Sonaý qıynshylyqqa toly 90-shy jyldardyń ekinshi jartysynda Elbasynyń bastamasymen elimizdi damytýdyń 2030 jylǵa deıingi aýqymdy baǵdarlamasy qabyldanǵan bolatyn. Mine, endi sol baǵdarlamanyń alǵashqy on jyldyǵyn qorytyndylap otyrǵan jaıymyz bar.
BASTAP BIZDI BIIKTERGE
Bul Joldaý – basqalardan bólek eken.
El úshin eskergeni erek eken.
Halyqtyń qamyn oılap,
Kómek berer
Azamat qaı kezde de kerek eken.
Bul Joldaý jalpaq eldi demegendeı,
О́zgege úlgi bolar ónegemdeı.
Ústine aýyr júkti tıep alyp,
Taıpalǵan – beti qaıtpas kemelerdeı.
Bolsa da jaryp ótip tolqyn qandaı,
Kezdesken kemistikti toltyrǵandaı.
Ony da eskeredi, qosh kóredi,
Keltirip retine – olqyń qandaı?!
Bul Joldaý—jarqyraǵan jańalyǵy,
Oıatqan odan ári sanalyny.
Bul ózi órken jaıǵan memleket.
Meńgergen – Elbasynyń danalyǵy.
Qazaqstan gúldendi daralanyp,
Jan-jaǵyna qyrandaı qarap alyp.
Elimizdiń eńsesin kótergendeı,
EQYU-ǵa etkeni tóraǵalyq.
Osy ǵoı, Elimizdiń óskendigi,
Osy ǵoı, bastan bulttyń kóshkendigi.
Bári de Elbasynyń bilgirligi,
Eshqashan shyǵarmaımyz esten muny.
Bári de Elbasynyń alǵyrlyǵy,
Saıraıdy “Nur-Otan” dep án bulbuly.
Jelpinip Saryarqanyń samalymen,
Kóńilde terbelgendeı jannyń gúli.
Qoldaǵan ardaq tutyp atalardy,
Qoldaǵan bolashaǵym – Analardy,
Tek qana qoldap qoımaı, qamqorlyqqa
Elbasy alyp otyr balalardy.
Joldaýdyń osy jolǵy jóni bólek,
Qoldaıtyn el-jurtymda senim erek.
Bastaıtyn bıikterge týǵan eldi,
Dananyń dara salǵan joly kerek.
Berispeı daýylǵa da, jaýynǵa da,
Kórkeıdi kúnnen kúnge aýyl-dala.
Tartamyz dos kóńilmen, týystyqpen,
Balasyn barlyq ulttyń baýyrǵa da.
Bul Joldaý bastap bizdi bıikterge,
Unap tur ulaǵaty súıikti elge.
Halyqtyń aqyl, bilim, parasaty,
Turǵandaı tynyshtyq bop uıyp tórde.
Bul Joldaý oqyǵanda janǵa jaqyn,
Qaqqandaı qııa-shyńǵa án qanatyn.
Astana ertegideı alyp qala,
Elimniń erligine tańdanatyn.
“Nur Otan” el-jurtyma baǵyt berer,
Bul Joldaý oqyǵanda shabyt berer.
On jyldyq josparyma – iske sáttik,
Dúnıe Qazaq elin tanyp, kórer!
Elbasy atyn búgin álem bilgen,
Tappadym ór Tulǵany teńer kimmen?
Qýanyp elmen birge,
Shyn júrekten
Joldadym oılarymdy óleń-jyrmen!
Toqtarbaı QADAMBAIULY, Parlament Májilisiniń depýtaty.
ESKI SÚRLEÝDEN KETIP, JAŃA JOL TABÝYMYZ KEREK
Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń “Jańa onjyldyq–jańa ekonomıkalyq órleý – Qazaqstannyń jańa múmkindikteri” atty bıylǵy Joldaýyn tapjylmaı otyryp tyńdadyq, odan keıin baspasózden taǵy da muqııat oqyp aldyq. Bizdiń ál-aýqatymyz, turmysymyz qazir jaman emes. Egin de, mal da bar. Biraq eski súrleýmen júre bersek, ol jol bizdi alysqa aparmaıdy.
Aýyl sharýashylyǵynyń tabysy óspeı aýyl qaıdan kórkeısin?.. Endi aýyl sharýashylyǵyna moıny ozyq elderdegi jańa, ónimdi tehnologııalardy ákelmeı, olardan úırenbeı bizdiń eńbegimizdiń qaıtarymy bolmaıdy. Nursultan Ábishuly muny buryn da aıtyp, eskertip keledi. Men sharýashylyq basshysy retinde muny óz tájirıbemnen de kórip otyrmyn. Sondyqtan sońǵy jyldary astyq derjavalarynyń biri Kanada eline baryp, olardyń ónimdi tehnologııasyn kózben kórip qaıttym. Jańa tehnologııaǵa laıyq tehnıka da jańarýy kerek. Bizdiń sharýashylyqta bul máseleni de oılastyrdyq. Qazir jaýapkershiligi shekteýli seriktestiktiń isti tehnıka parki túgeldeı jańardy, olarda Germanııadan, Kanadadan ákelingen tehnıkalar tur. Olardyń árqaısysy burynǵy úsh “Enıseı” kombaınyn almastyra alady.
Sonymen qatar, ylǵal jabý tehnologııasyn úırendik. Keıingi jyldary Qostanaı óńirinde qurǵaqshylyq bolǵanmen de jańa tehnologııanyń arqasynda kózdegen tabysqa qol jetkizdik.
Elbasy Nursultan Nazarbaev bıylǵy Joldaýynda ishki rynoktaǵy azyq-túliktiń 80 paıyzy elimizde óndirilýi qajettigin maqsat etip qoıdy. Eger talpynsaq bul qol jetpeıtin sharýa ma? Bizde jer de, dán de, mal da bar. Tek sony uqsatý qajet. Bizdiń sharýashylyq tek astyq ósirýmen aınalysyp kelgen edi. Endi, qara mal ósirýdi qolǵa alýdamyz. Et baǵytyndaǵy mal basyn belgili deńgeıge deıin kóbeıtken soń, aýylda et buqtyrý fabrıkasyn ashý oıymyzda bar. Sonda dúkenderimizdiń sórelerinde Reseıden nemese basqa elderden shyqqan buqtyrylǵan et konservileri búgingideı syqap turmaıdy. Onyń ornyn ózimiz shyǵarǵan ónimder almastyratyn bolady.
