Adamnyń turmys deńgeıiniń sapasyn aıqyndaıtyn negizgi jetistikteriniń biri qolaıly baspana bolyp tabylady. Sondyqtan Memleket basshysynyń tikeleı bastamasymen táýelsizdik alǵan jyldary elimizdiń turǵyn úı qurylysy ındýstrııasyn damytýǵa barynsha basymdyq berilip keledi.
Sońǵy jyldardaǵy tıimdi áleýmettik ekonomıkalyq qaıta qurýlar barysynda elimizde jan-jaqty damyǵan turǵyn úı rynogy qalyptasty. Mine osyndaı basymdyqtar barysynda tek ótken 2017 jyldyń ózinde ǵana 11,2 mıllıon sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Alaıda turǵyndardy qoljetimdi páterlermen qamtamasyz etý máselesindegi jyldar boıy qordalanǵan qıyndyqtardy jeńildetýde munyń bári jetimsiz bolyp otyr. Baspana taýqymetin tartyp, qoljetimdi páter kiltine ıe bolý úshin úmitterin úkilegen qazaqstandyqtar qarasy áli de qalyń.
Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bıylǵy naýryz aıyndaǵy «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy» atty halyqqa arnaǵan Úndeýi qarapaıym turǵyndardyń qolaıly jańa páterlerge qol jetkizý múmkindigine barynsha tıimdi jol ashty. Atap aıtqanda, Memleket basshysy elimizdegi turǵyn úı qurylysynyń damý qarqynyn arttyratyn, qalyń kópshiliktiń turǵyn úı ıpotekasyna jappaı qoljetimdiligin qamtamasyz etetin jańa «7 – 20 – 25» baǵdarlamasyn jarııa etti.
Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasynyń» negizgi maqsaty anyq. Ol halyqtyń áleýmettik áleýetin jaqsartý bolyp tabylady. Bul rette árbir otbasyna baspana alýdyń jańa múmkindikterin berý, jalaqysy tómen jumysshylardyń eńbekaqysyn kóbeıtý úshin olardyń salyq júktemelerin azaıtý, joǵary bilim alýdyń qoljetimdiligi men sapasyn arttyryp, stýdent jastardyń jataqhanalarǵa degen suranysyn qamtamasyz etý, shaǵyn nesıe kólemin kóbeıtý, sondaı-aq eldi mekenderdi gazben qamtamasyz etý isin jalǵastyrý jónindegi máseleler búgingi tańda eldiń asyǵa kútken keleli máseleleri ekeni daýsyz. Osy bastamalardyń ishindegi halyqqa eń etene jaqyny árbir otbasyn baspanamen qamtamasyz etýdiń jańa múmkindikterin beretin «7 – 20 – 25» baǵdarlamasy ekendigi de anyq.
Mamandardyń aıtýynsha, Elbasynyń jańa «7 – 20 – 25» baǵdarlamasynyń tetikterin is júzine asyrý kezeńinen bastap, elimizde jeńildetilgen eki ıpotekalyq nesıe jumys isteıtin bolady. Iаǵnı «Nurly jer» baǵdarlamasynyń 10 paıyzdyq jeńildetilgen ıpotekalyq nesıe stavkasy jáne «7 – 20 – 25» baǵdarlamasynyń 7 paıyzdyq jeńildetilgen nesıe stavkasy. Turǵyndarǵa páter alý úshin 7 paıyzdyq jeńildetilgen ıpotekalyq nesıe berý nátıjesinde elimizdegi turǵyn úı qurylysyn óristetýge jańa serpin beriledi. Máselen qazir mamandardyń aıtýynsha, elimizdegi IJО́-niń 6 paıyzy qurylys ındýstrııasynyń úlesine tıetin bolsa, jańa baǵdarlamanyń tetikteri bul úlesti 10-12 paıyzǵa deıin arttyrýy múmkin.
