Búgin Almaty qalasynda QR Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Ulttyq ǵylymı ftızıopýlmonologııa ortalyǵynyń 85 jyldyq mereıtoıyna oraılastyrylǵan «Týberkýlez epıdemııasyn joıýdyń jańa baǵyttary» atty halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótti.
Konferensııaǵa Orta Azııa elderiniń Densaýlyq saqtaý mınıstrlikteriniń ókilderi, Reseıden, Belorýsııadan, AQSh-tan, Ońtústik Koreıadan jáne Qytaıdan mamandar, Dúnıejúzilik Densaýlyq Saqtaý Uıymynyń (DDSU) sarapshylary, Stop TB seriktestiginiń ókilderi, halyqaralyq uıymdardyń: halyqaralyq damý boıynsha AQSh agenttiginiń (USAID), JITS, týberkýlez jáne bezgekpen kúresý úshin Jahandyq qorynyń (GFSTM), «Partnery vo ımıa zdorovıa» jáne KNCV ókilderi qatysty.
QR Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri L.M.Aqtaeva qatysýshylardy ortalyqtyń mereıtoıymen onlaın rejıminde quttyqtap, týberkýlez burynǵysha búkil álemde jáne Evro-Azııalyq óńirlerde qoǵamdyq densaýlyq saqtaýdyń túıitkildi máselesi bolyp qalatynyn atap ótti.
DDU sońǵy málimetterine sáıkes álemde kóptegen dárige kónbeıtin týberkýlezdiń jarty mıllıonǵa jýyǵyn qosqanda, týberkýlezben 10 mıllıonnan astam adam aýyrdy, osy aýrýdan 1,7 mıllıon adam qaıtys boldy. 2000 jyldan bastap álemde týberkýlezge shaldyǵý jylyna orta eseppen 1,5 paıyzǵa tómendegen, qazirgi ýaqytta 2000 jyldyń deńgeıinen 18 paıyzǵa tómen. 2014 jylǵy mamyrda Densaýlyq saqtaýdyń búkil álemdik assambleıasy syrqattanýshylyqty jáne ólimdi tómendetý arqyly týberkýlez epıdemııasyna jol bermeýge elderge múmkindik beretin konsepsııany baǵyttaıtyn týberkýlezben kúres boıynsha DDSU Startegııany qabyldady. 2000-2016 jyldar aralyǵynda týberkýlezdi ýaqytyly anyqtaý jáne tıimdi emdeý nátıjesinde 53 mıllıon adamnyń ómiri saqtalyp qaldy.
Vıse-mınıstr sońǵy 10 jylda týberkýlezge qarsy is-sharalar keshenin iske asyrý boıynsha barlyq sabaqtas qurylymdardyń qarqyndy jáne maqsatqa baǵyttalǵan jumysy Qazaqstanda ókpe dertine shaldyǵý 2,4 esege, al ólimdi – 5,6 ese tómendetýge múmkindik bergenin atap ótti. Jáne elimizdegi týberkýlezge qarsy is-sharalardy barlyq múddeli memlekettik qyzmetter men mekemeler men halyqaralyq, qoǵamdyq uıymdardyń yntymaqtasa júzege asyrýy nátıjesinde týberkýlez boıynsha epıdemıologııalyq kórsetkishterdiń ári qaraı jaqsarýy jáne eldegi jalpy bul syrqattyń joıylatynyna úmit artatynyn aıtty.
Medısınalyq qyzmetti uıymdastyrý departamentiniń dırektory L.M.Ahmetnııazova konferensııaǵa qatysýshylardy quttyqtap, Densaýlyq saqtaý mınıstriligi atynan «Densaýlyq saqtaý isiniń úzdigi» tósbelgisin, qurmet gramotalary men alǵys hattardy tabystady.
QR UFǴO dırektory M.M. Adenov óz sózinde Ulttyq týberkýlezge qarsy kúres baǵdarlamasynyń edáýir jetistikterge qol jetkizgenin atap ótti: elimizdiń barlyq aımaqtary týberkýlez jáne onyń dárilerge tózimdi túrin anyqtaýǵa qajetti molekýlıarly-gendik apparattarmen qamtamasyz etilgen; dárilerge tózimdi týberkýlezdi týberkýlezge qarsy jańa dárilermen qysqa merzimde jáne jekeshelendirip emdeý kesteleri qoldanyla bastady; naýqastardy ambýlatorly emdeý jáne naýqasqa baǵyttalǵan modelderi keńinen qoldanylýmen qatar psıhologııalyq jáne áleýmettik qoldaý kórsetilýde.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan».
ALMATY