NAZAR KELISIMDERDIŃ ORYNDALÝYNA AÝDARYLDY

Keshe Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy  – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaevtyń shaqyrýymen elimizge Túrik Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri Ahmet Dáýitoǵly keldi. Osy jolǵy júzdesýge deıin olar sońǵy ret 2010 jyldyń 28 qańtarynda London qalasynda Aýǵanstan problemalaryna ar­nal­ǵan halyqaralyq konferen­sııa­da kezdesip, ekijaqty jáne kópjaqty qarym-qatynastardyń ózekti máseleleri týraly pikir almasqan edi. Túrkııa álemdik ekonomıka­lyq daǵdarystyń keri áser etke­nine qaramaı, Qazaqstannyń asa ma­ńyz­dy saýda-ekonomıkalyq árip­testeriniń biri bolyp qalyp otyr. Keden organdarynyń de­rek­teri boıynsha eki eldiń ara­syndaǵy saýda aınalymy 2009 jyly 1 mlrd. 362 mln. AQSh dol­laryn quraǵan. Al bul kór­setkish 2008 jyly budan eki ese ar­tyq bolyp, 2 mlrd. 875 mln. dollar kólemine jetken eken. Qazaqstan aýmaǵynda túrik kapı­talynyń qatysýymen 1410 kásip­oryn áreket etedi. Olarda 45 myńnan artyq qazaqstandyqtar jumys isteıdi. 2007 jyldan beri Túrkııada “Týysqan qalam” atty jýrnal shyǵyp keledi. Onda 40 shaqty qazaq qalamgeriniń shyǵarmalary aýdarylyp basylǵan. Byltyr Astanada Túrik Respýblıka­sy­nyń negizin qalaǵan Mustafa Ke­mal Atatúrikke eskertkish ashyl­sa, Túrkııada óz bastamalarymen M.Jumabaevqa, M.Áýezovke, Abaıǵa, Qazaq qyzyna, Qabanbaı batyr men Abylaı hanǵa eskert­kish ornatylǵan. Qanat Saýdabaev pen Ahmet Dáýitoǵlynyń kezdesýleri ońasha bas­talyp, odan keńeıtilgen quram­da jalǵasty.  Qazaqstan syrt­qy saıasat vedomstvosynyń basshysy ekijaqty qarym-qaty­nastardyń serpindi  damyp kele jatqanyn aıtyp, bolashaqtaǵy perspektıvasy tipti zor ekenin tilge tıek etti. Kezdesýden keıin Qazaqstan­nyń Tótenshe jaǵdaılar mı­nıstr­ligi men Túrkııanyń Tóten­she jaǵdaılardy basqarý jónin­degi bas dırektoraty arasynda yntymaqtasý nıettestigi týraly memorandýmǵa jáne Qazaqstan­nyń Statıstıka agenttigi men Túr­kııanyń statıstıka ıns­tı­tý­ty arasynda yntymaqtastyq or­natý týraly túsinistik memoran­dýmyna qol qoıyldy. Osydan keıin taraptar BAQ ókilderi aldyna shyǵyp, shaǵyn málimdeme jasady jáne jýrna­lısterdiń suraqtaryna jaýap berdi. Onda Qanat Saýdabaev ke­lissóz Qazaqstan Prezıdenti N.Na­zarbaevtyń byltyr Túr­kııaǵa saparynda qol jetkizilgen kelisimderdi iske asyrý sheń­be­rinde júrgizilgenin atap ótti. SENIM GRAMOTALARYN QABYLDADY Keshe Aqordada Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaevqa Qazaqstan Res­pýblıkasyna jańadan Tótenshe jáne ókiletti elshi bolyp ta­ǵaıyn­dalǵan Jańa Zelandııanyń  elshisi Ien Aleksandr Hıll, Ser­bııa­nyń elshisi Elısa Kýrıak, Kıprdiń elshisi Petros Kestoras jáne Irlandııanyń elshisi Fılıpp Makdona Senim gramotalaryn tapsyrdy. Senim gramotalaryn tap­syrý rásiminen soń, jýrna­lısterge