Jańa­turmys aýylynyń orta mektebi naýryz meıramyn erekshe toılady

Bul aýyldyń adamdary da, tir­shiligi de, turǵyndary da ózgeshe. Túrli saıasattyń tal­qysyna túsip, ózderiniń týǵan ólkesi, atajurtynan jy­raqtaǵan ulttar men ulystar je­terlik. 

Sonymen biz kelgen Almaty oblysy Qarasaı aýdanyndaǵy Jańa­turmys aýylynyń orta mektebi bir kisideı jumy­lyp,­ Naýryz toıyn toılap jat­qanynyń ortasynan tús­tik. Eń qyzyǵy, 500-ge tarta oqýshysy bar mekteptiń oqýshylary túgel talǵammen qazaqsha kıingen. Ár synyptyń oqýshylary ózderinshe bólek jasanypty. Ádette mundaı ulttyq merekelerde bı bılep, óleń aıtatyn balalar bolmasa, túgel qazaq­tyń ulttyq sándi kıimine jarasymdy malynǵan mektepti bu­ryn-sońdy kórip turǵanymyz da osy. Tańdanysymyzdy da ja­syrǵan joqpyz. О́ıtkeni bul mektepte bir synypta 28 bala oqıtyn bolsa, ári ketse onyń úsheýi ǵana qazaq, qal­ǵany – túrik, kúrd, uıǵyr hal­qynyń ul-qyzdary bolyp keledi. 

Qysqasy, túgel derlik ózge ult ókil­derinen turatyn mektep túgel derlik qa­zaqsha sóıleıdi, túsinedi. Áıtpese, áý bas­ta 1967 jy­ly taza orys mektebi, sosyn tolyq qazaq mektebi bolǵan orta bilim berý mekemesi sońǵy úsh jyldan beri qazaq jáne orys tilderinde bilim beredi. Iаǵnı ata-analardyń ótinishimen 3 jyldan beri bas­taýysh orys synyptary ashylǵan. Joǵary synyptar qazaq tilinde bilim alady. Osynyń bárin eskersek, mekteptiń izgi nıeti quptaýǵa turarlyq.

Ári mekteptiń bıylǵy Naý­ryz mereke­sine Almatydan ar­­­naıy  BAQ ókilderin shaqy­­rýyn­da da osyndaı mán jatyr. Memlekettiń ulttyq me­re­kesi men tiline degen qurmet-qoshemetin pash etý maq­satynda uıymdastyrylǵan shara shynynda da shynaıylyqqa toly boldy. Bastapqyda «Táıiri, Naý­ryz merekesi barlyq jerde atap ótiledi. Mekteptiń mere­kesi ǵoı» dep kejegemiz keıin tartqandaı bolǵanymen, sońy­nan shalǵaıdaǵy mektepke kel­ge­nimizge qýanbasaq, ókingen joq­pyz. Osy mektepke dırektor bolyp taǵa­ıyn­­dalǵanyna bar bol­ǵa­ny jyl ǵana tolǵan Naǵıma Qa­symova da ata-analardyń aýyz­­birligine, aýyldyń tatý­ly­ǵy­na tań­danysyn jasyrmaı­dy. 

– Bul mekteptiń birneshe erek­sheligi bar. Men osy mektepke basshy bolyp kelgende birinshi tańdanǵanym, munda urys-keris, kıkiljiń degen atymen joq. Oqýshylar muǵalimsiz-aq merekelerdi ótkize bere­di. Balalar synyptyń kóshbas­shylaryn tyńdaıdy. Úlgili ba­lalarǵa baǵynady. Bala men bala bolyp tóbelesip jat­qandaryn kórmeısiń, – dep aǵy­nan aqtaryldy. 

Mektep dırektory bıyl ata-analarǵa Naýryz merekesine qazaqsha ulttyq sándi kıimder tikkizeıik degende, bir adam da qarsy shyqpaı, biraýyzdan jáne barynsha balalaryna sándi kıimderdi sanaýly kúnderde-aq tikkizip bergende taǵy da rıza bolǵanyn aıtady. Degenmen, mektep basshysy mekteptiń bir máselesi bilim sapasynda ekenin búk­peıdi. О́ıtkeni qazir mektep orys tilinde bilim beredi. Aýyl adamdary qazaqsha sóı­leıdi. Úıde úl­­ken kisiler óz tilderinde ne­mese orys tilinde qarym-qa­­­tynas jasaıdy. Onyń ús­tine mektep qaladan qashyq or­nalasqandyqtan, jaqsy mu­ǵalimder Jańaturmysqa kelip dáris berýge de asa qulshynysty emes. Sondyqtan da munyń bar­lyǵy balalardyń  bilim sa­pasyna áser etedi. UBT ke­zinde túlekter ortasha nemese or­tadan tómen ball jınaıdy jáne jo­ǵary oqý oryndary­na túsýge talap qyla ber­­meı­tin kórinedi. О́ıtkeni bu­lar­dyń áke-shesheleriniń bar­lyǵy derlik shaǵyn jáne orta kásipkerlikpen aınalysady. Mal baǵady, dámhana ashady, saýda-sattyqta júr. 

Endigi jerde jańa ǵımaraty 2002 jy­ly paıdalanýǵa berilgen mekteptiń bilim sapasyn kóterý de ózekti jaıttyń biri. Osyndaı túıtkildi máselelerge qatysty qazir ujym birqatar bastamalardy qolǵa alǵan.

Aınash ESALI, «Egemen Qazaqstan»

Almaty oblysy, Qarasaı aýdany