Otandastarymyz jumys izdegen kezde kimniń kómegine júginedi? Dostary men tanystarynyń nemese rekrýtıngtik agenttikter men jumyspen qamtý ortalyqtarynyń kómegine arqa súıeri anyq.
T Opredelıt ıazykAzerbaıdjanskııAlbanskııAnglııskııArabskııArmıanskııAfrıkaansBaskskııBelorýsskııBengalskııBırmanskııBolgarskııBosnııskııVallııskııVengerskııVetnamskııGalısııskııGrecheskııGrýzınskııGýdjaratıDatskııZýlýIvrıtIgboIdıshIndonezııskııIrlandskııIslandskııIspanskııItalıanskııIorýbaKazahskııKannadaKatalanskııKıtaıskıı (Ýpr)Kıtaıskıı (Trad)KoreıskııKreolskıı (Gaıtı)KhmerskııLaosskııLatınskııLatyshskııLıtovskııMakedonskııMalagasııskııMalaıskııMalaııalamMaltııskııMaorıMarathıMongolskııNemeskııNepalıNıderlandskııNorvejskııPandjabıPersıdskııPolskııPortýgalskııRýmynskııRýsskııSebýanskııSerbskııSesotoSıngalskııSlovaskııSlovenskııSomalıSýahılıSýdanskııTagalskııTadjıkskııTaıskııTamılskııTelýgýTýreskııÝzbekskııÝkraınskııÝrdýFınskııFransýzskııHaýsaHındıHmongHorvatskııChevaCheshskııShvedskııEsperantoEstonskııIаvanskııIаponskıı AzerbaıdjanskııAlbanskııAnglııskııArabskııArmıanskııAfrıkaansBaskskııBelorýsskııBengalskııBırmanskııBolgarskııBosnııskııVallııskııVengerskııVetnamskııGalısııskııGrecheskııGrýzınskııGýdjaratıDatskııZýlýIvrıtIgboIdıshIndonezııskııIrlandskııIslandskııIspanskııItalıanskııIorýbaKazahskııKannadaKatalanskııKıtaıskıı (Ýpr)Kıtaıskıı (Trad)KoreıskııKreolskıı (Gaıtı)KhmerskııLaosskııLatınskııLatyshskııLıtovskııMakedonskııMalagasııskııMalaıskııMalaııalamMaltııskııMaorıMarathıMongolskııNemeskııNepalıNıderlandskııNorvejskııPandjabıPersıdskııPolskııPortýgalskııRýmynskııRýsskııSebýanskııSerbskııSesotoSıngalskııSlovaskııSlovenskııSomalıSýahılıSýdanskııTagalskııTadjıkskııTaıskııTamılskııTelýgýTýreskııÝzbekskııÝkraınskııÝrdýFınskııFransýzskııHaýsaHındıHmongHorvatskııChevaCheshskııShvedskııEsperantoEstonskııIаvanskııIаponskıı Zvýkovaıa fýnksııa ogranıchena 200 sımvolamı Nastroıkı : Istorııa : Obratnaıa svıaz : Donate ZakrytOsy turǵydan kelgende, memlekettik rekrýtıng tıimdi jumys jasap otyr ma? «Eńbek daǵdylaryn damytý jáne jumys oryndaryn yntalandyrý» jobasynyń áleýmettanýshylary men sarapshylary osy suraqtyń jaýabyn izdedi. Jumyspen qamtý ortalyqtarynyń kásibı jaramdylyǵy tolyǵymen tekserýden ótip, endi olardy túbegeıli jańa ózgerister kútip tur. Tipti naqty ózgerister zań deńgeıinde qarastyrylyp qoıylǵan.
Qoǵamdyq pikirlerdi zertteý ortalyǵy (SIOM) jumyspen qamtý ortalyqtarynyń klıentteri arasynda saýalnama júrgizse, «K-BAGDAR» Halyqaralyq qoǵamdyq qory ortalyqtardyń ishki qajettilikteri men múmkindikterine zertteý jasady.
