaǵan kól. Sary qymyz sapyryp erteńdi-kesh, Keńes quryp basyńda dýlaǵan el. Qaıyrmasy: Ata qonys aıdyn kól-qut bolǵan kól, Suraǵanǵa sýsyn bop ot bolǵan kól. Yntymaǵyń, birligiń túgel shaqta, Seniń basyń beınebir sút bolǵan kól. Qaıyrmasy: О́mir ESQALI, Soltústik Qazaqstan oblysy.