Vızasyz rejim – elimizge degen senimniń kórinisi

«Úkimet vıza máselelerin jeńildetýdi, ınfraqurylymdy damytýdy jáne týrızm salasyndaǵy kedergilerdi alyp tastaýdy qamtıtyn keshendi sharalar qabyldaýy kerek» degen edi Elbasy.

Elimizdiń saýda-ekonomıka­lyq, ınvestısııalyq, tranzıt­tik-kóliktik saıasatynyń basym­dyq­tary Qazaqstanǵa álem­niń kez kelgen memleketimen tere­zesi teń jaǵdaıda kelissózder júr­gizýge múmkindik beredi. Ási­rese qazaqtyń ulan baı­taq jerin­de qalyptasqan beı­bit­­shi­lik pen ymyrashyldyq Qazaq­stannyń jahandyq saıası kartadaǵy mańyzyn arttyra tústi. El Prezıdenti ustanǵan kópvektorly, úılestirilgen jáne prag­matıkalyq syrtqy saıasatymyz otan­das­tarymyzdyń álemniń kez kelgen núk­tesine erkin júrip-turýyna, qozǵalysyna da oń áserin tıgizbeı qoıǵan joq.

Kúni keshe Elbasy Nursultan Nazarbaev Birikken Arab Ámir­lik­teri­ne resmı saparynyń aıasynda vızasyz rejim engizý eki el arasyndaǵy qa­rym-qatynastarǵa oń áser etetinine nazar aýdaryp ótti. Al buǵan deıingini AQSh-qa resmı sapary barysynda Elbasy amerıkalyqtarǵa Qazaqstan­ǵa vızasyz kelý tártibi engizilgendigin málim­degen bolatyn. AQSh tarapy qarym­ta jaýap retinde qazaqstandyq­tar úshin vıza berý sharttarynyń jeńil­­detiletindigin habarlady. Atap aıtqanda, buǵan deıin de ol vıza otan­da­starymyzǵa burynǵydaı 5 jylǵa emes, eki ese uzartylyp, 10 jylǵa berile bastady. Demek, bul kelisim álem­niń eń alpaýyt memleketi úshin Qazaq­stannyń Qytaı, Úndistan nemese Meksıka tárizdi strategııalyq mańyzy bar elderdiń qatary­na qosylǵandyǵyn aıǵaq­taıdy. Endi eki el arasynda saýda-ekonomıkalyq, ǵyly­mı-tehnı­kalyq, mádenı-gýmanı­tar­lyq, týrıstik jáne taǵy basqa sala­lar­daǵy yntymaqtastyq baıla­nystardyń jańasha qarqyn alatyn­dyǵy talas týdyrmaıdy.

Mundaı kelisimderdiń syrtynda jyldarǵa sozylǵan kelis­sózder, aılarmen aıshyq­tal­ǵan dıplomatııalyq arpalys, kúnderge sozylǵan kúı­be­leń tirlik jatyr. Bul jerde de Qazaqstannyń shynaıy múmkindikterimen qatar Elba­sy N.Nazarbaevtyń álem­dik arenadaǵy abyroı-bedeliniń asqaqtap turǵandyǵy asyǵy­myz­dyń alshysynan túsýine sebepker bolatyndyǵy qupııa emes.

Halyqaralyq «Henley & Partners» kompanııasynyń dás­túrli reıtıngine qaraǵanda, 2018 jyldyń alǵashqy eki aıy­nyń qorytyndysy boıynsha qazaq­standyqtar 73 elge vızasyz nemese jeńildetilgen tártip boıynsha bara alady. Bul – ózara senim, yqpaldastyq pen joǵary baılanystyń da kórsetkishi bolsa kerek. Qazaqstannyń múm­kindikteri munymen shektel­meıdi – azamattarymyz bul reıtıng jarııalanǵan aqpan aıynan beri Birikken Arab Ámirlikterine de vızasyz barý múmkindigine ıe bolǵandyǵyn atap óttik. Belarýs, Ázerbaıjan jáne О́zbekstan sııaqty TMD memleketteriniń bul tizimde Qazaqstannan keıin turǵanyn aıta ketken jón.

Kompanııanyń jańartylǵan reıtın­gin­d­e Sıngapýr men Japonııa kósh bas­tap keledi. Atalǵan memlekettiń azamattary álemniń 180 eline erkin kirip-shyǵý quqyǵyna ıe. Al buǵan deıin top basyndaǵy Germanııa tólqujaty ekinshi orynǵa syrǵyp, Azııanyń arystandaryna jol berdi. Úshinshi satyǵa Danııa, Italııa, Ispanııa, Fınlıandııa, Fransııa, Shvesııa, Ońtústik Koreıa ornalasty. Al tizimniń sońynda – Aýǵanstan.

