Facebook qoldanýshylarynyń derekterin óz maqsattarynda paıdalandy dep aıyptalǵan atyshýly Cambridge Analytica kompanııasy jabylatyny jóninde málimdeme jasady.
Kompanııa ókilderi eshqandaı zańǵa qaıshy áreket etpegenin, alaıda medıada taraǵan jaǵymsyz aqparattar ózderiniń qyzmetine keri áserin tıgizgenin aıtyp otyr.
«Cambridge Analytica óziniń qyzmetkerleri etıkaǵa jáne zańǵa saı áreket etkenine senimdi bolǵanyna qaramastan, buqaralyq aqparat quraldaryndaǵy jańalyqtar tutynýshylar men qoldanýshylardy qyzmetimizden bas tartýyna ákep soqtyrdy. Nátıjesinde, kásibimizdi jalǵastyrý múmkin bolmaı, kompanııany jabýǵa týra kelip tur», delingen kompanııanyń jarııalaǵan málimdemesinde.
Esterińizde bolsa, the Observer basylymy Cambridge Analytica-nyń 50 mıllıonnan astam amerıkalyq pen mıllıonǵa jýyq brıtanııalyqtyń feısbýktegi jeke derekterin jınap, olardy satqany jóninde aqparat taratqan bolatyn.
Batys medıasy taratqan aqparattarǵa súıensek, Cambridge Analytica-nyń derekteri birqatar mańyzdy sharalar kezinde qoldanylǵan kórinedi. Máselen, AQSh prezıdentine daýys berý kezinde D.Tramptyń saılaý naýqanyn júrgizgender kompanııanyń kómegine júgingen degen aqparat tarady. Sonymen qatar «Breksıt» kezinde de Cambridge Analytica derekteri áser etken degen kúdik bar.
Cambridge Analytica feısbýk qoldanýshylarynyń jeke derekterin túrli saýalnamalar júrgizý arqyly jınaǵan. Osyndaı saýalnamalarǵa qatysqan qoldanýshylar baıqamastan kompanııaǵa búkil aqparatyn jınaýǵa ruqsat berip otyrǵan.
Osy oqıǵadan keıin Facebook kompanııasy áleýmettik jelidegi búkil baǵdarlamalardy qaıta tekserip, olardyń jeke derekterdi jınaýyna tyıym salatynyn málimdedi. Keıinnen Mark Sýkerberg AQSh senaty aldynda esep berip, máseleniń aq-qarasyn túsindirip berdi.
Iran jańa kelissózderge qarsyIrannyń syrtqy ister mınıstri Mohammad Zarıf ıadrolyq qarý jónindegi jańa kelissózder júrgizýge qarsy ekenin málimdedi.
AQSh prezıdenti Donald Tramp 2015 jyly ıadrolyq derjavalar men Iran arasyndaǵy kelisimdi qaıta qaraý qajettigin aıtqan bolatyn. Aq úı basshysy eýropalyq áriptesteri óziniń aıtqanyna kónbese, shara qabyldaıtynyn jetkizgen-tuǵyn.
Ulybrıtanııa, Fransııa jáne Germanııa kelisimniń óz kúshinde qalýyn qoldap otyr. Alaıda 2025 jyly, ıaǵnı kelisim merzimi aıaqtalǵannan keıin Iran ıadrolyq qarý baǵdarlamasyn qalaı júrgizetinine alańdaýly. Sondyqtan «qart qurlyqtyń» ókilderi Iranmen bir ústel basy- na qaıta otyrýǵa nıet bildirip otyr.
О́z kezeginde Iran tarapy qaıta kelissózder júrgizýge qarsy. El prezıdentiniń aǵa keńesshisi Alı Akbar Velaıaatı «eýropalyq derjavalar kelisimdi ózgertýge talpynsa, bizge odan bas tartýdan basqa amal qalmaıdy» dep málimdedi.
Aıta ketý kerek, Iran men ıadrolyq derjavalar arasyndaǵy kelisim 2015 jyly qabyldanǵan bolatyn. Eýropalyq memleketter bul qujattyń Taıaý Shyǵystaǵy jaǵdaıdy turaqtandyrýda mańyzy zor dep esepteıdi. Kelisimge sáıkes, Iran tarapy ýrandy damytý baǵdarlamasyn toqtata turýǵa jáne ıadrolyq qarýdy ıgerýge talpynbaýǵa tıis.
Qujatqa AQSh-ty Barak Obama basqaryp turǵanda qol qoıylǵan bolatyn. Alaıda D.Tramp ony qoldamaıtynyn birneshe márte jetkizgen-di.
Sholýdy daıyndaǵan Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»