bergen suhbatynda dıplomattar elshilik qyzmetteri barysynda óz elderiniń Qazaq­stanmen aradaǵy yntymaq­tas­tyqty damytýǵa kúsh sala­tyndaryn aıtty. Jańa Ze­lan­dııanyń elshisi Ien Alek­sandr Hılldiń aıtýynsha, eki memleket bir-birinen alys jatsa da, qaty­nastary dostyq negizde jan­danyp keledi. Aldaǵy ýaqyt­ta Jańa Zelandııa men Qazaqstan arasynda saýda-ekonomıkalyq jáne týrızm salalaryndaǵy baı­lanystardy óristetýge basymdyq beredi. Serbııa elshisi Elısa Ký­rıak hanymnyń atap ótýinshe, ol Mem­­lekettik hatshy – Syrtqy ister mınıstrine óz eli Pre­zıdentiniń Qazaqstannyń EQYU tóraǵalyǵy qyzmetine kirisýine baılanysty quttyq­taýyn tabys etken. Qazaqstan­nyń EQYU-ǵa tóraǵalyq etýi Eýropada qaýip­siz­dikti qamtama­syz etýge baǵyt­tal­ǵan is-sharalarǵa tyń serpin be­re­di. “Qanat Saýdabaevpen bol­ǵan áńgimede, – dedi ári qaraı elshi, – Qazaqstan syrtqy saıasat vedomstvosy basshy­sy­nyń Serbııaǵa sapary jóninde ýaǵdalastyq. Serbııa Prezı­denti Qazaqstanǵa saparmen ke­lýge zor yqylas tanytyp otyr”. Budan bólek elshi osy­dan bir kún buryn Indýstrııa jáne saýda mı­nıstr­liginde bolǵan­dyǵyn, onda Ser­bııa men Qazaqstan arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq qatynasty nyǵaıtý maqsatynda vedom­stvo­ara­lyq komıssııa qurý týraly kelisimge kelgenderin habarlady. Kıpr Respýblıkasynyń el­shi­si Petros Kestorastyń atap ótýinshe, Kıpr men Qazaqstan arasynda dıplomatııalyq qa­ty­­nas 1992 jyly ornady. Sodan bergi ýaqytta eki mem­leket túrli salalarda yntymaq­tastyq ornata bildi. Elshi, son­daı-aq Qazaqstan syrtqy saıa­sat vedomstvosynyń basshysy­men kezdesýinde ekijaq­ty qatynastardy damytýǵa basa nazar aýdarylǵanyn aıta kelip, Qazaqstan Prezıdentiniń EQYU-nyń joǵary deńgeıdegi sammıtin ótkizý bastamasyn Kıpr bas­shy­lyǵy qoldaıtyn­dyǵyn málim etti. Al Irlandııanyń elshisi Fılıpp Makdona ekeýara kez­desý barysynda saıası-ekono­mıkalyq máseleler sóz bolǵan­dyǵyn, Qazaqstanda Irlandııa­nyń birqatar kompanııalary tabysty jumys istep jatqan­dyǵyn, eki eldiń yntymaq­tas­tyǵynyń bolashaǵy zor ekendigin atap ótti. ELDIŃ EREKShE YQYLASY Elbasy atyna Qobda aýdanynyń qurmetti azamaty Esengeldi Bajraevtan hat keldi. Hat ıesi: “Osy qasıetti aımaq­tyń aqsaqaldary atynan elimizdi álemge tanytyp, jarqyn bolashaq­qa dańǵyl jol salyp, san alýan ulttardyń basyn biriktirip, olardy jasampaz iske, ıgilikti tirlikke ju­myldyryp, kóńilderine erteńgi kúnge degen nyq senim uıalatyp, asqan kóregendilikpen basqaryp kele jatqan Sizge rızashyly­ǵymyzdy bildire oty­ryp, eldiń erekshe yqylasyn jetkizbekpiz”, – dep aǵynan jarylady. Odan ári: “Siz qalyń eldi jańa ómirge bas­taǵan, sol jolda aıanbaı kúsh-qaırat jumsap júrgen, ulty­myz­dyń erteńi, urpaǵymyzdyń kele­shegi úshin tabandy­lyq­pen qyzmet jasap kele jatqan, yry­sy arylmaǵan, kúlli