Jurt jumyspen qamtý ortalyqtary arqyly jumys tabýǵa bolatynyn ádette óz týystarynan, dostarynan, ıakı kórshilerinen bilip jatady. Eń bastysy, munda kóbine kóp qıyn jaǵdaıda júrgen adamdar keledi. Ortalyqtyń kómegine júgingen klıentterdiń 2,5 paıyzynda ǵana materıaldyq qıynshylyqtar bolmaıdy eken. Munda keletinderdiń jartysynyń aqshasy tek azyq-túlikke ǵana jetedi. Al kıim satyp alý, kommýnaldyq qyzmetterdi tóleý olardyń qaltasyna úlken salmaq túsiredi. Jastyq shaq pen kemel jas ta – jumyspen qamtý ortalyqtaryna keletin klıentterdiń basyndaǵy basty qaıǵy: tájirıbesi joq bolǵandyqtan, jastar jumys taba almaı júrgen bolsa, 40-tan asqandardyń jasy úlken jáne qajetti bilim deńgeıi bolmaǵandyqtan, nápaqasyn taba almaı olar da dal.
Jumyspen qamtý ortalyqtary osyndaı qıyn jaǵdaıǵa túskenderge kómektese ala ma? Júrgizilgen zertteý kórsetkendeı, kómektesedi eken. Saýalnamaǵa qatysqandardyń 83 paıyzy jumyspen qamtý ortalyqtarynda olarǵa naqty qoldaý kórsetildi dep jaýap bergen. Olardyń keıbireýi jańa kásipti meńgerip shyqsa (21%), keıbireýine turaqty jumys tabylǵan (20%) nemese áleýmettik jumys oryndaryna ornalastyrylǵan (13%). Qalǵany qoǵamdyq jumystarmen aınalysyp júr (13%). Jalpy alǵanda, jumyspen qamtý ortalyqtarynyń kómegine júgingenderdiń 70,2 paıyzy memlekettik qyzmetterge «bes» degen baǵasyn bergen. Jumys berýshilerdiń 38 paıyzy jumyspen qamtý ortalyqtary qajetti mamandyqtar boıynsha jumysshylardy taýyp berýge kómekteskenin aıtqan. Olar osynda qyzmetkerlerdi irikteý jáne jumysshylardy tegin kásibı oqytýdan ótkizý jóninde keńes ala alǵan. Tehnıkalyq bazanyń álsizdigi, qyzmetkerlerge artylǵan jumystyń kóptigi syndy ishki qajettilikterge qaramastan, jumyspen qamtý ortalyqtary óz jumysyn adal atqaryp otyr. Al múmkindikterdi keńeıtý olardyń eńbegin budan da jaqsy etýge jaǵdaı jasamaq.
2018 jyldyń 16 sáýirinde halyqty jumyspen qamtý jáne kóshi-qon máselesi jónindegi zańnamaǵa túzetýler qabyldandy. Endi jumyspen qamtý ortalyqtary tıimdi túrde jumys jasaı alady. Ortalyqtardyń uıymdyq-quqyqtyq qurylymy ózgerip, endi olar zańdy tulǵa mártebesine ıe bolady, demek óz jumysynyń nátıjesin kóterýge múddeli bolyp, usynatyn qyzmet túrlerin keńeıte alady. Jumyspen qamtý ortalyqtary proaktıvtik formatta jumys jasap, ýaqyt talabynan oza qyzmet etetin bolady.
Sondaı-aq, jumyssyzdardy jumysqa ornalastyrýǵa jekemenshik rekrýtıngtik agenttikter de tartylady, qyzmetterdiń bir bóligi aýtsorsıngke olarǵa beriledi. Jumyspen qamtý júıesine jekemenshik agenttikterdi qosý da zańnama júzinde retteledi. Osy tusta jumyspen qamtý ortalyqtary jekemenshik agenttiktermen básekege túse alady. Al biryńǵaı elektrondyq bırja rekrýterlerdiń barlyǵy úshin olardyń mártebesine qaramastan qoljetimdi bolatyn ońtaıly quralǵa aınalady. Osylaısha naryq qatysýshylarynyń barlyǵynda ortaq maqsat jáne teńdeı múmkindikter paıda bolady.
«Eńbek daǵdylaryn damytý jáne jumys oryndaryn yntalandyrý» jobasy aıasynda búkil elimizdegi jumyspen qamtý ortalyqtarynyń jáne aýyldyq okrýgter ákimdikteriniń qajettilikteri men áleýetine bıyl baǵalaý júrgizilip bitedi. Baǵalaý qorytyndysy boıynsha olardyń áleýetin kóterýge arnalǵan jospar daıyndalyp, oǵan sáıkes jumyspen qamtý ortalyqtary qajetti materıaldyq-tehnıkalyq jabdyqpen qamtamasyz etilip, qyzmetkerler biliktilikti kóterý kýrstarynan ótedi. Osy sharalar jumyspen qamtý isimen aınalysyp otyrǵan memlekettik qyzmetterdiń jumys sapasyn kóterýge jaǵdaı jasamaq.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY