«Qaldyrǵan iziń máńgilik» atty kitap jaryq kórdi

Kitap táýel­sizdigimizdiń shırek ǵasyrynda bi­lim berý salasyndaǵy qol jetken jetistikter, bilim berýde úzdik ádistemelerin qalyptastyrǵan iz­denimpaz ustazdar men mektebiniń mereıin ústem etken daryndy shákirt­ter jóninde syr shertedi. «О́tken ǵasyrdyń 40-shy jyldary ómirge kelgen bizder ustaz degende bııazy da kishipeıil, júzinen meıirim shýaǵy tógilgen, ústindegi kónetoz kıimine shań jýytpaıtyn, qashan kórseń de daýys kóterip sóılemeıtin, bar ynta-yqylasy shákirt sanasyna bilim quısam deıtin, únemi bilsem, úırensem dep izdenip júretin bilimdi de qarapaıym jan kóz aldymyzǵa elesteıdi», dep jazady kitapty qurastyrýshy qazaq jýrnalıstıkasynyń ardageri Qajı Qorǵanov. Al búgingi ustazdyń ýaqyt ózgeristerine baılanysty eńbegi aýyr­lamasa jeńildegen joq, sonymen qatar eńbekqorlyq, meıirimdilik, adamgershilik, izdenimpazdyq sekildi asyl qasıetter ustaz tulǵasynyń basty ereksheligi bolyp qala beredi. 

Aǵartýshy Ybyraı Altynsarın «Mekteptiń jany – muǵalim. Muǵa­lim qalaı bolsa, mektebi hám son­daı bolmaqshy», degen bolatyn. Qazaq dalasyna bilim dánin shash­qan kemeńgerdiń osy pikiri qansha ýaqyt ótse de mańyzyn bir ózgertken emes. «Bolashaqta eńbek etip, ómir súretinder – búgingi mektep oqýshylary, muǵalim olardy qalaı tárbıelese, Qazaqstan sol deńgeıde bolady. Sondyqtan ustazǵa júkteletin mindet óte aýyr», degen Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń sózi – sonyń aıǵaǵy. «Qaldyrǵan iziń máńgilik» atty kitapta oblys aýdandary men qalalaryndaǵy dástúri bar ozyq mektepter, ustazdar áýleti, úzdik ádistemelermen jumys isteıtin muǵalimder jaıynda qysqa da nusqa jazylady. Kitap qurastyrýshynyń Qos­tanaı óńirindegi mektepter túlegi qoǵam qaıratkeri Ilııas Oma­rov, ataqty músinshi Kákimjan Naý­ryzbaev, belgili ǵalym-ustaz Ábil­faıyz Ydyrysov, akademıkter Saǵyndyq Satybaldın, Kenjeǵalı Sa­ǵadıev, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Nyǵmetjan Esenǵarın, óner tarlany Seıtim Jaqypov pen baspager Haıdolla Tilemisov jáne taǵy basqalar týraly jyly jazylǵan estelikterinen jas býynnyń alary bolýǵa tıis. Ustazdar men mektepter shejiresin jasaǵan kitapta bilim uıalaryndaǵy qalyptasqan dás­túrler de eleýge turarlyq. Mysaly, Áýlıekól aýdanyndaǵy Sul­tan Baımaǵambetov atyndaǵy mek­tep-gımnazııa ujymynyń batyr erlikpen qaza tapqan Reseı jerindegi mekteppen baılanys ornatýy, Sarykól aýdanyndaǵy Ýrıskıı orta mektebindegi oqýshylardyń «Poısk» klýbynyń mektep túlegi, eki márte Keńes Odaǵynyń Batyry, ush­qysh Leonıd Bedanyń erligin zertteýi naǵyz patrıotızmge tárbıeleýdiń úl­gisi dep aıtýǵa bolady. Ár mektepte ómir qaınap jatady, tamasha bastamalar týyndaıdy. Kitap bo­lashaqtyń adamyn músindegen us­tazdar qaýymynyń baqyty da osynda ekenin kórsetedi. Shejire-ki­tap jetistikke jetken, joǵary na­gradalarǵa ıe bolǵan ustazdar týraly da habardar etedi.

Oblys óńirinde búginde 529 mektep bar, sonyń ishinde 131 mektep qazaq tilinde bilim beredi. Táýelsizdik jyldary bilim salasyndaǵy bas­ty ózgeris, basty jetistik te osy ekeni sózsiz. Qaı tilde bilim berse de, búgingi mektepterge jas urpaqty ultjandylyqqa, elin, jerin súıetin patrıottyqqa tárbıeleý júktelgen. Sonda ǵana Elbasy maqalasynda aıtylǵan rýhanı jańǵyrý júzege asyp, ulttyq kodty joǵaltpaımyz. Kitap bilim uıalarynda qyzmet etip júrgen eńbek torysy jáne zııaly qaýym – muǵalimder eńbegin ardaqtaýdy, mektepke, ustazǵa degen qurmetti nasıhattaýdy maqsat etedi.

Názıra JÁRIMBET, «Egemen Qazaqstan»

QOSTANAI