Muhtarhan erdiń soıy ǵoı. Dildábekovti aıtamyz. Boksshy bolam dep talaptyń atyn erttep mingenderden on jyl keıin boks qolǵabyn qolyna kıdi. Bylaıynsha aıtqanda, 18 jasynda kókpar tartyp júrip kelip qaldy. Aınaldyrǵan 5-10 jylda sport juldyzdaryna arman bolǵan barlyq júldelerdi jeńip aldy. Asa aýyr salmaqta keshe de, búgin de onyń aldyna túsken qazaq joq.
Jyl saıyn týrnır ótedi. Muhtarhan Dildábekovtiń júldesi úshin. Halyqaralyq. Qazaqstannan bólek Reseı, Ýkraına, О́zbekstan, Ázerbaıjan bar. Jıyny on bes shaqty memleketten jastar kelgen. О́z eliniń kileń chempıondary.
Bizdiń jigitter myqty eken. Byltyr Azııa chempıonatyn О́zbekstan chempıonatymen shatastyryp alǵan ala topyly aǵaıyndardyń eń sońǵy úmiti aýyr salmaqtaǵy boksshysynda. Altyny joq. Joq bolýy da múmkin edi. Almatylyq bozbala myqty shyqty. Soqqylary joıqyn. Taza urady. Jeńgenine shúbásiz edim, referı ózbek boksshysynyń qolyn kóterdi.
– Áı, mynalaryń ne?
Muhtarhan, aqkóńil inim keńkildep kúledi.
– Obal ǵoı, aǵa. Bizdiń jigitterdiń altynǵa ókpesi joq. Mynalar da eline jarqyrap barsyn da...
Osy endi. Sóıtsek, oblystyq boks mektebiniń dırektory, kezinde aıtýly boksshy bolǵan Zańǵar Qasqaev inim de ashýlanyp tur. «Olar mynadaı jekpe-jekte bizge ólse de jeńis bermeıdi» deıdi.
Sosyn Muhtarhan týraly áńgime ketti. Sıdneıde ol Kýbanyń ǵana emes álemdegi eń alyp boksshylardyń biri – Aleksıs Rýbalkabany eseńgiretip tastaǵanyn dúnıe júzi kórdi ǵoı.
Biraq, sol Rýbalkabanyń Sıdneıden eki jyl buryn Qazaqstanǵa kelip Azııanyń sýper alyptaryn jamsatyp ketkenin kóp adam bile bermeıdi.
Oqıǵa Qaraǵandyda Ǵalym Jarylqapovty eske túsirýge arnalǵan halyqaralyq jarysta bolǵan. Ol kezde О́zbekstan quramasynyń betke ustary Álem kýboginiń jeńimpazy Láshker Zakırov bolǵan. Rýstam Saıdov ekinshi. Qazaqstannan Muhtarhan Dildábekov bar. Aleksıs Rýbalkaba bárin dyrdaı qylyp sabapty. Arbaǵa tańyp qoımaǵan. Bes batpan judyryǵymen aldymen Zakırovti qulatqan. Sosyn Sabırovty. Muhtarhanmen aqtyq synda aıqasypty. Bokstyń «Álippesin» oqymaı-aq quramaǵa ótip ketken bizdiń batyr qaıqalańdap qasha urys saldy deıdi.
Rýbalkaba tórt raýnd boıy eńkildetip qýǵan.
Zańǵar aıtady. Muhtarhanmen bir bólmede jatamyn. Jarystan soń qaraımyn, Muhtarhan joq. Bapkerler de, boksshylar da tappaı jatyr. Bólmege kelsem Muhtarhannyń bir qolynda qoıdyń quıryǵy, bir qolynda pyshaq. Qııalap týrap jep otyr.
Artyq sóz aıtsam uryp tastaýy múmkin. Qorqyp ta otyrmyn. Biraq, únsiz otyra berýge bolmaıdy. Sóz tabý kerek.
– Muhtarhan, sen maladessiń.
Muhtarhan maǵan tesile qarady. Keketip otyrma dep. Qasynda pyshaq. Syr bildirmedim.
– Muhtar, óziń qara. Ana eki ózbekti Rýbalkaba taldyryp tastady. Saǵan tórt raýnd boıy eshteńe isteı almady ǵoı.
Áli de boıymda qorqynysh bar. Ashýlanyp bir ursa súıegiń shashylyp qalady.
Joq, uıattan órtenip otyrǵan Muhtarhan eptep jadyrady.
Qolyndaǵy quıryqtan bar bilem kesip alyp usyndy.
– Má, Zańǵar, maı jeısiń be?
Osyny aıtyp, Zańǵar keńkildep kúledi. Batyr ańǵal degen osy. Jeńilgenin Muhtarhan bilmeı otyrǵan joq. Biraq, analar qusap qulap qalmaǵany dátke qýat. Taýyp aıtylǵan sóz ishteı tyǵylyp otyrǵan batyrdyń qulaǵyna maıdaı jaqqany anyq.
P.S. Muhtarhan Dildábekov. Azııa chempıonaty, Azııa oıyndarynda aldyna jan salǵan joq. TMD-niń jeńimpazy boldy. Álem chempıonatynda jáne Olımpııa oıyndarynda aqtyq synǵa jetti.
Bir qyzyǵy, osynaý jetistikterge ol qazaqsha qulashtap uryp-aq jetti. Ony Elbasy da aıtyp kúlgen. Bapkeri Nurǵalı Safıýlın, Rýbalkabadan seskenińkirep bokstasyp jatqanda, alys Aýstralııanyń sharshy alańynda, búkil álem kóz almaı qarap otyrǵan aıqasta «qazaq emessiń be?!» dep jaǵynan tartyp jiberetin. Nurǵalı kókemizdiń aıtqany bar. «Muhtarhan bokstasa bilmeıdi, biraq, qalaı jeńýdi biledi» degen. Qanatty sóz. Ol oıdyń bir kilti bar edi.
Namys. Qazaqtyń, erdiń namysy. Eldiń tileýin oryndaý. Muhtarhan namys jolynda qabyrǵasyn birtindep sókseń de qabaǵyn shytpaıtyn erdiń soıy ǵoı.
Baqtııar TAIJAN, «Egemen Qazaqstan»