álem moı­yndaǵan memleket qalyptastyrǵan, qazaqtyń mańdaıyna bitken erekshe Tulǵasyz. Táýelsizdiktiń arqasynda týǵan jerimizdiń kórkeıip, elimizdiń ór­ken jaıǵanyn kórip, jetistik­te­ri­mizge marqaıyp otyrǵan qarttary­myz atynan aspanymyzǵa kún nury sáýlesin shashqan búgingideı shýaqty kúnderimiz uzaǵynan bolsyn, eldiń tutqasy Sizdeı Elbasymyz aman bol­syn dep tileımiz!” delingen hatta. Prezıdent poshtasynan ELBASY JOLDAÝY ELIMIZDI JAŃA MEJELERGE, JAŃA JETISTIKTERGE BASTAIDY Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń atyna “Jańa onjyldyq – jańa ekonomıkalyq órleý – Qazaqstannyń jańa múmkindikteri” atty Qazaqstan halqyna Joldaýyna qoldaý bildirgen hattar qoǵamdyq uıymdar men qozǵalystardyń basshylarynan, ardagerler alqasy múshelerinen, ustazdar qaýymy men stýdentterden, jekelegen azamattardan kóptep kelip túsýde. Elbasyǵa joldaǵan hattarynda “Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaevtyń bıyl­ǵy Joldaýyn aýdanymyzdyń halqy ynta-yqylasymen tyńdap, zor qa­naǵattanýshylyq sezimmen qabyl­daý­da. О́ıtkeni, Elbasy Jol­daýyn­da shalǵaıda eńbek etip jatqan aýyl halqy úshin ózekti máselelerge aıryqsha kóńil bólingeni halyqpen jumys jasaýda qoǵamdyq uıym­dar­dyń keleshek jumysyna serpilis týǵyzýda”, – dep atap ótken Oń­tústik Qazaqstan oblysy, Báıdibek aýdandyq bıler alqasy qoǵamdyq uıymynyń tóraǵasy B.Igisinov, aýdandyq ardagerler keńesi qoǵam­dyq uıymynyń tóraǵasy Á.Patsa­ha­nov, “Nur Otan” HDP aýdandyq fılıaly tóraǵasynyń orynbasary S.Azızhanov jáne “Baqtııar” qo­ǵam­dyq qorynyń tóraǵasy Q.Bu­qarbaev. Prezıdenttiń bıylǵy Jol­daýyn­da atap ótilgendeı, ústimizdegi jyly Uly Otan soǵysyndaǵy Je­ńistiń 65 jyldyǵyna oraı, soǵysqa qatysýshylar men soǵys múgedek­terine 65 myń teńgeden birjolǵy járdemaqy tóleý, soǵys ýaqytynda qaza tapqan áskerı qyzmetker­ler­diń jubaılaryn soǵys ardager­le­rine teńestirý, tyl eńbekkerlerine materıaldyq qoldaý kórsetý týraly qamqorlyǵy úshin Elbasyna shy­naıy rızashylyqtaryn bildirgen­der­diń qatarynda Ońtústik Qazaq­stan oblysy, Shardara aýdandyq soǵys jáne eńbek ardagerleri keńe­siniń tóraǵasy T.Aǵmanuly, Orda­ba­sy aýdandyq ardagerler qoǵam­dyq birlestiginiń tóraǵasy T.Áb­di­raıymov, Otyrar aýdany, Sháýildir aýylyndaǵy ardagerler keńesiniń tóraǵasy M.Temirbekov, Shymkent qalalyq ardagerler keńesiniń tór­aǵasy Ý.Súleımenov, Arys qala­synyń ardagerler keńesiniń tóraǵasy Y.Tólebaı bar. Kentaý qalalyq “Ar-Nur” je­tim balalar úıiniń meńgerýshisi Y.Ju­mashev “balalardyń mektep jasyna deıingi tárbıe jáne bilim berý isine baǵyttalǵan “Balapan” baǵdarlamasy erteńgi el bolashaǵy úshin úlken qamqorlyq bolyp tabylady”, dep jazady. Sondaı-aq, Jol­daýda atap ótilgendeı, kóp balaly analarǵa jasalyp jatqan qam­qorlyqtar, mektep jasyna deıin­gi oqytýmen jáne tárbıemen qam­tamasyz