Astyq jóninde de osyny aıtar edim. Sapaly dándi shetelge astyq qalpymen emes, undaı jibersek utarymyz anyq. Oblysta jańa tehnıkamen jabdyqtalǵan qýatty dıirmenderdiń qatary kóbeıip keledi. Osy jumystardyń barlyǵy da ónimmen birge adamdarǵa jumys ta beredi. Al jumys isteıtinderdiń qatary kóbeıse ónim de, tabys ta molaıady.
Saıran BUQANOV, “Karken” JShS dırektory, Qazaqstannyń Eńbek Eri. Qostanaı oblysy,
Meńdiǵara aýdany.
SALIQALY ISTER SABAQTASTYǴY
Memleket basshysy N.Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna bıylǵy Joldaýynyń ereksheligi elimizdiń aldaǵy onjyldyqqa arnalǵan áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń basymdyqtary saralap kórsetilýinde der edik. Barlyq máseleler men mindetter 2020 jyldar enshisindegi asqaraly maqsattarmen baılanystyrylyp otyr.
Bizdiń Prezıdentimiz árqashan aldaǵyny anyq boljaı biletindigimen tánti qaldyrady. Sondyqtan da el aldyna naqty, mindetti túrde oryndalatyn máselelerdi qoıa biledi. Nursultan Ábishuly búgingi damýymyzdyń myqty, sonymen bir mezette, osal tustaryn atap kórsetip, bizdiń bárimizdiń alǵa jyljýymyzdyń baǵyttaryn aıqyndap berdi. Agroónerkásip keshenindegi, ǵylymdaǵy, áleýmettik qorǵaý, bilim men medısına salasyndaǵy qaryshty qadamdar, kásipkerlikti qoldaý men aımaqtardyń damýyna qatysty memlekettik josparly sharalar bizdiń bolashaqqa degen senimimizdi qalyptastyrady.
Joldaýdyń ıdeologııalyq qýaty 2020 jyldarǵa arnalǵan qazaqstandyq qarqyndy qurylysty qamtıtyn jáne bizdiń únemi súıenishimizge aınalýǵa tıisti ulttyq strategııamyzdy biriktiretin 4 qaǵıdattan ózek almaq. Munyń temirqazyq mazmuny barsha qazaqstandyqtar úshin Otanymyzdyń asqaq bedeli men múddesi maqtanysh sezimine bóleıtin qundylyq ekenin jáne barshamyzdyń qoǵamnyń turaqtylyǵy men jarqyn qadamdaryna jaýapty ekendigimizdi bildiredi.
Meniń jeke basym úshin Prezıdentimizdiń elimizdi ındýstrııalandyrýdyń jańa tabystary árbir qazaqstandyqtyń, ol kásiporyn basshysy nemese qarapaıym sharýa ekendigine qaramastan, ortaq kúsh-jigeriniń arqasynda júzege asatyndyǵy jónindegi sózderi aıryqsha mańyzdy dep bilemin. О́ıtkeni, bul – bizdiń táýelsiz elimizdiń bolashaǵyna qatysty másele. Shyndyǵynda, árqaısymyz óz ornymyzda erik-jiger tanytsaq qana ortaq tabys qamtamasyz etiledi.
Memleket basshysy bizdiń aldymyzǵa – partııa aktıviniń aldyna búkil qoǵamdy, partııanyń barlyq múshelerin aldaǵy onjyldyqtyń mindetterin túsindirýge jáne oryndaýǵa baǵyttalǵan naqty tapsyrma berýmen qatar, bul isti shynaıy túrde basqarýdy jáne óz baǵdarlamasy etip alýdy júktedi. Prezıdent tapsyrmasy abyroımen oryndalatyndyǵyna senimdimin.
Ǵalym ShOIKIN, “Nur Otan” HDP Aqmola oblystyq fılıaly tóraǵasynyń birinshi orynbasary.
Aqmola oblysy.
SATYP ALÝShY EMES, SATÝShYǴA AINALÝ ÚRDISTERI
Eldiń bolashaǵynyń baǵytyn aıqyndaıtyn Elbasynyń joldaýlaryn halqymyz jyl saıyn asyǵa kútedi. On saýsaq birdeı emes. Qazaqstannyń qýatty, tabysty memleketke aınalý jolynda Úkimetke qandaı tapsyrmalar berilip, mindetter júktedi sony oı eleginen ótkizip tarazylaý emes, ár Joldaýdan tek materıaldyq ıgilikter kútip úırenip qalǵan jurt ta bar. Sondyqtan Joldaýdyń máni men maqsatyn halyqqa uǵyndyrýda, ondaǵy berilgen tapsyrmalar negizinde jumys jasaýda eń aldymen memlekettik qyzmetkerler jaýapkershilikte bolmaq.
Oblys ákimdiginde ótken aktıvti oblys ákiminiń birinshi orynbasary Berik Ospanov júrgizip otyrdy. Jınalystyń kún tártibimen tanystyrǵannan keıin oblys ákimi Asqar Myrzahmetovke sóz berdi.
“Elbasynyń ár jylǵy joldaýlary “Qazaqstan-2030” Strategııasyn kezeń-kezeńmen júzege asyrýda memleket aldyndaǵy mindetterdi anyqtap, olardy oryndaýdaǵy naqtylyǵymen, ómirsheńdigimen erekshelenip, halyqtyń turmys-tirshiligin jaqsartýǵa baǵyttalyp, kópshiliktiń kóńilinen shyǵyp, qoldaýyna ıe bolýmen keledi”, — dep bastady oblys basshysy baıandamasyn.
