Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasynda aıtylǵan barlyq bastamalar zııaly qaýym, ǵylym, mádenıet, bıznes salalary ókilderi, elimizdiń belsendi azamattary arasynda keń qoldaý tapty.
Qysqa merzim ishinde taıaý jyldarda atqarylatyn mindetterdi júzege asyrýdyń tıimdi joldary ázirlendi. Otandastarymyz baǵdarlamany jahandaný prosesteri sharttarynda sanany jańǵyrtý arqyly ótkendi bilý, búginmen ómir súrý jáne bolashaqtyń syn-tegeýrinderine tótep bere alý dep túsindi.
О́tken jyly qurylǵan «Ulttyq aýdarma bıýrosy» qoǵamdyq qorynyń júzege asyryp jatqan «Jańa gýmanıtarlyq bilim. Qazaq tilindegi 100 jańa oqýlyq» jobasy tarıh, saıasattaný, áleýmettaný, fılosofııa, psıhologııa, mádenıettaný jáne fılologııa ǵylymdary boıynsha stýdentterge tolyqqandy bilim berýge qajetti barlyq jaǵdaıdy jasaıdy. Jaqynda ǵana fılosofııa, əleýmettaný, psıhologııa, til bilimi, antropologııa men dintaný, jýrnalıstıka, ekonomıka men kəsipkerlik salalaryn qamtıtyn alǵashqy 18 oqýlyqtyń jaryqqa shyǵýy osy sharanyń bastaýy boldy.
Fılosofııa, antropologııa men dintaný salalary boıynsha aýdarylǵan kitap avtorlary álemdik deńgeıdegi bedeldi ǵalymdar. Máselen, fransýz jazýshysy jáne áleýmettanýshysy Remı Hess Parıj ýnıversıtetindegi qyzmetinde 80-ge jýyq doktorlyq dıssertasııaǵa jetekshilik jasaǵan eken. Búginde shákirtteriniń kópshiligi álemniń 15 elindegi bedeldi ýnıversıtetterdiń professorlary bolyp tabylady. «Fılosofııanyń tańdaýly 25 kitaby» eńbeginde Platon men Arıstotelden bastap A. Bergson men M. Haıdeggerge deıin aıtylady.
Derek Djonston Irlandııadaǵy Mıdlton kolledjiniń prorektory bolǵan. Atalǵan oqý ornynda 30 jyldan astam eńbek etken. «Fılosofııanyń qysqasha tarıhy» atty kitapta fılosofııa ǵylymdarynyń damýyna erekshe úles qosqan Sokrat jáne Platon, Arıstotel, Epıkýr men Zenon, F. Akvınskıı, R. Dekart, Dj. Lokk pen Monteske, B. Spınoza, D. Iým, I. Kant, K. Marks, F. Nısshe, L. Vıtgenshteın, M. Haıdegger, J-P. Sartr, J. Derrıda syndy tanymal fılosoftar týraly baıandalady. Árbir bólimde oıshyldardyń qysqasha ómir joly men olardyń negizgi ıdeıalary usynylady.
Entonı Kennı aǵylshynnyń tanymal fılosof ǵalymy. 1989-1993 jyldary Brıtan akademııasynyń prezıdenti bolǵan. 1961 jyly Oksford ýnıversıtetinde fılosofııa doktory dárejesin ıelense, 1980 jyly ádebıet doktory, 1987 jyly azamattyq quqyq doktory dárejelerin ıelengen. «Batys fılosofııasynyń jańa tarıhy» atty tórt bólimdi eńbeginiń alǵashqy eki bólimi aýdarylyp otyr. Jalpy, ǵalymnyń bul eńbekteri fılosofııa tarıhy boıynsha bedeldi basylymdar bolýymen qatar, fılosofııanyń negizgi bólimderine kirispe baǵyttar berýge múmkindigi mol.
Karen Armstrong salystyrmaly dintaný salasyndaǵy tanymal brıtandyq dintanýshy, fılosof ári pýblısıst. Medıa salasyndaǵy jumystary úshin Musylman qoǵamdyq-saıası keńesiniń syıaqysyn alǵan. Rýzvelt ınstıtýty, TED konferensııasy, Tıýbıng ýnıversıteti júldeleriniń ıegeri. Sonymen qatar Aston ýnıversıteti, Sent-Endrıýs ýnıversıteti, Makgılla ýnıversıtetiniń qurmetti ǵylym doktory. «Iýdaızm, hrıstıandyq pen ıslamdaǵy 4000 jyldyq izdenis: Qudaıtaný baıany» atty eńbekten birneshe saýaldarǵa jaýap alýǵa bolady: jalǵyz Qudaı uǵymy adamzat túısiginde qaıdan paıda boldy; adamnyń Qudaı týraly túsinikteri qalaı ózgerip otyrdy; Jaratýshy ıýdaızm, hrıstıandyq jáne ıslamnyń qandaı kelbetterin belgiledi; osy úsh álemdik dinder bir-birine qalaı áser etedi.
Alan Barnard antropologııa tarıhy, áleýmettik antropologııa jáne salystyrmaly etnologııa salalarynyń tanymal ókilderiniń biri. 1978 jyldan bastap Edınbýrg ýnıversıtetinde qyzmet atqarady. 2010 jyldan bastap Brıtan akademııasynyń múshesi. «Antropologııa tarıhy men teorııasy» atty eńbekte avtor másele boıynsha qalyptasqan teorııalar men mektepter kózqarastaryn júıeleıdi. Ǵalym tek júıelep qana qoımaı, berilgen teorııalarǵa ózindik baǵasyn usynady.
Jalpy, osy jyly jaryq kórgen 18 oqýlyqtyń aldaǵy ýaqytta jańa gýmanıtarlyq bilim berýdegi jemisin kóretindigimiz anyq. Bul aýdarma jumystary tek stýdentter qaýymyna ǵana emes, ǵalymdardyń ǵylymı izdenisterine kómek beretindigine senemiz.
Botagóz PARIDINOVA, fılosofııa magıstri «Bolashaq» ýnıversıteti kolledjiniń dırektory
Qyzylorda qalasy