etýge baǵyttalǵan “Ba­lapan” baǵdarlamasyn qyzý qýat­taǵan hattar Ońtústik Qazaqstan oblysyndaǵy Ordabasy aýdandyq áıelder keńesi qoǵamdyq birlestigi músheleri atynan M.Záıtún­qyzy­nan, Arys qalasynyń áıelder ke­ńesiniń tóraıymy G.Esilbekovadan, Otyrar aýdandyq áıelder keńesi­niń tóraıymy A.Ryskeldiden, Shar­dara aýdanynyń turǵyny, kóp balaly ana Q.Sahovadan kelip túsken. “Bıylǵy Joldaýyńyzdaǵy tyń ıdeıalar men aldaǵy onjyldyqqa arnalǵan jospardan jastarǵa degen erekshe qamqorlyqty sezindik. Ásirese, “Jol kartasy” aıasynda jas mamandardyń alty aı boıy tájirıbeden ótýine múmkindikter ja­salatyny, Astana qalasynda bire­geı joǵary oqý oryndarynyń ashylýy bizdiń aýdannyń jastaryn qýantty. Joǵary oqý oryndaryn­daǵy bilim sapasyna qoıylatyn ta­laptardyń artýyn, álemniń jetek­shi ýnıversıtetteriniń reıtıngisine enýin biz qoldaımyz, osy maq­sat­taǵy bastamańyzǵa óz úlesimizdi qo­samyz”, delingen Ordabasy aýdan­dyq “Jastar” qoǵamdyq birles­tiginiń tóraıymy G.Joldasovanyń Elbasyǵa jazǵan hatynda. Bul maz­mundaǵy hattar “Nur-Álem” jastar qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy B.Ormanovtan, M.Áýezov atyndaǵy memleket­tik ýnıversıtetiniń stýdenti J.Sá­limbaevadan keldi. “Nur Otan” HDP Saryaǵash aýdandyq fılıaly tóraǵasynyń birinshi orynbasary Á.Turdalın hatynda “Joldaýda “Nur Otan” HDP qoǵamdaǵy orny men róline erekshe kóńil bólingen. Elbasy Jol­daýynda alǵa qoıylǵan min­det­terdi oryndaýda elimizdegi barlyq saıası kúshterdi “Nur Otan” par­tııa­synyń tóńiregine toptastyrý qa­jet dep sanaımyz jáne osy ba­ǵyt­ta tıisti jumystardy júrgi­ze­miz. Joldaýdyń elimizdi jańa mejelerge, jańa jetistikterge bastaıtynyna senimdimiz”, dep onyń mán-mańyzyna erekshe toqtalyp ótken. Joldaýǵa qoldaý bildire oty­ryp, onyń el ómirine tıgizetin zor yqpaly, ásirese, kásipkerlikke keń jol ashýdaǵy mańyzy týraly Oń­tústik Qazaqstan oblysy, Qasqasý aýylynyń turǵyny, zeınetker, ardager S.Qumaruly, Shardara qa­la­synyń turǵyny, sharýa qojaly­ǵy­nyń tóraıymy U.Tastanova, Otyrar aýdanynyń ustazdary aty­nan hat joldaǵan J.Kólbaı ke­ńinen baıandaǵan. MAQSAT – SERPINDI JOBALARDY JÚZEGE ASYRÝ Premer-Mınıstrdiń birinshi oryn­­basary bastap kelgen delegasııa El­basy­nyń Jol­daýynda aıtylǵan tapsyr­­ma­lar­dyń, atap aıtqanda, ındýstrııa­lyq-ınno­vasııalyq damý baǵdar­lamasyndaǵy jobalar­dyń iske asý barysymen tanysty. Olar áýeli “Azııa keramık” JShS-inde boldy. Zaýyt dırektory Metlı Tozly atqarylyp jatqan jumystarmen tanystyrǵan. Qazaqstan, Elbasy aıtqandaı, ózge eldermen ushaq qurastyrý, máshıne jasaý arqyly básekege túse almaıdy, onyń qolyndaǵy myqty kóziri – aýyl sharýashylyǵy. Keıbir elder jer jetpegendikten úıiniń ústine sý seýip, kókónis ósirip júrse Alla­taǵalla qazaq halqynyń nesibesine bul jaǵynan keńdik jasapty. Alaıda, shapqan attyń