Asqar Isabekuly Elbasynyń 2020 jylǵa deıingi Damý strategııasynyń bes baǵytyn atap aıtyp, árqaısysy boıynsha oblysta atqarylyp jatqan jumystardy tarazylady. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha Úkimet údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdyń memlekettik baǵdarlamasyn jáne eldi ındýstrııalandyrý kartasyn jasady. Oblysta respýblıkalyq jáne aımaqtyq ındýstrııalandyrý kartasy aýmaǵynda bıylǵy jyly 8 joba júzege asyrylatyn bolady. Osy jobalardy júzege asyrý barysynda jalpy quny 55,3 mlrd.teńgeni quraıtyn qurylys jumystary júrgiziledi. Osy qurylys jumystaryna búgingi kúni 1975 adam tartylyp otyr. Kásiporyndar tolyq iske qosylǵanda 2 200 jýyq adam turaqty jańa jumys ornymen qamtamasyz etiletin bolady.
Atalǵan ınvestısııalyq jobalardyń ýaqtyly iske qosylýyn baqylaý maqsatynda oblys ákimi basshylyǵymen shtab qurylyp, týyndaǵan ózekti máseleler tizbegi jasalyp, olardy sheshý boıynsha naqty tapsyrma berildi. Indýstrııa jáne kásipkerlik basqarmasy aýdan jáne qala ákimderimen birlesip, oblys kóleminde aldaǵy bes jylda iske asyrylatyn ınvestısııalyq jobalardy naqtylaýy tıis.
Sonymen qatar, 2010-2014 jyldarǵa arnalǵan údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdyń memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde iske asyrylatyn ınvestısııalyq jobalarmen tııanaqty jumys jasaýymyz qajet. Ol úshin ár joba boıynsha naqty is-sharalar qabyldanatyn bolady, – dep sózin sabaqtady ákim.
Oblysta “Ońtústik” arnaýly ekonomıkalyq aımaǵy bar. Ataǵy dardaı bolǵanymen, aty bar da zaty joqtyń qasy. Oblys basshysy burynǵy baǵyttaǵy jumystardy kúsheıtýdi jalǵastyryp, jańa zań jobasyna tek toqyma salasyn ǵana emes, jalpy aýyl sharýashylyǵyn, shaǵyn jáne orta bıznesti damytatyndaı usynystar berýdi kózdeıtindigin aıtty. Bul, árıne, arnaýly aımaqtyń jumysyn jandandyryp, ártaraptandyrýǵa qyzmet eter edi. Budan ári oblys basshysy ekonomıkanyń qozǵaýshy kúshi kásipkerlikti ártaraptandyrý, biryńǵaı kedendik tarıfter, agroónerkásip keshenin damytý jónindegi jumystardy jiliktep berdi.
Baılyqtyń úlkeni – halyq. Halyqtyń densaýlyǵy, bilim alýy jáne áleýmettik qoldaýlarǵa ıe bolýy Elbasy joldaýlarynyń negizgi tini. Oblysta 2009 jyldyń sońynda mektepke deıingi uıymdardyń sany 244-ke jetip, oǵan 28589 bala qamtyldy. 2010 jyly 7 myńdaı orynǵa 118 mektepke deıingi bilim uıymdaryn iske qosý josparlanyp, balabaqshamen qamtý 18% quramaq.
– Bul kórsetkish bizdi qanaǵattandyrmaıtyny belgili, – dedi oblys basshysy. Sebebi, áli 35416 bala balabaqsha kezeginde tur. Ońtústiktegi bala týylymy kórsetkishteriniń jyldan-jylǵa ósýi bul baǵyttaǵy jumystarymyzdy shırata túsýdi talap etedi.
Oblystyq bilim basqarmasy, aýdan, qala ákimderimen birlesip, tııanaqty zertteý jumystaryn júrgizip, oblystyq “Balapan” baǵdarlamasyn 1 aı kóleminde oblys ákimdiginiń bekitýine usyný jóninde tıisti tapsyrma aldy. Soǵan sáıkes qala, aýdan ákimderi ózderiniń aımaqtyq baǵdarlamasyn jasap, iske asyrýlary qajet.
Baıandamasynda Joldaýǵa baılanysty tapsyrmalardy sala-salasymen jiliktegen oblys basshysy “Prezıdentimiz aıtqandaı, bizdiń eń basty qundylyǵymyz – Táýelsiz Qazaqstan! Osy sózderdiń maǵynasyna jete túsingen árbir qazaqstandyq azamat qoǵamdaǵy óz ornyn, jaýapkershiligin tolyqqandy sezine bilýi, soǵan sáıkes jalpy halyq, memleket múddesi úshin eńbek etýi tıis dep esepteımiz”, – dep sózin aıaqtady.
Baıandamadan keıin sóz alǵan “Nur Otan” HDP OQO fılıaly tóraǵasynyń birinshi orynbasary Ulasbek Sádibekov oblystaǵy saıası partııalar men qoǵamdyq birlestikterdiń el múddesi jolynda bir týdyń astynda tabylýy qajettigi jóninde oı tolǵady. Bul rette partııanyń oblystaǵy fılıaly jandy jumys jasap otyrǵandyǵyn, barlyq saladaǵy belsendiligin atap aıtty. Ońtústik Qazaqstan oblysynyń prokýrory Berik Qultaev quqyq qorǵaý organdarynyń jumysyn úılestirýdegi oılaryn alqaǵa saldy. Qylmystyq is júrgizý qyzmetin jetildirýdegi jaqsy nátıje bergen qurylymdardyń jumysyn tizdi. Alaıda, kásipkerler óz quqyǵyn zańmen qorǵaý jaǵyna áli de senbestikpen qaraıtyndaı. “Senim telefonyna” eki ret qana qońyraý shalynǵandyǵy sonyń aıǵaǵy deıdi ol. Qala, aýdan prokýrorlaryn konkýrstyq negizde qoıýdy jaqtaǵan oblys bas prokýrory basqa qurylymdar demokratııalyq úrdis pen qyzmetke adaldyqty bizden úırensin, biz sondaı qyzmetke laıyq bolamyz degen syńaıda sózin aıaqtady.
