Keshe Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda «Nurly jol» baǵdarlamasyn iske asyrý jaıy, sondaı-aq 2013-2017 jyldarǵa arnalǵan Qazaqstanda dinı ekstremızm men terrorızmge qarsy is-qımyl jónindegi memlekettik baǵdarlamanyń oryndalý barysy jáne 2018-2022 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamanyń jobasy qaraldy. Bastamalarǵa basymdyq beriledi.
Alqaly jıynda aldymen Úkimet basshysy Elbasy jarııalaǵan bes áleýmettik bastama boıynsha memlekettik organdarǵa tıisti tapsyrmalar berdi.
«Memleket basshysynyń óz bastamalaryn arnaıy Úndeý arqyly jarııalap, onda qazaqstandyqtarǵa shynaıy alǵysyn bildirýi onyń mańyzdylyǵyn arttyra túsedi. Bul – Elbasynyń halqyna usynǵan prezıdenttik ári perzenttik syıy. Ol bastamalardyń árqaısysy búgingi tańda halyqtyń kókeıinde júrgen eń mańyzdy máselelerdi qamtıdy», dedi B.Saǵyntaev. Úkimet basshysy halyqtyń áleýmettik ómirine túbegeıli ózgerister alyp keletin barlyq qadamdar boıynsha biryńǵaı jol kartasy ázirlenetinin aıtyp, tıisti mınıstrlikterge naqty tapsyrmalar júktedi. «Qashanda halqynyń jan dúnıesine tereń boılap, eliniń júregindegi armanyn dóp basatyn Elbasynyń bastamalaryn múltiksiz júzege asyryp, tııanaqty oryndaý – bárimizge syn! Sondyqtan biz barlyq kúsh-jigerimizdi jumyldyryp, Elbasy júktegen, el kútken údeden shyǵa bilýge tıispiz», dedi Premer-Mınıstr.
Infraqurylymdy damytýdyń dańǵyly
Úkimet otyrysynda ınfraqurylymdy damytýdyń 2015-2019 jyldarǵa arnalǵan «Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasynyń iske asyrylý barysy týraly Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov, Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov, Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek, sonymen qatar birqatar oblys ákimderi baıandady.
Málim bolǵandaı, memlekettik baǵdarlamanyń birinshi baǵyty – avtojol salasyn damytý aıasynda 2017 jyly 4,4 myń km avtomobıl joldary jóndeldi. Nátıjesinde 2017 jyly 22 avtomobıl joldarynyń jobalarynda 600 km avtojol qaıta jańǵyrtylǵan, bul jospardyń 100 paıyzyn quraıdy. Al jyl qorytyndysy boıynsha 528 shaqyrym joldy ashý josparlanǵan.
Ekinshi baǵyt – logıstıkalyq jobalardy júzege asyrý aıasynda elimizdiń tranzıttik áleýetin arttyrý úshin Quryq temir jol parom termınaly iske qosyldy. «Osy joba boıynsha júkti aýystyryp tıeýdiń josparly kórsetkishi 50 paıyzǵa artyǵymen oryndalyp, 1,5 mln tonnany qurady. Sonymen qatar 2017 jyldyń jeltoqsan aıynda Quryq portynda avtokólik parom termınalynyń testilik iske qosylýy júzege asyryldy», dep atap ótti Ulttyq ekonomıka mınıstri T.Súleımenov. Avtokólik parom termınalynyń tolyq qurylysyn aıaqtaý 2018 jylǵa belgilengen. Onyń jobalyq qýattylyǵy jylyna 2 mln tonna júkti quraıdy. Jobanyń jalpy qýattylyǵy jylyna 6 mln tonnany quraıdy.
«Nurly jol» baǵdarlamasynyń úshinshi baǵyty – turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyn jańǵyrtý aıasynda 2017 jyly josparlanǵan 700 km ınjenerlik júıeniń 765 km-i janǵyrtyldy. «Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasynyń sheńberinde TKSh-ny qarjylandyrý elimizde ınjenerlik jelilerdiń tozýy 67 paıyzdan 60 paıyzǵa tómendegen. Bıylǵy jyly shamamen 800 km ınjenerlik jelilerdi salý jáne qaıta jańǵyrtý josparlanyp otyr. Bul atalǵan kórsetkishti qosymsha 3 paıyzǵa tómendetedi dep kútilýde.
Tórtinshi baǵyt – apatty mektepterdi jáne úsh aýysymdyq oqytýdy joıý sheńberinde 2017 jyldyń qorytyndysy boıynsha josparlanǵan 76 mekteptiń 73 mektebi salyndy. Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń aqparatyna sáıkes, qalǵan bilim berý obektileri aǵymdaǵy jyldyń I toqsanynyń aıaǵyna deıin paıdalanýǵa beriledi. Jalpy, memlekettik baǵdarlamany iske asyrý jyldarynda 108 mektep salynǵan.
Besinshi mindet – shaǵyn jáne orta bıznesti ınfraqurylymmen qamtamasyz etý aıasynda 2017 jyly 20 shaǵyn jáne orta bıznes jobasy, onyń ishinde Qostanaı jáne Almaty oblystaryndaǵy 2 ındýstrııalyq aımaq qajetti ınfraqurylymmen qamtamasyz etildi.
