Kelip gaz, el-jurt máz. Jetisýda tabıǵı otynǵa qoljetimdilik artty

Osynyń ishinde elimizdi kógildir otynmen qamtýdy jal­ǵastyrý jaıyna az-kem toq­talsaq. Qazir Almaty ob­ly­synda aımaqqa gaz tartý isi qyzý júrip jatyr. Bıyl soń­ǵy 50 jyl boıyna kógil­dir otynǵa qol jetkizýdi arman­dap kelgen Taldyqorǵan qala­synyń turǵyndary tabı­ǵı otynǵa qol jetkizbek. Bú­gin­­de qala boıynsha gaz je­li­sin tartý aıaqtalyp, kóp qa­bat­ty úıler men jeke tur­ǵyn-jaılardy jelige qo­sý jumystary júrgizilýde. Qa­zir­ge deıin tabıǵı gazǵa 393 abo­nent qosylǵan.

Oblys ortalyǵynyń ta­bı­ǵı gaz jelisine qosylýy bir­neshe máseleniń sheshimin bir­den sheshetini anyq. Mysaly, qa­lada ortalyq jylý júıe­si­ne qo­sylmaǵan jeke tur­ǵyn úıler kóp. Olar qys boıy kómir jaǵyp shyǵady. Bul degenińiz ekologııaǵa zı­ıan. Onyń ústine bıylǵy qystaǵydaı sarshunaq aıaz kárine mingende kómir tap­shylyǵy bolyp, jurt ábigerge túsip qalatyny taǵy bar. Al turǵyn úılerdi tolyqtaı gazben qamtý aıaqtalǵasyn, qala­nyń ekologııalyq máselesi de, otynǵa degen suranys ta bir­den sheshiledi degen úmit bar.

«Arǵyny qoıyp, sońǵy 50 jyl boıy kógildir otyn ar­man bolǵan aımaq» degennen shyǵady, oblys orta­ly­ǵyna tabıǵı gaz jelisin tar­týdy tolyq aıaqtaý isin Aman­dyq Ba­talovtyń ákimdik qyz­me­tin­de erekshe este qalatyn ja­ńalyq retinde aıtýǵa bolady. Jalpy, 2020 jyly aı­maq­ty kógildir otynǵa qo­sý ju­mys­tary tolyqtaı aıaq­ta­la­dy dep kútilýde. Qazir 11 aýdanda tabıǵı gaz bar.

– Búgingi tańda respýblıka boıynsha turǵyndardy gaz­ben qamtý jumystary 50 paı­yzǵa jetti. Almaty obly­sy osy kóshtiń ortasynda. 11 aýdanǵa gaz tartylǵan. Bul jumystarǵa 8,5 mlrd teń­ge qaralyp, onyń 5,2 mlrd teńgesi respýblıkalyq bıýdjetten tartylsa, jergilikti bıýdjetten 3,3 mlrd teńge bólindi. Ná­tı­jesinde Almaty qala­sy­nyń aýmaǵynan tartylǵan gaz qu­byry oblys ortalyǵyna deı­in jetip, maqsat oryndal­dy. Qazir ishki jelilerdi tartý ju­mystary men nysandardy gaz­ǵa qosý jumystary bastaldy, – deıdi oblys ákimi Amandyq Batalov.

Munan bólek, aýyldardaǵy árbir úıdi kógildir otynǵa qosý ju­­mystary toqtaýsyz júr­gi­zi­lip keledi. Gazdandyrý isinde mem­­leket pen jekemenshik árip­­testigi jaqsy jolǵa qoıy­lǵan. Atqarýshy bılik tarapy­nan gaz jelisine qosylý qu­ny­­nyń qoljetimdiligi qada­ǵa­lanady.

Túıindeı aıtqanda, Jeti­sý jerinde buǵan deıin qar­qyn alǵan kógildir otyn má­se­lesiniń tolyqtaı sheshim ta­bý­yna Elbasy usynǵan 5 áleýmettik bastama erekshe serpin bermek. Iаǵnı qazirgi kúni Taldyqorǵan qalasynyń aýmaǵyna kelgen gaz qubyryn Alakól, Sarqan, Aqsý sııaqty shal­ǵaı aýdandarǵa da tartý má­selesi kún tártibine shyǵyp otyr. Sondaı-aq Qapshaǵaı qa­la­syn gaz jelisine qosý aıaq­ta­lýǵa jaqyn. Tekeli qalasy men «Ba­qanas», «Saryózek», «Úsh­tó­­be» gaz bólý stansa­la­­ry­nyń qurylysy júrip ja­tyr. 2020 jylǵa deıin Panfılov, Uı­ǵyr, Kegen, Raıymbek aýdan- daryna tabıǵı gaz jetkizý jos­­parda tur. Qazaq mundaıda «qa­zan aýzy joǵary» deıtin edi. Jetisýdyń ár aýylyna gaz ke­lip, muqym jurt máz bola­tyn kún jaqyndap keledi.

Qalmahanbet MUQAMETQALI, «Egemen Qazaqstan»

Almaty oblysy