Jylyna san márte jańar­tylyp, ár eldiń vızalyq tártibi men ózgerister­di jiti qadaǵalap otyratyn uıymnyń bas­­ty nazarynan halyqaralyq qatynastar men memleketterdiń mártebesi de tys qalmaıdy.

Degenmen shetelge shyǵatyn árbir azamat aldymen ózge múm­kin­dikterin aıtpaǵanda, qol­danystaǵy tártip pen zańdardy bir sholyp shyqsa artyq emes. Qazir kez kelgen aqparat ashyq jáne qoljetimdi.

Máselen, Birikken Arab Ámir­likteri aýmaǵyna 30 táý­likke deıingi merzimge baratyn qazaqstandyqtarǵa vıza qajet bolmaǵanymen, Syrtqy ister mınıstrligi BAÁ aýmaǵyna kirý kezinde tólqujattyń jaramdylyq mer­ziminiń aıaqtalýyna ke­min­de jarty jyl bolýy, ba­lalardyń árbiriniń óz jeke pasporty bolýy shart eke­nin, qazaqstandyqtar BAÁ zań­dary men erejelerin saq­taýy tıis ekenin eskertken.

Sondaı-aq Japonııaǵa jol­ǵa shyqqandardan buryn tý­rıs­tik kompanııalar tarapynan talap etilip kelgen júrip-turý baǵdarlamasy, kepildik hattardy qazir suratpaıdy. Biraq jol shyǵynyn tóleıtin múmkindigińniń bar ekendigin dáleldeıtin qujatyń bolýy shart. Jalpy, bundaı talaptar men ózgerister bir qaraǵanda usaq-túıek bolyp kóringenimen, aldymen adam ómiri men qaýipsizdigi, qar­jylyq shyǵynǵa ushy­ra­maýyńyz ben densaý­lyǵyńyz úshin paıdaly bolmaq.

– Álemniń kez kelgen mem­­leketi týrısterdi kóp­tep tartýǵa múddeli. Syrt­tan kelýshiler esebinen bıýd­­jetiniń basym bóligin tolyq­tyryp otyrǵan elder jeterlik. Qazaqstanǵa kele­tin árbir týrıst ortasha esep­pen táýligine 300-350 AQSh dollaryn jumsaıdy. Qo­naqúı qyzmetine, meıramhana men kólik quraldaryna jumsaǵan qarjysynyń ishin­de memlekettiń paıdasy bar.

«Astana» halyqaralyq qar­jy ortalyǵy qurylǵaly beri Qazaqstanǵa da kelýshiler sany arta tústi. Ortalyq Azııa elderi, Kavkaz res­pýb­lıkalary, Eýrazııalyq eko­nomıkalyq odaq, Taıaý Shy­ǵys elderi, Batys Qytaı aýmaǵy, Mońǵolııa men Eýro­pa elderine arnalǵan atalmysh qarjylyq habtyń tý­rıs­terdiń kóptep kelýine yq­­paly zor bolady. Ásirese, ın­vestısııa tartý, sheteldik kompanııalarmen baılanys iskerlik týrızmniń qarysh­tap damýyna jol ashty, – deıdi Mádenıet jáne sport mınıstrligi Týrızm ın­dýs­trııasy komıtetiniń ilge­ri­letý jáne jarnama depar­tamentiniń basshysy Jalǵas Balǵojın.

Sala mamanynyń aıtýyn­sha, elimizde iskerlik týrızm­niń bási joǵary. Atap aıt­qanda, halyqaralyq deń­geı­de­gi is-sharalar, konferen­sııa­lar men iskerlik kelis­sóz­derge kelýshilerdiń sany týrızmniń negizin quraıdy. Sondaı-aq Ortalyq Azııa mem­leketterinen, Reseı Fe­de­­rasııasynan medısına­lyq týrızm jolymen, naqty­raq aıtqanda em-dom izdep ke­lý­shiler sanyn­da ilgerileý bar. Onyń ústi­ne Nazarbaev Ýnı­ve­rsıteti bastaǵan irgeli oqý oryndary­nan bilim izdep kelgen kórshilerimizdiń sany da artýy múmkin degen joramaldar jasalǵan.