Sonymen turǵyndardy qolaıly baspanamen qamtamasyz etý úshin ıpotekalyq nesıeniń jalpyǵa birdeı qoljetimdiligin arttyrý maqsatynda jeńildetilgen 7 paıyzdyq stavka belgilendi. Osy kúnge deıin elimizdegi ekinshi deńgeıli bankterden 16-17 paıyzdan tómen ıpotekalyq nesıe alý múmkin emes edi. Búginge deıin bankter bastapqy jarna úshin baspana qunynyń 30 paıyzynan joǵary alyp kelse, jańa baǵdarlama boıynsha ol 20 paıyzǵa túsiriledi. Nesıe tóleýdiń merzimi 25 jylǵa deıin uzartyldy. Bul ortasha jalaqymen kún kóretin jas otbasylarynyń qoljetimdi baspanalarǵa ıe bolýy úshin jasalǵan úlken múmkindik. Bul baǵdarlamanyń negizgi tetikterin júzege asyrý ekinshi deńgeıli kommersııalyq bankterge júkteletindigi belgili. Sondyqtan bul baǵdarlamanyń tıimdi de keńinen júzege asýy úshin ekinshi deńgeıli bankterdiń jalpyǵa birdeı túsinikpen jumys isteýi qajet. «7 – 20 – 25» baǵdarlamasyn ýaqyt talabyna saı búgingi óskeleń suranystar úrdisinde is júzine asyrýda elimizdegi qarjylyq qatynastardy retteıtin Ulttyq bank memlekettik parasattylyq pen úılesimdik sheberlik tanytady dep senemiz.
Elbasynyń halyq múddesin kóksegen bes áleýmettik ózekti bastamasy elimizdegi ekonomıkalyq úrdisterdi óristetýge tyń serpin berip, halyqtyń kókeıinde júrgen áleýmettik suranystardy keńinen qanaǵattandyrady. Jalpy alǵanda 7 paıyzdyq ıpotekalyq nesıelerdi 25 jyl merzimge bólip tóleý tetiginiń astarynda elimizdiń azamattaryn 25 jyl boıy turaqty eńbekaqymen qamtyp, elimizdegi ekonomıkalyq áleýettiń turaqtylyǵyn qamtamasyz etý mindetteri jatyr. Bul uzaq merzimdi ıpotekalyq nesıelerdiń negizinen jas otbasylarǵa beriletindigi belgili. Sondyqtan bul elimizdiń bolashaǵy úshin salynǵan ınvestısııa dese de bolǵandaı.
Elbasynyń jańa bastamalarymen beriletin ıpotekalyq nesıeler elimiz boıynsha turǵyn úı qurylysynyń burynǵydan da qarqyndy damýyna jaǵdaı jasaıtyn bolady. Qarqyndy damyǵan qurylys ındýstrııasy basqa da salalardyń jumysyn jandandyryp, jańa jumys oryndaryn ashady. Bul óz kezeginde turǵyndardyń áleýmettik áleýetin arttyrýǵa negiz bolady. Turaqty jumysy, qalypty jalaqysy jáne basynda baspanasy bar adamnyń eńbek ónimdiligi de joǵary bolatyndyǵy daýsyz.
Mamandardyń pikirinshe, «7 – 20 – 25» baǵdarlamasy kelesi jyldyń ekinshi jartysynan bastap naqty jumys isteı bastamaq. Oǵan deıin tıisti memlekettik organdar ásirese, Ulttyq bank jańa baǵdarlamanyń júıeli jumys istep ketýi úshin qajetti barlyq talaptar men tetikterdi belgileýi kerek. Jasyratyny joq, elimizdegi ekinshi deńgeıli kommersııalyq bankterdiń basty jumysy «jumyrtqadan jún qyryqqandaı» paıda tabý bolyp otyr. Ony qarapaıym halyq ta jaqsy túsinedi. Sondyqtan bul bankter jańa baǵdarlamany júzege asyrýdy da tek paıda tabýdyń tetigine aınaldyrmasa bolǵany. Osy oraıda kómeskilengen halyq senimin nyǵaıtý jolynda qarjy tetikterin retteıtin Ulttyq bankke zor mindet, tarıhı jaýapkershilik júkteledi.
Qoljetimdi baspana – árbir otbasynyń turmystyq qajettigi. Qoljetimdi turǵyn úı baǵdarlamasyn jetildirý arqyly elimizdiń árbir otbasyn jeke pátermen qamtamasyz etý búgingi kúnniń ózekti mindeti. Memleket basshysynyń bes áleýmettik bastamasy osy kókeıkesti mindetterdi sheshý jolyndaǵy basty tuǵyr bolyp tabylady.
Jylqybaı JAǴYPARULY, «Egemen Qazaqstan»