Sportta erlermen qatar qyzdar da el qorjynyna júlde salyp, baıraqty básekelerde el mereıin asyryp júr. Osy oraıda qyzdar sportynda jekelegen sport túrlerinen tuńǵysh medal alǵan boıjetkender týraly oı qozǵamaqpyz.
Keńes ókimeti zamanynda sol dáýirdiń jelaıaq oǵlandary Ǵusman Qosanov, Ámın Tuıaqovtyń jeńisine marqaıyp, kóńil jubatyp kelgen jankúıerler dál osy sport túrinen «jaryqtyń jyldamdyǵyn jolda qaldyratyn» jelaıaq qyzdarymyz atoı salady dep esh oılamasa kerek-ti. Degenmen, ózge eldiń sportshylary sekildi bizdiń qarakóz qyzdarymyz da jeńil atletıkanyń jeńis tuǵyrynan kórine bastady.
Jeńil atletıkanyń 100 metrge kedergiler arqyly júgirý túri boıynsha synǵa túsken Olga Shıshıgına 1994 jylǵy Japonııanyń Hırosıma qalasynda ótken Azııa oıyndarynda jeńimpaz atandy. Osy jeńisinen keıin oǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen sport sheberi» degen ataǵy berilgen. Al araǵa alty jyl salyp Olga 2000 jylǵy Sıdneı Olımpıadasynda top jaryp, qazaqstandyq qyzdar arasynda jeńil atletıkadan tuńǵysh Olımpıada chempıony atandy.
Búginde Olga Shıshıgınanyń jeńisti jolyn taǵy bir jeńil atlet Olga Rypakova laıyqty jalǵastyryp keledi. Úsh Olımpııa oıyndaryna qatysqan Rypakova bir altyn, eki qola medal jeńip aldy. Sondaı-aq ol Azııa oıyndarynyń úsh dúrkin chempıony, jabyq ǵımarattaǵy Azııa oıyndarynyń eki dúrkin chempıony, budan bólek jeńil atletıkadan álem chempıonatynyń kúmis jáne qola júldegeri sanalady. Osylaısha jeńil atletıkada Olga Shıshıgına bastap bergen estafetany búginde Olga Rypakova tabysty jalǵap keledi.
2004 jyl elimizdiń sportyna jaryq juldyz syılady. Biz oǵan deıin de onyń esimin biletinbiz, kilem tórinde qol jetkizgen tabystaryna syrttaı súısinip, az-kem jeńisine marqaıyp júretinbiz. Biraq buǵan deıin onyń ásemdik pen ádemilik ushtasqan qımylyn qazaqstandyq jankúıerler kózbe-kóz kórip, tamashalamaǵan-dy.
Afına Olımpıadasynda kórkem gımnastıkadan kópsaıys boıynsha Álııa Iýsýpova gımnastıkanyń nebir súleıleri arasynan jarqyraı kórinip, sońǵy synǵa deıin júldege talasty. Olımpıada qorytyndysy boıynsha jeńis tuǵyrynyń úsh satysyna reseılik jáne ýkraınalyq arýlar jaıǵasyp, otandasymyz tórtinshi oryndy qanaǵat tutqan edi. Degenmen, sol ýaqyttaǵy úzdiktermen márege úzeńgilese jetkeni Álııa Iýsýpova úshin úlken jeńis bolatyn. Ol Azııa chempıonatynyń 12 dúrkin chempıony, Azııa oıyndarynda eki ret altyn, eki ret kúmis medal alǵan. Jazǵy Ýnıversıadanyń qola júldegeri atanǵan sportshy. Qazirgi tańda Iýsýpovanyń shákirtteri túrli halyqaralyq týrnırlerde jeńimpaz atanyp júr. Búginde Álııanyń qazaq kórkem gımnastıkasynda alatyn orny erekshe, qurmeti bıik qazaq qyzy.
Buryndary ertegilerimiz ben ańyz-áńgimelerde ǵana kezdesetin qazaqtyń batyr qyzdary qazir elimizdiń túkpir-túkpirinen boı kórsete bastady. Solardyń biri aýyr atlet – Jazıra Japparqul. Arystaǵy qarapaıym otbasynyń kenje qyzy Tolaǵaı sııaqty taý kótermese de, ziltemir kóterip búkil álemdi tańǵaldyryp júr. Halyqaralyq jarystardy bylaı qoıǵanda, Jazıra búginde álemniń eki dúrkin kúmis júldegeri. Tórt jyldyqtyń basty dodasy sanalǵan Olımpııa oıyndarynyń kúmis medalin keýdesine taqqan tuńǵysh qazaq qyzy.
Bertinge deıin qazaq qyzdaryna «jat» bolǵan jekpe-jek ónerinde de qyzdarymyz erlermen jarysyp, Olımpıadalarda atoı salyp júr. Buryndary er boksshylar ǵana jete alatyn jetistikke, álem chempıony degen ataqqa búginde boksshy boıjetkenderimiz de qol jetkize bastady. Sonyń naqty dáleli – Nazym Qyzaıbaı bokstan álemniń eki dúrkin chempıony degen ataqty laıyqty ıemdenip júr. Sondaı-aq qyzdarymyz álem chempıonatymen shektelip qalmaı, Olımpıadany baǵyndyrýǵa kóshti. 2012 jylǵy London Olımpıadasynda Marına Volnova kúmis júldeger atansa, araǵa tórt jyl salyp bul jetistikti Darıǵa Shákimova qaıtalady.
Mənerlep syrǵanaý sporty da qazaq perzenti úshin sporttyń əý bastan kenjelep qalǵan bir túri edi. Bizdiń bilýimizshe, saıystyń bul salasynda budan biraz jyldar buryn Aıgúl Qýanysheva, Quralaı Tilebaldınova degen qyzdarymyz boldy. Biraq olar sport sheberi dərejesine jetip, birneshe ret respýblıka chempıony atanǵan edi. Seńniń kóbesin alǵash Elızabet Tursynbaeva buzdy. Mənerlep syrǵanaýshy jasóspirimderdiń alaman bəıgelerinde jarqyrady. Mine, bıyl óziniń alǵashqy Olımpıadasyna qatysyp, úzdik 24 sportshynyń ishinen 12-orynnan kórindi. 18 jastaǵy Elızabet úshin bul óte joǵary kórsetkish. Ásirese qazaq qyzy úshin. Buıyrsa, Tursynbaeva aldaǵy Olımpıadalarda top jaramyn dep bilek sybanyp otyr.
Qazaq qyzdarynyń yrqyna kele bermeıtin sport túrlerin de búginde arýlarymyz yrqyna kóndire bastady. Joǵaryda atap ótkenderimizden bólek, balýan qyzymyz Elmıra Syzdyqova 2016 jyly Rıo Olımpıadasynda qola júldeger atandy. Byltyr Zarına Dıas tennıs sporty boıynsha qazaq qyzdary arasynda birinshi bolyp WTA serııasyna enetin týrnırde jeńimpaz atandy. Jýyrda ǵana óz máresine jetken Phenchhan Olımpıadasynda frıstaıldyń mogýl túrinen qola júldeger atanǵan Iýlııa Galysheva da bul tizimge qosyldy. Buryn-sońdy sporttyń bul túrinen qazaqstandyq qyzdar júlde alyp kórmegen edi.
Álı BITО́RE, «Egemen Qazaqstan»