tuıaǵy, ushqan qustyń qanaty talatyn salqar jerimiz bar eken dep dalanyń samalyndaı ańqyldap júre berýge bolmaıdy. Bıdaı ektiń, oryp ala ber emes, oǵan myqty kútim, zamanaýı agrotehnıka, jerdiń joǵyn toltyratyn tyńaıtqyshtar kerek. Izraıldiń tastaq dalasyn gúlden­dir­gen tamshylatyp sýarý ádisi ádette kókónisterge paıdalanylatyn edi, kásip­ker Ermek Abasov maqta egýde de qol­danyp úlken tabysqa jetipti. “Qytaıda bul ádispen 1 gektar jerden 10 tonna kúrish, júgeri, bıdaı daqyldaryn alady. Biz de sondaı jetistikterge jete alamyz” deıdi ol. “Ońtústik” arnaıy ekonomıkalyq aımaǵyndaǵy keńestiń tizginin ustap otyrǵan Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary О́mirzaq Shókeev: “Zaman ózgerdi degen osy. Buryn osyndaı agrar­lyq sony ádisterge jekelegen sharýalar­dy kúshtegendeı etip paıdalanýyna májbúrleıtin edik. Tıimdiligin ózderi túsindi, endi qamshy saldyrmaı jumys jasaýǵa kiristi”, deıdi razy bolyp. Keramogranıt Qazaqstan rynogyna syrttan tasymaldanady. Osy zaýyt iske qosylǵan jaǵdaıda óz elimizden bólek kórshi memleketterge, Túrkııaǵa, Iranǵa shyǵarýǵa bolady eken. Zaýytqa salyn­ǵan ınves­tısııa kólemi 35,4 mlrd. dollar. Osynyń 4,34 mlrd. dollary zaýyttyń óz qarjysy. Jylyna 2,5 mln. sharshy metr keramogranıt shyǵaramyz dep talapta­nyp otyrǵan zaýyt onyń kólemin 6 mln. sharshy metrge jetkizýdi josparlaýda. Qazaqstanda kvarsty qum mol bol­ǵanymen, daıyn qospalary bary ázirge Ýkraınadan tasymaldanady. Kókshetaý jáne Taldyqorǵandaǵy zaýyttar kezinde tutynýshy joq bolǵandyqtan toqtap qalǵan. Qazir de áliptiń artyn baǵyp otyrǵanǵa uqsaıdy. О́mirzaq Estaıuly sáýirde iske qosy­la­tyn zaýyttyń jumysyna sáttilik tiledi. Qazaqstan Damý banki qarjylan­dyryp otyrǵan óndiris orny Qazaqstan rynogyna syrttan tasymaldanatyn ónim­dermen básekege túsýge ábden qabiletti. “Hill” JShS-i zaýytynda qolǵa alynǵan joba jumysymen tanysqan jumys toby negizgi áńgimeni “Ońtústik” erkin ekonomıkalyq aımaǵynda jalǵas­tyrǵan. Birneshe óndiris oryndaryn birik­tirip otyrǵan aımaqtyń keleshegine artylǵan úmit úlken. О́mirzaq Estaıuly Elbasynyń tikeleı baqylaýyndaǵy ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdar­la­ma­­nyń Ońtústik keleshegindegi joba­lary­­nyń jaǵdaıyn taldap, túıindi máse­le­ler­diń osy otyrysta sheshilýine múddeli ekendigin aıtty. Iаǵnı, baǵdar­lamaǵa kirdi, problemasy bolmaý kerek. Jer­gilikti ákimdik sheshe almaıtyn túıin Úkimet otyrysynda talqylanady. Qazaqstanda alǵash ret qolǵa alynǵan serpindi jobalardyń biri kúrketaýyq ósiretin “Ordabasy qus” fabrıkasynyń jaǵdaıy týraly dırektory Murat Taǵaev baıandap berdi. Qurylys-montaj jumys­tary, sý, elektr júıelerin tartý sheshil­gen. Qondyrǵylardyń otyz paıyzy ákelinipti. Másele kógildir otyndy tutynýda týyndap tur. Qalǵan jumystar kestege saı iske