Aqmola oblysyndaǵy «Toǵyz áýlıe» zıratynyń tarıhtaǵy orny bólek

Negizinen mundaı usynys óńir boıynsha jobalyq keńse tarapynan bolǵan edi. Osyǵan oraı oblystyq mádenıet basqarmasy, «Kıeli Qazaqstan» ǵylymı-zertteý orta­lyǵy jáne ortalyq saraptama ke­ńesiniń múshelerinen jasaqtalǵan arnaıy top Qazaqstandaǵy qasıetti meken­derdiń tizimine «Toǵyz áý­lıe» zıratyn da qosý úshin birin­shi zertteý ekspedısııasyna attanatyn bolyp sheshilgen. Elbasy óziniń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq ma­qa­­lasynda arnaıy jobalardyń biri retinde «Qazaqstannyń kıeli jer­leri» jobasy týraly erekshe atap ketken bolatyn. Sondaǵy maq­sat – mádenıetti, ózindik ult­tyq kodty saqtaý. Bul rette patr­ı­otızmniń eń mańyzdy belgisi – týǵan jerine, mádenıetine jáne salt-dástúrine degen erekshe kóńildi qalyptastyrý. Elimizdegi esker­tkish­terdi, ǵımarattardy, qury­lys­tardy qalpyna keltirip qana qoı­maı, qasıetti mekenderdi ulttyń sanasyna birtutas kıeli uǵym retinde sińire alý da úlken jetistik bolǵaly tur. Olaı bolsa bul topqa qosýǵa bolatyn Qazaqstandaǵy qasıetti mekenniń biri – Astanadan 150 sha­qyrym jerdegi «Toǵyz áýlıe» zıraty. 

Atalǵan kıeli orynǵa qazaq da­lasynyń belgili aǵartýshylary men qaıratkerleri jerlengen. Olar­dyń bári – ulttyq sana-sezim­niń oıaný ke­zinde ómir súrip, eńbek etip, dinı taqyrypqa qurmet kórsetken qazaq zııalylarynyń ókilderi. Sondaı-aq ıslamnyń rýhanı-zııatkerlik mektebi – tasaýf (sopylyq jolyn) ustanǵan, sonyń kómegimen qazaqtar ıslam dinin qabyldaǵan. Osy ejelgi «Toǵyz áýlıe» zıratynda otyzǵa jýyq qajy men óz zamanyndaǵy belgili ǵalymdar jáne birneshe ret qajylyqqa barǵandar da jerlengen. Sonyń biri – Aqmola okrýginiń aǵa sultany Ibrahım qajy Jaıyqbaı. Olardyń ishinde osy ýaqytqa deıin ha­lyqqa belgisiz Janbatyr haziret, Qutan haziret, Aldajar haziret, Jantas haziret, Áltá haziret, Musa ha­ziret, Qurandy jatqa bilgen Sher­nııaz qarı, Nurtaza haziret, Sadýaqas haziret, Sopy Kópeı hazi­ret, Baqbergen haziret jáne basqalar jatyr.

Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan»

Aqmola oblysy