Oblystyq aýrýhananyń bas dárigeri, oblystyq máslıhattyń depýtaty Muqan Egizbaev úshinshi márte depýtat mandatyna ıe bolǵan halyq qalaýlysy. “Men 1998 jyly oblystyq máslıhattyń depýtattyǵyna saılaǵanda oblystyń bıýdjeti 24 mlrd. teńge ǵana edi, qazir 200 mlrd. teńgeden asty. Bul – memleketimizdiń áleýetiniń qanshalyqty artqandyǵynyń kórinisi” – dedi ol. Aýrýhanalar salynyp jatyr, eskileri kúrdeli jóndeýden ótýde. Jańa klınıkalar paıdalanýǵa berilýde. Al, jańa kardıoortalyqtyń zamanaýı jańa qondyrǵylary kórshi memleketterdiń eshbirinde joq. Densaýlyq salasyna aıryqsha nazar aýdarǵany úshin dárigerler qaýymy atynan Elbasyǵa erekshe rahmet aıtamyz dep sózin qorytyndylady.
M.Áýezov atyndaǵy OQMÝ-diń prorektory A.Protapov ýnıversıtettiń shákirtterge bilim berýde halyqaralyq standartqa áldeqashan kóshkenin aıtty. Belgili bir salalar boıynsha magıstrlar OQMÝ jáne Germanııadaǵy Gambýrg ýnversıtetiniń dıplomyn qosa alady. О́ndiris oryndarymen kelisim-shart túzilgen, bul kadr daıyndaýda úlken kómek. Ýnıversıtettegi tehnopark kásipkerlerdiń jumysyn óristetýge jáne jańa bıznes kózin tabýyna járdemdesedi. Aýyl sharýashylyǵy salasynda da aldyndaǵy aryq-turyq malǵa máz bolmaı, jańa tehnologııalar arqyly asyldandyrýdyń jónin aıtty.
Jastar atynan shyqqan stýdent Gúlnur Aqanovanyń usynysy kóptiń kókeıinde júrgen oı edi. Oblys jastarynyń qumyrsqa ıleýindeı bolǵan “Jastar saraıy” kezinde opera jáne balet teatryna aınalyp ketken bolatyn.
Jınalysty qorytyndylaǵan oblys basshysy jastardy mazalap júrgen jáıtti sheshýdi óziniń de kópten oılastyryp júrgendigin aıtty. Bıyl oblysta talantty jastardy qoldaý maqsatynda “Jastar ortalyǵy” ashylady.
Ýáde berse údesinen shyǵatyn ákimniń óz jaǵdaılaryn oılap júrgenine jastar jaǵy qýanysyp qaldy. Elbasy Qazaqstannyń bolashaǵy bilimdi urpaqtyń qolynda ekendigin jıi aıtady. Jastardy qoldaý – eldiń bolashaǵyn kemel etý. Joldaýdaǵy tapsyrmalar men mindetterdi oryndaý barysy osyndaı jaqsylyqtardan bastaý alyp jatyr.
Baqtııar TAIJAN, Shymkent.
ShIKIZATTAN — EKSPORTTYQ ÁLEÝETI BAR О́NIMGE
Elbasynyń “Jańa onjyldyq – jańa ekonomıkalyq órleý – Qazaqstannyń jańa múmkindikteri” atty Qazaqstan halqyna Joldaýyna arnalǵan oblys aktıvi bolyp ótti. Ony oblys ákimi Qanat Bozymbaev júrgizdi. Alǵashqy sóz kezegin ózi aldy.
Elimiz, onyń ishinde Jambyl oblysy Prezıdent qoıǵan mindetterdi oryndaýda únemi belsendilik tanytyp keledi. Sonyń arqasynda daǵdarystan damý jolyna túsken óńir kóptegen tabystarǵa qol jetkizip otyr. Bul eń aldymen memleketimizdegi saıası turaqtylyqty qalyń eldiń qoldaýynyń arqasy ekeni belgili.
Oblys ákiminiń aıtýynsha, óńirdegi “Jol kartasy” baǵdarlamasy aıasynda 276 ınvestısııalyq jobalar iske asyryldy, 13 myńnan astam jumys orny ashylyp, 12 myń 746 adam jumysqa ornalasty. Bul jumystar bıyl da jalǵasady. Bıyl “Jol kartasy” baǵdarlamasy aıasynda 207 ınvestısııalyq jobany iske asyrýǵa 8 mlrd. 598,1 mln. teńge bólinedi. Investısııalyq baǵyttar boıynsha 8 myń 489 jumys ornyn ashý josparlanyp otyr.
– Elbasy bıylǵy Joldaýynda aldaǵy 10 jyldaǵy ekonomıkalyq damýdyń maqsatyn jáne osy baǵytta atqaratyn isimizdi aıqyndap berdi. Onjyldyqta elimizdiń damýy ulttyq ekonomıkanyń básekege qabilettiligin arttyrý esebinen qamtamasyz etiletin bolady. Iаǵnı, Prezıdent eńbek ónimdiligin arttyryp, ınnovasııalardy engizýdi mindettep otyr, – dedi Qanat Bozymbaev.
Oblysta ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda quny 50 mln. AQSh dollarynan asatyn oblystyń 7 ınvestısııalyq jobasy respýblıkalyq ındýstrııalandyrý kartasyna engizýge usynyldy. Olardyń arasynda “Taraz metallýrgııalyq zaýyty”, “Myńaral Tas kompanı”, “EvroHım – ýdobrenıe”, “TENIR-LOGISTIK”, “Hantaý sement zaýyty”, “Kazfosfat”-2 sııaqty jobalar bar. Al aımaqtyq kartaǵa engizý úshin 12 ınvestısııalyq joba ázir bolypty. Oblysta jalpy quny 807 mlrd. teńgege 19 ınvestısııalyq jobadan paket qurylǵan.
Elbasy Joldaýynda Úkimetke bıylǵy jyldan bastap óńirlerde kásipkerlikti damytý jóninde biryńǵaı bıýdjettik baǵdarlama engiziletini aıtylǵan. Ony “Bıznestiń jol kartasy-2020” dep ataýdy usynǵany da belgili. Osy oraıda ótken jyly oblystaǵy shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń belsendi sýbektileriniń sany 5,7 paıyzǵa, olarda qyzmet jasaıtyn adam sany 2,3 paıyzǵa ósip, 110 mlrd. teńgeniń ónimi óndirilgenin de aıta ketken jón.