asyrylady. Sýbsıdııa­laý máselesinde de oılasatyn máseleler barshylyq. Keńeste jekelegen mınıstrlik ókil­deri óz salalaryna baılanysty berilgen tapsyrmalardyń jaıyn taratty. Onyń biregeıi “Batys Eýropa-Batys Qytaı” avtomagıstraly. Ońtústikten 454 shaqyrym jol ótedi. Oǵan arnaýly tehnıka, sement, bıtým, qaıraq tastar sekildi qurylys materıaldary kerek. Oblys ákiminiń orynbasary Bolat Álıev osy­ǵan ońtústiktiń áleýeti ábden jetetin­digin baıandap berdi. Jekelegen asfalt zaýyttary bar, jolǵa qajetti sýaǵar naýa, trotýar, bordıýr sekildi materıal­dy daıyndaı alatyn “Bereke A” kom­panııasynyń prezıdenti Ráshkúl Ospan­álıeva 400-diń ústinde tehnıka shyǵara alatyndyǵyn aıtqan. Tórt aıryqpen ótetin úlken joldyń Túrkistandaǵy “Bir­lik” aýyly, Ordabasy aýdany ja­ǵynda kúrmeýli jaǵdaılary bar. Oblys­tyq ákimdik bul máseleni ózderi sheshetindigin málimdedi. Aýyl sharýashylyǵy mınıstri A.Kúrishbaev sýbsıdııanyń jańadan belgilegen jobasy jaıynda baıandap berdi. Burynǵydaı barlyǵyna emes, memleketke kerekti daqyldarǵa moldaý beriledi. Jańa bıýdjettik baǵdarlamalar boıynsha atqarylyp jatqan jumys­tar­dy tarqatty. Aǵyn sý máselesinde Qyr­ǵyz­stanmen memleketimizdiń ortaq keli­sim­ge kelgendigi, О́zbekstan, Tájik­stan­men áli kelissóz júrip jatqanyn aıtty. Shardara sý qoımasynan sý sorǵylar arqyly Maqtaaral aýdanynyń sýarmaly jerine 13,7 mlrd. teńgege ınvestısııa tartylǵan. Bul 86 myń gek­tar jerdi sýlandyrýǵa múmkindik berý­men qatar, О́zbekstannan “Dostyq” kana­ly arqyly keletin sýǵa táýeldilik­ten qutqarmaq. Aıtqandaı, bul joba aýdan­­nyń sýarmaly jeriniń 68 paıyzyn quraıdy eken. Shardara sý qoımasynan alǵashqy kezektegi sýdy qabyldaǵan Kóksaraı sý rettegishindegi jumystardyń jaıyn Tótenshe jaǵdaılar mınıstri V.Bojko aıtty. “Qysqa merzimde úlken jumys atqardyńyzdar, rahmet. Men muny Elbasyǵa baıandaımyn” dedi О́.Shókeev. Keńes sońyn OQO ákimi Asqar Myrzah­metov qorytty. Buryn 10 myń jumysshy nápaqasyn aıyrǵan “Fos­for” zaýyty aımaǵy ónerkásip oryn­darynyń basyn biriktirýge qolaıly. Oblys basshysy óndiris aımaǵy retinde osynda atqarylyp jatqan jumystardyń jaıyn aıtty. Infraqurylymy qalypqa keltirilip jatqan aımaqqa qarjy salyp, óz jumystaryn júrgizýge oblystyń óz ishinen de talapkerler tabylyp jatyr. Shaǵyn jáne orta bıznesti ornynan kó­terýde “Maksımým” AIO” JShS-iniń qyz­meti erekshe. Sharýalar men dıqan­dar­dyń qulshynysy jaqsy. Sonymen qatar Asqar Isabekuly Úkimet deńgeıinde sheshiletin máselelerdi de jiliktedi. Sonyń biregeıi, “Ońtústik” erkin ekonomıkalyq aımaǵyndaǵy kásip­oryndardy qosylǵan qun salyǵynan bosatý jáne qyzmet túrlerin keńeıtýge múmkindik berý. Talaı memleketterdiń osyndaı qoldaýlar arqyly ekonomıka­syn túzep alǵanyna kári tarıh kýá. Aımaqtaǵy óńdeýshi kásiporyndardy qosymsha qun salyǵynan bosatý óndiristi órkendeteri