Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy» atty halyqqa Úndeýin elimizdiń ózge óńirlerimen birge Shyǵys Qazaqstan jurtshylyǵy da aıryqsha yqylaspen qabyldady. Qazirgi ýaqytta oblysta mańyzdy bes bastamany júzege asyrý boıynsha júıeli jumystar bastalyp ketti. Ásirese Elbasynyń «Joǵary bilim alýdyń qoljetimdiligi men sapasyn arttyryp, stýdent jastardyń jataqhanadaǵy jaǵdaıyn jaqsartý» atty úshinshi bastamasy aıasynda aımaqta qazirdiń ózinde birqatar josparlar túzilip, oblysqa asa qajet mamandardyń tizimi ázirlendi.
Oblystyq bilim basqarmasynyń usynǵan málimetterine súıensek, 2017 jyly óńirdegi joǵary oqý oryndaryna bakalavrıat deńgeıinde 2411 bilim granty bólinipti. Atalǵan basqarma basshysynyń orynbasary Aıgúl Baıjanovanyń aıtýynsha, bul oblystaǵy mektep túlekteriniń 26,3 prosentin ǵana qamtyǵan. Al bıyl Prezıdenttiń pármenimen jyl saıyn bólinetin 54 myń grantqa qosymsha taǵy 20 myń grant bólinbek. Árıne 20 myń grant 20 myń stýdentke úmit syılaıtyny sózsiz. Memleket basshysynyń grant kólemin ulǵaıtý jónindegi bastamasy stýdentterdiń qamyn oılaǵandyqtan týǵan qadam ǵana emes, elimizdegi joǵary oqý oryndarynyń básekege qabilettiligin arttyrýǵa da baǵyttalǵandyǵy belgili. «Elbasynyń bes áleýmettik bastamasy aımaqtaǵy ýnıversıtetterge, ondaǵy oqytýshylar men stýdentter qaýymyna tyń serpin berip, jumysqa, oqýǵa degen ynta-yqylastaryn arttyra tústi deýge bolady. Bizdiń ýnıversıtet oblysqa asa qajet mamandarǵa saraptama jasady.
Dál qazirgi ýaqytta Shyǵys Qazaqstanǵa 446 pedagog maman jetispeıdi. Onyń ishinde matematıka pánine – 58, aǵylshyn tili pánine – 55, bastaýysh synypqa – 54, orys tili men orys ádebıeti pánine – 53, mýzyka pánine – 25, hımııa pánine – 22, psıhologııa pánine – 20, fızıka pánine – 15, dene shynyqtyrý pánine – 13, tarıh pánine 12 maman kerek eken. Osy rette biz ýnıversıtettiń áleýetin paıdalana otyryp óńirdi bilikti kadrlarmen qamtamasyz etý maqsatynda 25 jańa mamandyq ashýdy josparlap otyrmyz. Onyń 13-i bakalavrıat, 5-ýi magıstratýra, 7-ýi doktorantýra deńgeıinde bolmaq. Tıisti qujattarymyzdy daıyndap, Bilim jáne ǵylym mınıstrligine jiberdik. Qazir qarastyrylyp jatyr», deıdi Sársen Amanjolov atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń rektory Muhtar Tólegen.
Atalǵan bilim ordasynda 1991-2008 jyldar aralyǵynda medısınalyq-bıologııalyq fakýltet bolǵan eken. Osy rette ýnıversıtet «qoǵamdyq densaýlyq saqtaý» jáne «farmasııa» mamandyǵyn ashýdy josparlap otyr. «Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý» mamandyǵyn ashýǵa óńirde osy sala mamandarynyń jetispeýshiligi sebep bolsa kerek. О́ıtkeni oblystyq qoǵamdyq densaýlyq saqtaý departamentine 2019 jyly – 31, 2020 jyly – 30, 2021 jyly – 28, 2022 jyly – 35, 2023 jyly – 32, 2024 jyly – 30, 2025 jyly – 31, 2026 jyly 33 maman qajet. Al «farmasııa» mamandyǵy ashylsa buǵan deıin qadirine jete almaı júrgen Altaıdaǵy túrli emdik shópterdi kádege jaratyp, halyq medısınasyn damytýǵa múmkindik týatyny anyq.
Shyǵys Qazaqstanǵa qansha jataqhana qajet?«Biz álemdik standarttarǵa saı bilim berý júıesin qalyptastyra otyryp, stýdentterdiń bilim alýyna jáne turatyn jerine jaǵdaı jasaýǵa tıisti nazar aýdarýymyz qajet», degen-di Prezıdent óziniń Úndeýinde. Árıne stýdentter qaýymynyń turatyn jeri jaıly bolmasa, sabaǵynyń da mándi bolmaıtyny belgili. Jataqhana kóp bolsa, jastardyń kóńilderi toq bolatyny aıtpasa da túsinikti jaıt.
Oblystyq bilim basqarmasynyń bergen derekterine súıensek, búginde Shyǵys Qazaqstanda joǵary oqý oryndarynyń – 2, kolledjderdiń 1 myńǵa jýyq stýdenti jataqhanaǵa zárý. Semeıdiń ózinde stýdentterdiń 20 paıyzy ǵana jataqhanamen qamtylǵan. Oblystyq tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý, mamandardy daıarlaý ortalyǵy mekemeleri dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Oralhan Sartaevtyń aıtýynsha, Alash shaharyndaǵy 29 kolledjdiń altaýynda ǵana jataqhana bar. 5 myńnan astam stýdent bilim alyp jatqan О́skemendegi D.Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetinde byltyrǵy oqý jylynda 500 stýdent jataqhana surap, ótinish jazypty. Al oblys ortalyǵyndaǵy Sársen Amanjolov atyndaǵy ýnıversıtette jataqhana jetispeýshiligi joq bolǵanymen, qolda bar 4 jataqhananyń barlyǵynyń da tozyǵy jetken. Biri – 1958, ekeýi – 1972, tórtinshisi 1978 jyly salynypty.
Ýnıversıtet rektory M.Tólegenniń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta 500 oryndyq jańa jataqhananyń jobalaý-smetalyq qujattary ázirlenip jatyr eken. «2013 jyly ýnıversıtette jataqhana salý úshin tıisti qujattar daıyndalypty. Biraq qujattardyń merzimi ótip ketkendikten, qaıta jasaýǵa týra keledi. Ýnıversıtetimizdiń 2,4 gektar jeri bar. Infraqurylym júrgizýde qıyndyq bolmaıdy dep oılaımyn. Menińshe, bizdiń oqý ornynyń stýdentterine 500 oryndyq jańa jataqhana kerek. О́ıtkeni bıyl grant sany ulǵaıady, jańa mamandyqtar ashylsa tıisinshe stýdentter sany da artady. «Serpin» baǵdarlamasymen oqıtyn stýdentter sanyn 350-400-ge kóbeıtýdi josparlap otyrmyz. Sondyqtan jataqhana salý máselesi biz úshin óte mańyzdy», deıdi ol.
Azamat QASYM, «Egemen Qazaqstan»
Shyǵys Qazaqstan oblysy