Oblys ákiminiń aıtýynsha, agroónerkásip salasyna qoldaý kórsetý úshin naqty baǵdarlamalardy qolǵa alý, is-sharalar qabyldaý, ol úshin sheteldik jáne jeke ınvestısııalar tartý qajet. О́ńirdi damytý úshin reformalar jasaý, onyń negizgi tiregi hımııa ónerkásibi, metall ónerkásibi kesheni, agrarlyq jáne qurylys materıaldary ındýstrııasy da nazardan tys qalmaǵany jón. Ásirese, aldaǵy ýaqytta shıkizatqa emes, túrli ónimder óndirýmen, onyń eksporttyq áleýetin arttyrýǵa qol jetkizýmen, sóıtip joǵary sapaly ónimder shyǵaratyn kásiporyndar qurýmen aınalysqan tıimdi bolmaq.
– Jambyldyq bıznesmenderge bıdaı, mal, et jáne shıki sút emes, odan jasalatyn san alýan ónimder shyǵarý arqyly paıda tabýǵa kóshý kerek. Munyń bári Joldaýda aıtylǵan. Endeshe, ondaǵy mindetterdi oryndaý sizder men bizderdiń mindetimiz. Joldaýdaǵy negizgi máseleler oblysymyzda keń kólemde nasıhattalyp, sonymen birge, iske asyrylýy qajet. Biz oblystyń ekonomıkasyn órkendetý úshin aıanbaı qyzmet etýge tıispiz. Bizge nátıje kerek. Ol halyqqa kúsh-qýat berýi kerek, – dedi oblys ákimi.
Aımaqtyń kásipkerlerimen bıznes-forým ótkizip, olarǵa belgili bir tıimdi sharttardy usyný, jaǵdaı jasaý jáne eń bastysy – bıznestiń damýyna kedergi jasamaý, qaıta kómek qolyn sozý da aıtyldy. Sonymen birge, oblysta aldaǵy ýaqytta qýatty kásipkerlik klaster qurý kózdelse, buǵan oblys ákimdigi terezesi teń áriptes retinde kómek qolyn sozyp, memlekettik-jeke áriptestiktiń mehanızmin iske asyrmaqshy.
Aktıvte minbege shyqqan ardager Álmuqan Isaqtyń sózi men pikiri kópshiliktiń kókeıinen shyqty. Ol ótken jylǵy Joldaý men bıylǵy Joldaýdyń ózara sabaqtastyǵyn, bir-biriniń zańdy jalǵasy ekeni aıta kelip, jer kólemi jóninen álemde 9-oryndy alatyn, tabıǵı baılyǵy óte mol, biraq halqynyń sany nebary 16 mıllıonnyń tóńireginde ǵana bolatyn eldiń damýy úshin onyń táýelsizdigine syzat túsirmeý basty paryz ekenin eske saldy.
“Nur Otan” HDP oblystyq fılıaly tóraǵasynyń birinshi orynbasary Masat Berik Joldaýdyń el taǵdyryndaǵy alar ornyn ashyp kórsetý týraly oı-pikirlerin ortaǵa saldy.
Oblys aktıvinde, sondaı-aq, qalalyq, sol sekildi aýyldyq jerlerdegi balalardy mektep jasyna deıingi tárbıe jáne oqytýmen qamtamasyz etý, “Balapan” arnaıy baǵdarlamasyn ázirlep, iske asyrýǵa kirisý, jastarǵa qamqorlyq jasaý, soǵys ardagerlerine járdemdesý, sondaı-aq densaýlyq saqtaý, salamatty ómir salty men buqaralyq sportty damytý úshin arnaıy is-sharalardy júzege asyrý jaıy da umyt qalǵan joq.
Kósemáli SÁTTIBAIULY, Jambyl oblysy.
Joldaý joldaryn jurtshylyqqa jetkizý
BAǴYT AIQYN, BASTAMA BAIаNDY
Keshe Aqtóbe qalasyndaǵy munaı qondyrǵylary zaýytynda “Nur Otan” HDP-nyń Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń “Jańa onjyldyq – jańa ekonomıkalyq órleý – Qazaqstannyń jańa múmkindikteri” atty Qazaqstan halqyna Joldaýyn qoldaý men keń aýqymda nasıhattaýǵa arnalǵan forýmy ótkizildi.
Forýmǵa qatysýshylar arasynda óndiristik kásiporyndar jumysshylary, densaýlyq saqtaý jáne bilim berý salalarynyń qyzmetkerleri, zııaly qaýym, barlyq deńgeıdegi máslıhat depýtattary, úkimettik emes uıymdar, “Jas Otan” jastar qanatynyń ókilderi, stýdentter, soǵys jáne eńbek ardagerleri boldy. Urandar men transparanttar kótergen aksııaǵa qatysýshylar “Nur Otan”HDP Tóraǵasynyń birinshi orynbasary Nurlan Nyǵmatýlın men oblys ákimi Eleýsin Saǵyndyqov bastaǵan qonaqtardy saltanatty jaǵdaıda qarsy aldy. Aksııada sóz alǵan Nurlan Nyǵmatýlın Elbasynyń Qazaqstan halqyna bıylǵy Joldaýyn tarıhı mańyzy zor qujat dep baǵalady. Bul Joldaýdyń budan burynǵy joldaýlardan ereksheligine toqtaldy. Buǵan deıingi joldaýlar bir jyldyń aıasynda atqarylar sharýalardy qarastyryp kelse, endi taıaýdaǵy on jylǵa baǵdar ustalǵanyn, sondaı-aq olardy júzege asyrýdyń naqty joldaryn aıqyndap bergenin jetkizdi.
Ol Elbasymyz Nursultan Nazarbaev Aqtóbeni el ekonomıkasynyń lokomotıvi dep baǵalaǵanyn taǵy bir eske túsire otyryp, óńirde jalpy somasy 6 mlrd. dollar bolatyn jıyrmadan astam ındýstrııalyq-ınnovasııalyq jobanyń júzege asyrylyp jatqanynan habardar etti. Munyń ózi óńirdiń ekonomıkalyq múmkindiginiń, tabıǵı resýrstarynyń mol ekendigine dálel bolatynyn aıtty. “Nursultan Ábishuly usynǵan naqty is-qımyl jospary qazaqstandyqtardy túrli salada álemdik jetistikterge saı etip qana qoımaı, sol jetistikterdi ózimizdiń jasaýymyzǵa jol ashady. Aldaǵy on jyldyń mindetteri “NurOtan” HDP-nyń jańa ári negizgi baǵdarlamasy bolady”, dep túıindedi óz oıyn Nurlan Nyǵmatýlın.
