Almatyda «Dala óneri» atty art-galereıa ashyldy

Ras, Arbatta jaılaý, jylqy, jyl mez­gil­deri, tabıǵat, arý, ana sııaqty bir qaraǵanda-aq túsinikti bola sa­latyn bárine tanys taqyrypta ja­zatyn dıletanttardan bastap kúrdeli ıdeıany shıratatyn shyn óner danyshpandaryna deıin otyrady. О́zi otyrmasa da, kartınalary turady.

Tanymaldylyqqa emes, tabys tabýǵa umtyldyratyn ashyq aspan astyndaǵy sýret kórmesi talaı sýretshiniń turmysyn túzese, sýret ónerinen habary joq qara­paı­ym adamdardyń has óner týra­syndaǵy alǵashqy saýatyn ashyp, talǵamyn ushtady. Alaıda stı­hııaly damyp kele jatqan qazaq­standyq qylqalam óneriniń serkeleri týyndylaryn Arbat arqyly emes, art-galereıanyń tu­ty­nýshylary negizinde ıgilikke aı­naldyra alsa, ol ulttyq sýret óneriniń óskendiginiń belgisi bolmaq. О́ıtkeni art-galereıa – jabaıy saýdany qyzdyratyn áýes­qoılar álemi emes, naǵyz sý­ret­­kerdiń suryptaýdan ótken tý­yn­dylarymen tanystyryp qana qoımaı, óziniń synshylaryn, tabynýshylaryn, eń aqyrynda, satyp alýshysyn tabýǵa múmkindik beretin shyǵarmashylyq oryn ekeni anyq. 

Al Qazaqstan qylqalam ónerin Arbattan art-galereıa dárejesine kótergen sýretshiler sanaýly ǵana. Sonyń bi­ri – Qazaqstannyń eńbek sińir­gen qaıratkeri, Chehııanyń Iаn Masarık syılyǵynyń ıegeri Alpysbaı Qazyǵulov. 

О́tken aptada Alpysbaı Qazyǵulov, Marat Ábdireev, Erbol Hamırov, Qurmanǵazy Aqashov syn­dy kásibı qylqalam sheber­le­riniń 70-ten astam kartınalary qoıylǵan «Dala óneri» dep atalatyn art-galereıanyń ashylý saltanaty boldy. Maqsaty – qazaqstandyq kásibı qylqalam sheberleriniń eńbekterin keńinen dáripteý. «Dala óneri» ataýyna sáıkes, galereıaǵa qoıylǵan týyndylar ortaq ıdeıaǵa baǵynyp, bir taqyrypty qaýzaıdy. Ol – qazaq halqynyń turmys-tir­sh­i­ligi, etnotaqyryptar, qazaq da­la­synyń tabıǵaty. Tek boıaý, janr, stıl – ár basqa. Kartınalar ilingen qabyrǵalarǵa jaǵalata kóz salǵannan-aq ashyq tústi boıaýlardyń jarqyn, jaıdary taby sezilip, janyńnan samal esip ótkendeı bolady. Kórkem ádebıette kezdesetin shymyr oqı­ǵa, sátti sıýjet, qyzyqty baıan­daý, k­e­listi uıqas dep jatatyn tásil­diń bári boıaý kúshimen ke­nep­tiń ús­tine kóship alǵandaı áser beredi. Qy­l­qalam sheberiniń jet­kiz­gisi kelgen ıdeıasy kóńil-kúımen ke­remet sabaqtasady. 

Osy ýaqytqa deıin 7000-nan artyq kartına salyp, ómir­den ótken, kózi tiri belgili sýret­­shi­ler­diń týyndylaryn satyp alyp, olarǵa ǵumyr syı­la­ǵan Alpysbaı Qazyǵulov qazaq beı­neleý óneriniń negizin qala­ma­sa da, oǵan abstraksıonızm negizin qalaǵandardyń biri dep batyl baǵa berýge bolady. Art-galereıada onyń osy baǵyt­taǵy on bes kartınasy qoıyl­ǵan. «Kósh», «Qalyńdyqtyń uzatylýy» atty kartınalary arhaızmge aınalǵan baıyrǵy tanymnan týǵan dúnıeler bolsa da, erekshe mádenıettiń ıesi bolǵan babalarymyzdyń tur­mys-saltyn jańasha jazýymen, qalyptan tys qııaldaǵy qı­synmen qaz-qalpynda kóz aldymyzǵa ákeledi. Avtor aı­tar oıyn amalsyz tórt­bu­rysh­ty jıektemege qamap qoı­ǵany bolmasa, sary da­la­ǵa degen saǵynyshy shet­siz-sheksiz keńistiktiń ózimen astasyp ketken. Al «Qalyńdyqtyń uzatylýynda» qula­ǵyńa syńsý kelgendeı bolady, ıakı qara óleńniń shýmaq­ta­ry boı­jet­kenniń nazyn jet­ki­zedi. Abstraksııanyń «adam túsin­beı­tin baǵyt» emes ekenin, óz­gelerdeı myń túrli ádiske salyp, eles sekildi, esti shyǵa­ra­­tyn tańqy-taran kúıge túsir­meı, qazaqy uǵymmen beıneleýi ar­qyly elimshil erek minezin baıqatady. 

Vıktorınalyq suraqtar qoıy­lyp, lotereıa bıletteri oınatylyp, jeńimpazdarǵa av­tor­dyń qa­la­mynan týǵan sý­ret­teri syı­ǵa tartylǵan salta­nat­ty tu­saý­­keserdiń qyzyqty ótý­­ine onyń uly, art-dıler Ánýar Qazy­ǵu­lov­tyń eńbegi zor. Art-galereıany ta­ma­shala­ǵa­­­nymyz úshin avtorlarǵa al­ǵys bil­­dirgimiz keldi. Sebebi kóp­shi­lik nazaryna usynylǵanda ǵa­na kartınanyń baǵasy men ma­ńyzdylyǵy tanylady. Tamasha­laý­shy­sy men tutynýshysy tabylǵan kartına sýretshini shabyttandyrady, ónerdiń órisin keńeıtedi, eń bastysy, oılandyrady, erekshe energetıka taratady. Bir sózben aıtqanda, ómir súredi. 

Aıgúl AHANBAIQYZY, «Egemen Qazaqstan»

ALMATY