Elimizde EKSPO-2017 halyq­aralyq kórmesi uıym­das­­tyrylǵan tusta Qytaı Ha­lyq Respýblıkasy azamat­taryna 72 saǵattyq vızasyz rejim engizilip, aıtýly sharaǵa atalǵan elden kelý­shi­lerdiń kóp bolǵandyǵy belgili. Endi múddeli memle­kettik or­­gan­dar Úndistan aza­matta­ryna qatysty osyndaı qu­jat ázirlep jatyr. Iаǵnı, Qa­zaq­stannyń áýe kompanııa­lary arqyly úshinshi memleketterge saparǵa shyqqan úndistandyqtar Qazaqstanǵa aıaldap, Almaty jáne Astana qalalarynda 72 saǵat boıy er­kin júrip-tura alady.

Qazir elimizdiń týrıstik sa­lany damytý máseleleri boıynsha zań jobasynyń tujy­rymdamasy talqylanyp, jumys tobyna Parlament depýtattary, tý­rıstik qaýym­dastyqtar sarap­shylar men múddeli tarap­tardyń barlyǵy kir­gizil­­gen.

Mınıstrlik ókili Qa­zaq­stanǵa vızasyz kelý múm­­kindigi aldymen eko­no­mı­­­kalyq baqýatty mem­leket­terdiń azamattaryna beri­letindigin naqtylap ótti. Shy­nynda, áleýeti ortasha mem­­leketterden buryn álde­qaı­da damyǵan Germanııa, Fran­sııa men Japonııa azamattaryna basymdyq berilýi de qısynǵa keledi. «Kúlsheli balanyń súımekke jaqsy ekendigi» beseneden belgili.

– Qazaqstan álem el­deri­men teń dárejeli kelis­sózder júrgizý arqyly óz aza­mattarynyń múddesine saı keletin batyl qadamdar jasady. Qazaqstandyqtarǵa vı­zasyz jáne jeńildetilgen shar­ttary bar vızalar usyn­ǵan memleketter jyl sanap artyp keledi. Mundaı tár­tip­tiń artyqshylyqtary ól­sheýsiz. Aldymen qandas­tarymyz ýaqyttan utady. Vıza rásimdeý úshin elshilik­terdi jaǵalamaı, turǵylyqty meke­ninen qalaǵan ýaqyt­tarynda ushyp shyǵýǵa múm­kindikteri bar. Ekinshiden, shetelge shyǵý týraly aıaq astynan sheshim qabyldap jat­sa, vızasyz memleketter daıyn tur. Burynǵysha demalysyn aılap-jyldap josparlaýdyń qajeti joq. Úshinshiden, vıza alǵan ýaqyt­taǵydaı bala-shaǵasyna anyqtama jınap sabylmaıdy. Bul – ýaqyt pen qarjyǵa táýeldilikten qutylyp, er­kin­dikke aıaq basýdyń joly, – deıdi týrıstik agenttik basshysy Sara Beke­taeva.

Qazaqstandyqtardyń al­dyn­daǵy aıqara jol EKSPO kórmesiniń sátti ótýinen keıin ashyla túsken. Máselen, Eýro­pa elderi Qazaqstan aza­­mat­­tary úshin vızalyq rejimdi jeńildetpek. Eý­ropa ko­mıssııasynyń ishki ister jáne kóshi-qon dırektoratynyń basshysy Marta Sıgan atalǵan sheshimge Eýropa el­deri qatysqan Astanadaǵy EKSPO kórmesiniń oń áse­rin tıgizgenin jetkizdi. Endi Eýropa elderi vızalyq rejim­di jeńildetý baǵytynda ti­keleı kelissózder boıynsha mandat qalyptastyrýǵa ki­risip, birinshi kezekte­ Qazaq­stan azamattary úshin Shengen vızasyn alý­ǵa qajetti qu­jat­tar sanyn qys­qartyp, óti­nishterdi keri qaıtarý kór­setkishin tómendetpek. Kon­sýldyq alymnyń kólemin azaıtý máselesi de qaralýda.

Rasynda, jahandaný dáýirinde vızalyq tártip­ti tıimdi jolǵa qoıýdyń mańyzy joǵary ekeni anyq. Bul tártip alys-beristi, barys-kelis­tiń sanaǵyn baqy­lap otyrýǵa múmkindik beredi. Halyq­aralyq tájirıbede vıza máselesiniń árbir memlekettiń álemdik qaýymdastyq al­dyn­daǵy mártebesi hám be­deli­ne baılanysty ekendigi sıpat­talady. Al Qazaq­stannyń búginge deıingi jetistikterimen álemdik kóshtiń bel ortasynan oryn alýy bul baǵyttaǵy máselelerge oń yqpalyn tıgizýde.

Serik ÁBDIBEK,

«Egemen Qazaqstan»