Oblystyq múgedekter qoǵamynyń tóraǵasy, Uly Otan soǵysynyń ardageri Fedor Chemodanov Elbasynyń sarabdal saıasatynyń, azamattyq ustanymynyń arqasynda qol jetken jetistikterimizge rızashylyǵyn bildirdi. Onyń tapsyrmalaryn tap-tuınaqtaı etip oryndap kele jatqan oblys ákimi Eleýsin Saǵyndyqovtyń atyna da jyly lebiz aıtty.
Aqtóbe kólik kommýnıkasııa jáne jańa tehnologııalar kolledjiniń dırektory Jeńisgúl Muhambetpaıyzova Prezıdenttiń strategııalyq baǵdarlamasynda josparlanǵan mańyzdy joba “Batys Eýropa-Batys Qytaı” kólik joly boıynsha jumys isteıtin mamandardy daıarlaýǵa basa nazar aýdarsa, Aqtóbe pedagogıkalyq ınstıtýtynyń stýdenti Mánshúk Dúmbaeva jastar máselesine toqtaldy.
Oblys ákimi Eleýsin Saǵyndyqov Elbasy Joldaýynda baǵdarlanǵan jumystardy júzege asyrýdyń tolyq múmkindigi bar ekenin, ekonomıkalyq damýdyń alǵysharttary jasalǵanyn baıandady. Ol sondaı-aq Joldaýdaǵy alǵa qoıylǵan mindetterdi buljytpaı oryndaý qajettigin, damyǵan elý el emes, alǵashqy ondyqtarǵa baǵdar ustaý kerektigin áńgimeledi. Elimizdiń daǵdarysty eńsere otyryp, damýǵa baǵyt ustap otyrǵany Elbasynyń kóregen saıasatynan bastaý alyp jatqanynan mysaldar keltirdi. Elbasy Joldaýyn eldiń erteńine qyzmet etetin mańyzdy qujat dep baǵalady.
Sonymen, aqtóbelikter keshe el Prezıdentiniń Joldaýdaǵy barlyq tapsyrmalaryn merziminen buryn, ıaǵnı alǵashqy 5 jylda oryndaý nıetteri bar ekenin málimdedi. Bul elimizdiń barlyq óńirleri úshin jaqsy úlgi bola alar edi.
Sol kúni “Nur Otan”HDP Aqtóbe oblystyq fılıalynyń kezekten tys 11 konferensııasy bolyp, onda fılıaldyń jańa tóraǵalyǵyna oblystyq máslıhattyń hatshysy Balǵalı Ordabaev saılandy. Konferensııada fılıal saıası keńesiniń quramyna ózgerister engizildi.
Satybaldy SÁÝIRBAI, Aqtóbe.
ARDAGERLER RIZAShYLYǴY
Sonaý qıynshylyqqa toly 90-shy jyldardyń ekinshi jartysynda Elbasynyń bastamasymen elimizdi damytýdyń 2030 jylǵa deıingi aýqymdy baǵdarlamasy qabyldanǵan bolatyn. Mine, endi sol baǵdarlamanyń alǵashqy on jyldyǵyn qorytyndylap otyrǵan jaıymyz bar.
Al sol alǵashqy on jyldyqtyń qorytyndysy kóńil marqaıtady. Ony basqa emes, áleýmettik máselelerdiń sheshiminen de aıqyn ańǵarýǵa bolady. Aıtalyq, osy jyldar ishinde zeınetaqy mólsheri jyl saıyn ósip otyrdy. Ásirese, soǵys ardagerleriniń zeınetaqysy eselep ósti. Bıylǵy jyly, ıaǵnı Uly Jeńistiń 65 jyldyǵy qarsańynda onyń mólsheri birshama arttyryldy. Endi, mine, osy ataýly merekege oraı memleket tarapynan ár soǵys ardagerine 65 myń teńge syıaqy beriletindigin bilip otyrmyz.
Menińshe, burynǵy Odaqqa qarasty elderdiń ishinen eń aldymen osyndaı ıgi sheshim jasaǵan bizdiń memleket bolar, sirá. Mynadaı daǵdarysty jaǵdaıda zeınetaqy men basqa da áleýmettik kómekterdiń, sonymen birge, jalaqynyń mólsherin arttyrmasa, kemitpeı kele jatqan da bizdiń el. Endeshe, keı jaǵdaılardaǵy usaq-túıek kemshilikterge bola renish bildirýdiń jóni joq dep bilemin. Sondyqtan endigi jerde bereke, birligimizdi saqtaı bileıik degim keledi. Sonda Elbasymyzdyń qazaqstandyqtarǵa arnaǵan bıylǵy Joldaýynda aıtylǵandaı, keler onjyldyqqa, ıaǵnı 2020 jylǵa deıingi mejelep otyrǵan asýdyń da esh qıyndyqsyz alynatyndyǵyna óz basym kámil senemin.
Daýylbaı YSMAǴULOV, otstavkadaǵy polkovnık. Semeı.
YNTYMAǴY ORNYQTY ELDIŃ BOLAShAǴY BEREKELI
Árbir sanaly jandy el keleshegi tolǵandyrady. Sál sheginis jasasaq, osydan eki jyl buryn álemdik qarjy daǵdarysynyń qatty soqqysy jer júzindegi alpaýyt memleketterdi de, damýshy elderdi de abyrjytyp tastaǵan bolatyn. Qaı kezde de tyǵyryqtan jol izdeý, úmit artyp otyrǵan halyqty qıyndyqtan aman alyp shyǵý el basqaryp otyrǵan azamatqa júkteletin aýyr da óte jaýapty mindet ekeni anyq. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev sol tusta Úkimetke naqty tapsyrmalar berip, Ulttyq qordan qomaqty qarjy bóldirip, elimizdiń bank jáne qarjy salasyn qorǵaý úshin darǵarysqa qarsy naqty is-sharalar júzege asyryldy. Elbasy Parlament aldyna qarjy daǵdarysyna qarsy is-sharalardy júzege asyrýǵa múmkindik týǵyzatyn kóptegen zańdardy jedel qabyldaýdy júktedi. Depýtattyq korpýs osy mindetterdi der kezinde oryndap shyqty.
