Senattyń Agrarlyq máseleler, tabıǵatty paıdalaný jáne aýyldyq aýmaqtardy damytý komıtetiniń tóraǵasy Jeńis Nurǵalıevtiń jetekshiligimen ótken komıtettiń keńeıtilgen otyrysynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine jer qatynastaryn retteý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy talqylandy. Jıynda Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń orynbasary Erlan Nysanbaev baıandama jasap, zań jobasyna engizilgen ózgerister men olardyń mańyzdylyǵy jóninde málimet berdi.
Zań jobasy Qazaqstan Prezıdentiniń «Jer zańnamasynyń keıbir normalaryn qoldanýǵa moratorıı engizý týraly» 2016 jylǵy 6 mamyrdaǵy №248 Jarlyǵyna sáıkes qurylǵan Jer reformasy jónindegi komıssııanyń usynystaryn iske asyrýǵa baǵyttalǵan. Osy arada aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerdi satýǵa, sondaı-aq ony sheteldikterge berýge tyıym salý «Qazaqstan Respýblıkasy Jer kodeksiniń jekelegen normalarynyń qoldanysyn jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń Jer kodeksine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» 2015 jylǵy 2 qarashadaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń qoldanysqa engizilýin toqtata turý týraly» 2016 jylǵy 30 maýsymdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańymen belgilengenin atap ótý kerek.
Bul qujatta aýyl sharýashylyǵy jerlerin qazaqstandyqtarǵa jalǵa berý normasyn saqtaý jáne jetildirý, jalǵa beriletin jerdiń shekti mólsherin belgileý, shekara aýmaǵyndaǵy aýyl sharýashylyǵy jerlerin paıdalaný talaptaryn kúsheıtý, turǵyndardyń jaıylym alqaptaryna qajettiligin qamtamasyz etý qamtylǵan.
– 2016 jyly jer máselesine baılanysty qoǵamda qyzý talqylaýlardyń júrgendigi belgili. Nátıjesinde Elbasy atalǵan zańnyń keıbir normalaryna 2021 jyldyń jeltoqsanyna deıingi merzimóge moratorıı jarııalap, Úkimet Qaýlysyna sáıkes arnaıy komıssııa qurylyp, onyń quramyna Parlament depýtattary, qoǵam qaıratkerleri, belsendiler men aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýshilerden quralǵan 75 adam kirdi. Atalǵan komıssııa jer máselelerine baılanysty týyndaǵan saýaldar boıynsha Astana qalasynda 5 májilis ótkizdi, Aqmola, Almaty, Qyzylorda, Atyraý oblystarynda jergilikti halyqpen kezdesip, ótinishteri men saýaldaryn jınaqtady. Sondaı-aq jerge baılanysty zańnamalardy halyqqa túsindirý jumystary úshin ashylǵan 16 Call-ortalyqqa 13 myńnan asa saýal men usynystar tústi, – dedi Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń orynbasary.
E.Nysanbaev atap ótkendeı, zań jobasynda halyq ta, komıssııa músheleri de qoldaý bildirgen jerdi 49 jylǵa jalǵa berý ınstıtýtyn saqtap qalý, jerdi jalǵa berýde ashyqtyq pen jarııalylyqty qamtamasyz etý, qazaqstandyqtarǵa jalǵa berýde jerdiń shekti mólsherin belgileý, konkýrstarǵa qatysýshylarǵa teń quqyqtyq múmkindikter berý tárizdi mańyzdy máseleler eskerilgen.
Qoldanystaǵy zańda jerdiń mólsherine shekteý tek jekemenshikke satylatyn aýmaqtar men sheteldikterge baılanysty baptarda ǵana bar edi. Endigi ózgeris kólemdi jer telimderiniń bir qolǵa ótip ketpeýiniń aldyn alady.
Sonymen qatar múddeli taraptardyń usynystary negizinde shekaraǵa jaqyn ýchaskelerdi berý tártibi de kúsheıtilgen. Qazirgi normada aldymen ulttyq qaýipsizdigimizge táýekeldi qaýipti kúsheıtetin bul másele de erekshe kórsetilgen.
Al qorasyndaǵy azyn-aýlaq malǵa jaıylym tappaı otyrǵan aǵaıynnyń kóńili jaılanatyn ýaqyt ta jaqyn sııaqty. О́ıtkeni qujatta aýyl-aımaq aýmaǵynan jaıylymǵa qajet jerlerdi memlekettik qajettilik esebinde qaıtaryp alýǵa múmkindik týǵaly otyr.
Zań jobasymen 2003 jylǵy 20 maýsymdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Jer kodeksine, Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekske jáne birqatar zańdarǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý kózdelip otyr.
Jalpy, Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń orynbasary Erlan Nysanbaevtyń málimetinshe, elimizde aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy 104 mln gektar jer qoldanysta, sonyń 1 mln 300 myń gektary jeke menshikte, al qalǵany jalǵa berilgen.
Atalǵan usynystar Májiliste qaralǵany, bir jyldaı ýaqytta qoǵam arasynda da qyzý talqyǵa túskeni belgili. Endi Senat zań jobasyn kóp kidirtpesten jalpy otyrysta talqylaýǵa kirisedi.
Serik ÁBDIBEK, «Egemen Qazaqstan»