2017 jyldyń qorytyndysy boıynsha, jetkiliksiz ınfraqurylymdy jetkizýge baǵyttalǵan 1 teńge bıýdjet qarajaty jeke sektordan 28 teńge ınvestısııa tartýǵa múmkindik berdi. Investısııanyń jalpy kólemi 410 mlrd teńgeni qurady.
Altynshy baǵyt – halyqaralyq qarjy uıymdarymen jobalardy qosa qarjylandyrý aıasynda 2017 jyly Halyqaralyq qarjy uıymdarymen áriptestik týraly negizdemelik kelisim sheńberinde mýnısıpaldy jylý jáne sýmen jabdyqtaý júıelerin jańǵyrtýǵa, shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa, ónimdi ınnovasııalardy yntalandyrýǵa, jumys daǵdylaryn damytý jáne jumys oryndaryn qurýǵa, sýarý jáne drenaj júıelerin jetildirýge baǵyttalǵan 15 jobany birlesip qarjylandyrýǵa qarajat bólingen. 2017 jyly kelisimder ratıfıkasııalanyp jáne jalpy somasy 366,4 mln AQSh dollaryn quraıtyn eki úkimettik nesıe jobasy iske qosyldy, onyń ishinde halyqaralyq qarjy uıymdarynan tartylǵan qarajat 320 mln AQSh dollaryn qurady. Budan ózge, memlekettik kepildik berý arqyly júzege asyrylatyn eki jobany iske asyrý bastaldy.
Aıtqandaı, memlekettik baǵdarlamany iske asyrýǵa barlyǵy 75 myń adam tartylǵan jáne paıdalanylǵan otandyq jol-qurylys materıaldarynyń úlesi 93 paıyzdy quraǵan.
Dinı ekstremızm men terrorızmge qarsy is-qımyl kúsheıdi
Úkimet otyrysynda qaralǵan kelesi másele – Qazaqstanda 2013-2017 jyldarǵa arnalǵan dinı ekstremızm men terrorızmge qarsy is-qımyl jónindegi memlekettik baǵdarlamanyń oryndalý barysy jáne 2018-2022 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlama jobasy. Bul rette Ulttyq qaýipsizdik komıteti tóraǵasynyń orynbasary, general-maıor Nurǵalı Bilisbekov Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes daıyndalǵan 2018-2022 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamanyń maqsaty dinı ekstremızm kórinisterin eskertý jáne terrorızm qaýpin boldyrmaý arqyly adamnyń, qoǵamnyń jáne memlekettiń qaýipsizdigin qamtamasyz etý ekenin atap ótti. Jobany ázirleý kezinde 2013-2017 jyldarǵa arnalǵan Memlekettik baǵdarlamany iske asyrý nátıjeleriniń taldaý derekteri, ekstremızm men terrorızm qaýpin týdyratyn jaǵdaılar men faktorlardyń taldaýy, halyqaralyq ozyq tájirıbe, memlekettik organdardyń, ÚEU-nyń jáne qoǵamdyq birlestikterdiń usynystary eskerilgen.
2013 jyldan bastap elimizde dinı ekstremızm men terrorızm ıdeologııasyn taratýdyń sebepteri men jaǵdaılaryn joıý jáne ataýly aqparattyq túsindirý jumystaryn uıymdastyrý jóninde 202 komıssııa jumys isteıdi.
Málimdelgendeı, atalǵan baǵytta jalpy sany 8,1 mln-nan astam adam qamtylǵan 96,6 myńnan astam shara ótkizilgen. Atqarylǵan jumys nátıjesinde 755 «jıhadshy» qalypty jolǵa kóshirilgen. Daıyndyq jumystarynyń bastapqy kezeńinde 38 terrorlyq sıpattaǵy zorlyq-zombylyq ekstremıstik naýqandarynyń iske asyrylýyna jol berilmegen. Shetelde kúdikti dinı bilim berý mekemelerinen 384 stýdent elge qaıtarylǵan.
Atalǵan máselege qatysty Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov te sóz sóıledi. Onyń aıtýynsha, memlekettik josparlaý júıesi qujattarynyń talaptaryna sáıkes Dinı ekstremızm men terrorızmge qarsy is-qımyl jónindegi 2013-2017 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamanyń iske asyrylýynyń tıimdiligine baǵalaý júrgizildi. Baǵalaý 4 krıterıı boıynsha júrgizildi. Máselen nysanaly ındıkatorlar men nátıjeler kórsetkishterine qol jetkizý dárejesi, is-sharalardy oryndaý tolyqtyǵy, bıýdjet qarajatyn ıgerý deńgeıi, nysanaly ındıkatorlardy jáne nátıjeler kórsetkishterin josparlaý.
Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń málimetine sáıkes, bıýdjet qarajatyn ıgerý deńgeıi 95,8 paıyzdy quraǵan. «Nysanaly ındıkatorlardy jáne nátıjeler kórsetkishterin josparlaý sapasy boıynsha memlekettik baǵdarlama qabyldanǵan sátten bastap ındıkatorlar men kórsetkishterdiń mánderi, is-sharalardy oryndaý merzimderi túzetilmegenin atap ótemin», dedi T.Súleımenov.
Talqylaý nátıjesinde 2018-2022 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlama jobasy maquldandy.
Dınara BITIK,
«Egemen Qazaqstan»