О́tken jyly 2 qyrkúıekte Memleket basshysy Parlamenttiń úshinshi sessııasyn ashqanda eldiń jaǵdaıyna toqtala kelip, depýtattardyń ekinshi sessııadaǵy jumysyn jemisti boldy dep baǵalady. “Parlamenttiń ekinshi sessııa kezindegi sapaly jumysy áleýmettik-ekonomıkalyq problemalardy jedel sheshý, jahandyq qarjy daǵdarysynyń keleńsiz saldarlaryn eńserý úshin zańnamalyq negiz jasap berdi. О́tken kezeńde turaqtandyrý sharalaryna memleket 19 mıllıard dollar jumsady, bul el IJО́-siniń 14 paıyzyna sáıkes keledi. Búginniń ózinde biz qabyldanǵan sharalardyń oń nátıjelerin sezýdemiz. Birinshiden, áleýmettik salany nyǵaıtý múmkin boldy. Biz memlekettiń halqymyzdyń aldyndaǵy barlyq áleýmettik mindettemelerin saqtap qaldyq. Munda halyqtyń óńirlik jumyspen qamtylý strategııasyn iske asyrý úlken ról atqardy, oǵan 191 mıllıard teńge bólindi”, – dedi qyrkúıekte Elbasy N.Nazarbaev.
El bolyp, yntymaqty túrde atqarylǵan qyrýar isterdiń arqasynda álemdi teńseltip tastaǵan qarjy daǵdarysynyń aýyr soqqysy bizdiń elimizde kóp biline qoıǵan joq. Kóptegen qurylys salasynda jumystar toqtap qalǵany anyq. Alaıda, ol jóndi-jónsiz josparlanyp, tek qana mol qarjy jınaýdy kózdegen qurylys kompanııalarynyń kartadan turǵyzǵan qalashyq sekildi boljamdarynyń bir kúnde kúırep, qulaǵanyna jurtshylyq kýá boldy.
Sol kezde páterdiń árbir sharshy metri de qarqyndap ósip bara jatty. Ol kezdegi qateliktiń biri aldaǵy eki-úsh jylda salynatyn úılerdiń qarajatyn halyqtan jınap alyp, sol qarjyǵa bir-eki jyl buryn aqshasyn tólep qoıǵandardyń úılerin salý tásili edi. Qurylysqa qatysy joq kompanııalar da úı salyp, eki arada mol paıda tabý jolyna túsip ketti. Osynyń bárin zańmen retteý qajet boldy. Soǵan oraı úleskerlikke qatysty zańdarǵa túzetýler engizildi. О́tken jylǵy shildeniń 14-i kúni Memleket basshysy “Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine turǵyn úı qurylysyna úlestik qatysý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly” Zańǵa qol qoıdy. Endigi jerde qurylys salasynda ondaı zańsyzdyqtarǵa jol berilmeıdi degen senimdemiz. Elbasynyń sózimen aıtqanda, daǵdarys kezeńi – durys sheshimder qabyldaý ýaqyty boldy. Bıylǵy Joldaýda Memleket basshysy N.Nazarbaev azamattardyń, Turǵyn úı qurylys jınaq bankiniń, memleket pen qurylys kompanııalarynyń teń quqyly áriptestigi qaǵıdatyn paıdalaný qajettigin aıtty.
Jyl saıyn Memleket basshysy Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýyn aqpan aıynyń sońynda nemese naýryzdyń basynda jarııa etetin edi. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev osy joly Joldaýyn jyldyń basynda, qańtardyń 29-y kúni jarııa etti.
Bul Joldaýdyń ereksheligi óte mol. Buǵan deıingi joldaýlarda eldiń bir jyl ishindegi jáne taıaý kezeńdegi atqaratyn negizgi is-sharalary, qabyldanatyn zańdary basa kórsetilip keldi. Al bul joly eldiń aldaǵy on jylǵa kózdegen mejeli mindetteri aıqyndap berildi. Elbasy eki-úsh jylǵa ǵana boljam jasap, álemdik qarjy yqpalynyń sońynan erip júre berýge bolmaıtynyn meńzep otyrǵanyn túsindik. Bul Joldaýdaǵy mindetter 2020 jylǵa deıingi eldiń asýǵa tıisti belesterin kórsetse, onyń arǵy jaǵynda 2030 jylǵa deıingi onjyldyq kezeńniń turǵanyn anyq baıqaýǵa bolady. Aldaǵy on jyldyqqa jasaǵan qaryshty qadamyn Qazaqstan Barys jyly bastap otyr. Jáne de el abyroıyn asyrǵan, qazaq halqynyń beıbitshilik súıgish, baýyrmal, ónerli ekenin álemge tanytatyn EQYU-ǵa tóraǵalyq etý mártebeli mindetimen bastady. Bul da jaqsylyqtyń nyshany dep bilemiz.
Halyqtyń jaǵdaıyn jaqsartý – birinshi kezektegi másele. Elbasy árbir sóılegen sózinde halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartýǵa, ıaǵnı zeınetkerler men múgedekterge, kóp balaly analarǵa, qamqorlyqsyz qalǵan jandarǵa qoldaý kórsetýge, turǵyndardyń densaýlyǵyn arttyrýǵa, jastardyń bilimin jetildirýge basa kóńil bólip, Úkimetke naqty mindetter júktep keledi. Osy maqsatty durys túsingen parlamentshiler de áleýmet úshin mańyzy zor zańdardy sapaly túrde jáne ýaqtyly qabyldaýǵa atsalysyp kele jatqanyn aıta ketken jón.