haq. Premer-Mınıstrdiń birinshi oryn­basary bul problemalar Úkimet otyry­­synda qaralatyndyǵyn aıtty. Keńes sońynda “Qazatomprom” ult­tyq kompanııasy men oblys ákimdigi birlesken memorandýmǵa qol qoıdy. Sol kúni О́.Shókeev bastaǵan Úkimet músheleri Maqtaaral óńirinde bolyp, shekara aımaqtaryn nyǵaıtý máselelerin nyqtady. Shardara sý qoımasynan sý sorǵylar arqyly sýlandyrý júıesi jumysynyń jaıyn kórdi. Baqtııar TAIJAN, Ońtústik Qazaqstan oblysy. BÚLDIRShINDERGE ARNALǴAN BAIQAÝ Astanada “Búldirshinderge arnalǵan qazaq tili” ádistemeleri respýblıkalyq baıqaýynyń qory­tyn­dysyn jarııalaýǵa arnalǵan baspasóz máslı­haty ótti. Onda Memlekettik tildi damytý Prezı­denttik qory Qamqorshylyq keńesiniń múshesi, Prezıdenttik mádenıet ortalyǵynyń dırektory Myrzataı Joldasbekov pen osy qor dırektory­nyń mindetin atqarýshy Azat Sháýeev ótken jyl­dyń qorytyndysyn jarııalap, ústimizdegi jyl­dyń josparlarymen tanystyrdy. Aıta ketetin bir jáıt, 2009 jylǵy sáýirde jarııalan­ǵan baıqaý til úıretýdegi ınnovasııalyq úderis­ter­­di, tıimdi ádistemelik quraldardy, osy sala­daǵy ustazdar ujymy men qoǵamdyq uıymdardy yntalandyrý, qoldaý maqsatynda uıymdastyryl­ǵan bolatyn. Qazylar alqasynyń tóraǵasy Myrzataı Joldasbekovtiń aıtýynsha, baıqaýǵa mektepke deıingi mekemelerden, qazaq tili oqytýshylary­nan, ádisker-ǵalymdar men qoǵamdyq uıymdardan barlyǵy 20-ǵa jýyq ótinim túsken. Jumystardy irikteý barysynda qazylar alqasy baıqaýǵa kelip túsken jumystardyń til úıretýdegi qolaılylyǵy men ádistemelik tıimdiligine basa nazar aýdardy. Búldirshinderge qazaq tilin úıretýdiń 3 birdeı ádistemesin usynǵan ádisker Raıhan Májenqyzy (Astana) birinshi oryndy ıelenip, arnaıy dıplom­men jáne 300 myń teńge kólemindegi aq­sha­laı syılyqpen marapattalsa, pavlodarlyq №116 balabaqsha muǵalimi Áıgerim Karımova júldeli ekinshi oryn men 200 myń teńge aqshalaı syılyqty enshiledi. Al úshinshi oryn men 100 myń teńge mólsherindegi aqshalaı syılyqty qazylar alqasy Arqalyq qalasyndaǵy “Raýshan” balabaqshasynyń oqytýshysy Aldanysh Aı­jaryqovaǵa berýdi uıǵardy. Sondaı-aq, qazaq tilin damytýǵa arnalǵan qoǵamdyq jobalarǵa qoldaý kórsetken birqatar otandyq kompanııalar Mem­lekettik tildi damytý Prezıdenttik qory Qamqor­shylyq keńesiniń tóraǵasy, QR Memlekettik hatshysy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaevtyń “Alǵys hatymen” marapattaldy. Memlekettik tildi damytý Prezıdenttik qory dırektorynyń mindetin atqarýshy Azat Shaýeev­tiń habarlaýynsha, til sharalaryn, onyń ishinde bala­larǵa arnalǵan baıqaýlar ótkizý bıyl da jalǵasyn tappaq. “Mektep oqýshylary ara­synda “Ulan” balalar gazetimen birlese otyryp ótkizi­le­­tin shyǵarma jazý baıqaýlary 1 naýryzdan bas­ta­lady. “Erlik pen Jeńis” dep atalatyn birinshi baıqaýǵa qazaq mektepteriniń oqýshylary, ekinshi “Elimiz