Joldaýdyń árbir bóliginde halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartýǵa yqpal etetin is-sharalardyń atqarylýy jóninde aıtyldy. Aıtalyq, eldiń ekonomıkasyn damytý – halyqtyń jaǵdaıyn jaqsartý degen sóz. Qazaqstanǵa ınvestısııanyń kelýi, ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlamany iske asyrý, jańa jumys oryndaryn ashý, shaǵyn jáne orta kásipkerlikti damytý, aýyl sharýashylyǵyna jańa serpin berý – osynyń bári el turǵyndarynyń jaǵdaıyn jaqsartýǵa alyp baratyn jol.
Bıylǵy Joldaýda Elbasy halyqtyń densaýlyǵyn saqtaý týraly aıta kelip, 2020 jylǵa qaraı ana men bala ólimin eki ese tómendetýge, jalpy ólimdi 30 paıyzǵa deıin azaıtýǵa qol jetkizýimiz kerek ekenin, ómir súrýdiń uzaqtyǵyn órkenıetti elderdegi sekildi 72 jasqa deıin ulǵaıtý qajet ekenin aıtty. Bul myńdaǵan taǵdyrlardyń aman qalýy, baqytty ómir súrýi degendi bildirse kerek.
Sońǵy jyldary úlken qalalarda balabaqsha máselesi ózekti bola tústi. Balabaqsha kórmeı, kezekteri jetpeı mektepke baryp jatqan balalar kóp. Depýtattarǵa balalaryn balabaqshaǵa ornalastyrý úshin yqpal etýin ótinip habarlasatyn, aryz-shaǵym jazatyn ata-analar az emes. Mine, osy máseleni túbegeıli sheshýdiń jolyn Elbasy óz Joldaýynda aıtty. Birinshi ret elimizde “Balapan” arnaıy baǵdarlamasy qabyldanatyn boldy. Ony ázirlep, júzege asyrýdy Úkimet pen ákimderge tapsyrdy. Atqarýshy bılik organdaryna birlesip, ústimizdegi jyldyń birinshi jartysynda-aq “Balapan” baǵdarlamasyn iske asyrýǵa kirisýdi júktedi.
Joldaýda joǵary bilim sapasy halyqaralyq talaptarǵa jaýap berýi tıis ekeni, Qazaqstandaǵy bilim ordalarynyń álemniń jetekshi ýnıversıtetteriniń reıtıngine enýge umtylýlary kerektigi basa aıtyldy. О́ıtkeni, sapaly bilim bolmaı, bilikti maman daıarlanbaıtyny anyq. Qazir bizdiń jastarymyz “Bolashaq” memlekettik baǵdarlamasy arqyly shetelderde oqyp jatsa, aldaǵy ýaqytta kóptegen sheteldiń azamattary óz memleketteriniń arnaıy baǵdarlamalarymen bizdiń eldiń ýnıversıtetterinde oqyp, álemdik standarttarǵa saı bilim alatynyna kámil senemin. Eń bastysy, qazaqstandyq bilim ordasynyń dıplomyn alǵan óz jastarymyz táýelsiz elimizdiń kóshin alǵa bastaıtyn alǵyr da abyroıly azamattar bola bilýi kerek. Al óskeleń urpaqtyń sheteldik áriptesterimen kezdeskende nemese ózge memleketke barǵanda aqyl-parasatymen, biliktiligimen ozyq turǵanyn kórý – eldik muratymyz.
Osy Joldaýda Elbasy Úkimetke bilim men ǵylym salasyn júıeli túrde jan-jaqty jetildiretin zań jobalaryn daıyndap, Parlamenttiń qaraýyna jedel usynýdy tapsyrdy.
Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev eldiń syrtqy saıasaty týraly toqtalǵanda: “Qazaqstannyń joǵary halyqaralyq bedeli bizdiń elimizge Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymynda tóraǵa bolýǵa múmkindik berdi. Bul – biz úshin úlken abyroı”, – dep qazirgideı óte kúrdeli kezeńde bedeldi Uıymda jetekshilik jasaý jas memleketimizdiń aldynda turǵan asa joǵary jaýapkershilik ekenin atap ótti.
Qazaqstan EQYU-daǵy tóraǵalyǵynda “Senim. Dástúr. Ashyqtyq. Tózimdilik” uranyn tańdap aldy. Bul ustanymymyz EQYU-ǵa múshe memleketter tarapynan birden qoldaý tapty. Sonymen qatar, bıyl Elbasynyń bastamasymen Astanada EQYU-nyń sammıtin ótkizý týraly másele de atalǵan Uıymǵa múshe elderdiń qoldaýyna ıe bolýda. 1999 jylǵy Ystambul sammıtinen keıin araǵa jyldar salyp, osy mańyzdy halyqaralyq basqosý elordamyzda ótse, ol da jas memleketimizdiń abyroıyn asyra túseri sózsiz. Jáne de álem nazaryn ózine aýdarǵan oqıǵa bolmaq.
Joldaýda Elbasy saıası partııalar men úkimettik emes uıymdardy da eldik máselede birlese otyryp jumys atqarýǵa shaqyrdy. Atalǵan qyrýar isterdi júzege asyrýda “Nur Otan” partııasynyń belsendilik tanytýy kerek ekenin, osy partııa músheleriniń aldyna úlken mindetter júktelip otyrǵanyn da jetkizdi. “Eshkim syrtta turmaýy kerek, óıtkeni, tek osylaı ǵana biz Qazaqstannyń jańa ekonomıkalyq órleýin qamtamasyz etemiz”, – dedi N.Nazarbaev.
Halyqqa arnaǵan Joldaýdy tyńdaǵan árbir adam ózin tolǵandyryp júrgen máselelerge jaýap tapty, keleshekke úlken úmit artyp, memleket pen qoǵamǵa degen senimi nyǵaıa tústi dep oılaımyn. О́ıtkeni, búgin qandaı jetistikke jettik, aldaǵy on jylda qandaı bıik belesterdi baǵyndyramyz? Elbasy Joldaýynda osynyń bári tolyq qamtyldy. Qazirgi jetken jetistikterimiz keleshektegi alar asýlarymyz ben tolaǵaı tabystarymyzdyń taban tireıtin tuǵyry ekenine kóz jetkizdik. Yntymaǵy ornaǵan eldiń bolashaǵy da berekeli bolmaq!
Baǵıla BAIMAǴAMBETOVA, Parlament Májilisiniń depýtaty.