Eýropa tórinde” taqyrybyndaǵy saıysqa ózge tildi mektep oqýshylary qatysa alady, – dedi ol. “Egemen-aqparat”. HALYQARALYQ YNTYMAQTASTYQ AIаSYNDA Ál-Farabı atyn­­daǵy Qazaq ýnıver­sıtetiniń delegasııa­sy ja­qyn­­­­­­da Más­keý­­diń bedeldi jo­ǵar­y oqý oryn­daryn­da bolyp, bir­qatar mańyzdy kez­desýler ótkizdi. QazUÝ rektory Baqytjan Juma­ǵulov pen M.V.Lo­mo­nosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıteti­niń rek­tory Vıktor Sadovnıchıı­diń kezdesýi kezinde halyqaralyq bilim keńistigindegi irgeli eki oqý ornynyń eń basty strategııalyq damý máseleleri talqylandy. Stýdenttik qarymdylyqty damytý máselesine erekshe nazar aý­daryldy, sondaı-aq QazUÝ men MMÝ arasyndaǵy qos dıplomdy yntymaqtastyq jóninde sóz boldy. Máskeý memlekettik ýnı­ver­sıtetiniń jetekshi professor­lary ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-da dáris ótkizýge shaqyryldy. О́z kezeginde MMÝ rektory Qazaqstan Respýblıkasy Prezı­dentiniń aqpandaǵy Joldaýyn qyzý qýattap, bilim men ǵylym­nyń damýyna memlekettik qol­daýdyń mańyzdy ról atqaratyn­dyǵyn aıtty. Sondaı-aq, Qazaq­stan Prezıdentiniń bastamasymen Astanada Jańa ýnıversıtet ashy­­latyndyǵyn málimdedi. Vıktor Sadovnıchııdiń pikirinshe, Astana­daǵy Jańa ýnıversıtet pen Al­matydaǵy Qazaq ulttyq ýnıver­sıteti bilim men ǵylymnyń iri ortalyqtaryna aınalýy kerek. Jetekshi bilim ordalarynyń basshylary aǵymdaǵy jyldyń qazan aıynan qaldyrmaı ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-dyń negi­zinde, MMÝ jáne Eýrazııa ýnı­versıtetter qaýymdastyǵynyń qoldaýymen ǵylym máseleleri men perspektıvalaryn talqylaýǵa ar­nalǵan Dúnıejúzi ǵalymdary­nyń ǵylymı forýmyn ótkizýge kelisti. QazUÝ ókilderi aldymen “Dýbna” halyqaralyq ýnıversı­tetine baryp, RJǴA-nyń (Reseı Jaratylystaný ǵylymdarynyń akademııasy) prezı­denti Oleg Kýznesovpen kezdesti. Kezdesý barysynda Máskeý aıma­ǵyn­daǵy ǵylym-bilimniń jetekshi ortalyǵy bolyp tabylatyn keremet keshen­niń qyzmetimen tanysty. Sondaı-aq, ǵylymı zertteýler júrgizý úshin Birikken ıadrolyq zertteýler ınstıtýtymen yntymaq­tastyq kelisim-shartqa otyrdy. QazUÝ rektory “Dýbna” ýnı­versıtetiniń rektory Vladımır Fılıppovpen áńgime barysynda TMD men ShYU elderiniń jelilik ýnıversıtetin damytýdaǵy ynty­maqtastyq, Konsorsıýmdaǵy 11 ýnıversıtettiń nemese QazUÝ-dyń magıstranttaryn birlese oqytyp shyǵarý úshin joǵary sanattaǵy magıstrlik baǵdarlamalardy uıym­dastyrý jáne júzege asyrýda kúsh biriktirý, sondaı-aq joǵary deńgeı­li ǵylymı mamandardy daıyndaý máselelerin sóz etti. Kezdesý stýdentter jáne oqy­tý­shy-professorlar quramynyń almasýy, biliktilikti arttyrýdyń qysqa merzimdi stajırovkalary jáne birikken ǵylymı jobalar júrgizý jóninde QazUÝ men RHDÝ arasynda yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıýmen túıindeldi. Qorǵanbek AMANJOL.