Aýstralııa álem chempıonatyna Azııa qurlyǵynan shyqqanymen, fýtbolshylarynyń deni negizinen Eýropada dop tebedi. Olardyń basym kópshiligi Ulybrıtanııa birinshilikterinde oınaıdy. Sondaqtan da sensasııa jasaýy múmkin quramalardyń ishinde Aýstralııanyń shoqtyǵy bıik tur.
Aýstralııalyq ańyz
Bul oqıǵaǵa bireý sener, bireý senbes. Aýstralııa quramasyn kezinde «qarǵys atqan» dep keldi. Kengýrý men jabaıy ıt dıngo jaılaǵan eldiń komandasy Rodızııa quramasymen resmı match
ótkizýi tıis edi. 1969 jyly ótken matchtar toptamasynyń úshinshisinde jasyl qurlyqtyń basty komandasyna jeńis aýadaı qajet-tuǵyn. Sonda fýtbol salasynda júrgen atqaminerlerdiń biri sıqyrshy, ári baqsy kisiden kómek surapty. Ol «meniń kómegimmen jeńiske jetesińder, ýaıymdama» deıdi. Aýstralııa 3:1 esebimen jeńip, Álem chempıonatyna joldama alady. Biraq keıinnen álgi balgerge 1000 fýnt kóleminde ýáde etilgen qalamaqyny bermeı ketipti. Sodan beri, Aýstralııa quramasy kóptegen jyldar boıy Álem chempıonatyna shyǵa almaı qoıady. Osy áńgimeni estigen jýrnalıster bul jaǵdaıdy «fýtbol qarǵysy» dep baǵalap jiberedi. 1969 jyly qurama sapynda bolǵan fýtbolshy Djonnı Ýorren osy oqıǵa jaıly óziniń ómirbaıanynda jazyp ótedi. Muny estigen Djon Safran esimdi telejúrgizýshi 2004 jyly arnaıy Mozambıkke baryp, álgi sıqyrshyny izdeıdi. Alaıda dýa salǵan baqsy ómirden ozyp ketipti. Esesine, basqa balger «bul qarǵysty alyp tastaımyn, tek keshirim surap, qalamaqyny tóleńiz» deıdi. Safran balgerdiń aıtqanyn buljytpaı oryndaıdy. Osydan keıin 2006 jyly Aýstralııa quramasy uzaq ýaqyttan soń Álem chempıonatyna joldama alady. Mine, sodan beri Aýstralııa quramasy birde-bir mýndıaldy múlt jibermeı keledi.
Qurlyq aýysqanymen, qurama ózgermedi
О́zderińiz biletindeı, Aýstralııa buryndary óz aımaǵyndaǵy eldermen irkteý oıyndaryn ótkizip, qarsylas bitkendi japyryp jiberetin. Tipti Samoa sekildi quramalardy 31:0 esebimen oısyrata jeńip, álemdik rekord ornatyp edi. FIFA-nyń sheshimi boıynsha Aýstralııa Azııa qurlyǵyna aýysty da, Muhıt jaǵalaýy elderi konfederasııa-
synda basty favorıt Jańa Zelandııa quramasy bolyp shyǵa keldi. Olar Latyn Amerıkasynyń 5-oryn alǵan quramasymen joldamaǵa talasady. Osyǵan deıingi irikteýlerde esh qıyndyq kórmeıtin Aýstralııa Azııa komandalaryn mensinbeıtin jaǵdaıǵa da jetip edi. О́zbekstandy Azııa kýbogynda 7:1 esebimen jeńip, kórshi quramany jer qyldy. Biraq sońǵy irikteýde aýstralııalyqtar mýndıal joldamasyn zorǵa ıelendi. Alǵashqy irikteý kezeńinde Qyrǵyzstan, Tájikstan, Bangladesh, Iordanııa sekildi ujymdardyń tas-talqanyn shyǵardy. Tek Iordanııadan ǵana 1 gol jiberip aldy. Ekinshi kezeńde Japonııa men Saýd Arabııasyn alǵa jiberip, toptaǵy úshinshi oryndy aldy da, kelesi toptaǵy Sırııamen ótpeli oıyn ótkizdi. Ony jeńgen soń Soltústik Amerıkadan shyqqan Gondýrasty utty. Osylaısha Bert Van Marveık shákirtteri eń sońǵylardyń biri bolyp Reseıge joldama aldy.
Kózdegeni pleı-off
Nıderlandııalyq bapker Marveıktiń jospary joıqyn. Ol ázirge bir maqsat qoıyp otyr. Birinshi kezekte Fransııa, Danııa, Perý sekildi ujymdardyń arasynan pleı-offqa joldama alý. Toptan shyǵyp alsaq, kem degende júldeli oryndarǵa talasa alamyz deıdi. Quramynda sol baıaǵy kári qasqyr Tım Kehıl, Mılle Edınak sekildi oıynshylary bar Aýstralııa Tom Rogıch sekildi talantty jastarǵa da senim artady. Rogıchti «Seltık» – «Astana» arasyndaǵy oıynda qazaqstandyq fýtbol jankúıerleri de kórgen edi.
Aýstralııa alǵashqy oıyndy 16 maýsym kúni Fransııaǵa qarsy ótkizedi de, araǵa 5 kún salyp Danııamen oınaıdy. Sońǵy match 26 maýsym kúni Perý quramasyna qarsy ótpek.
• qaqpashylar: Mettıý Raıan («Braıton end Hoýv Albıon», Anglııa), Dannı Výkovıch («Genk», Belgııa), Bred Djons («Feıenoord», Nıderland).
• qorǵaýshylar: Ázız Behıch («Býrsaspor», Túrkııa), Mılosh Degenek («Iokogama», Japonııa), Mettıý Iýrman («Sývon Samsýng Blıýýıngz», Ońtústik Koreıa), Djeıms Meredıt («Mıllýoll», Anglııa), Djoshýa Rısdon («Vestern Sıdneı Ýonderers»), Trent Seınsberı («Grasshopper», Shveısarııa).
• jartylaı qorǵaýshylar: Mıle Edınak («Aston Vılla», Anglııa), Djekson Irvın («Hall Sıtı», Anglııa), Robbı Krýz («Bohým», Germanııa), Massımo Lýongo («Kýınz Park Reındjers», Anglııa), Mark Mıllıgan («Ál-Ahlı», Saýd Arabııa), Aaron Mýı («Haddersfıld Taýn», Anglııa), Tom Rogıch («Seltık», Shotlandııa).
• shabýylshylar: Tım Keıhıll («Mıllýoll», Anglııa), Tomı Iýrıch («Lıýsern», Shveısarııa), Mettıý Lekı («Gerta», Germanııa), Endrıý Nabbýt («Ýrava Red Daımonds», Japonııa), Dımıtrıı Petratos («Nıýkasl Iýnaıted Djets»), Denıel Arzanı («Melbýrn»), Djeımı Maklaren («Darmshtadt 98», Germanııa).
Ermuhamed MÁÝLEN, «Egemen Qazaqstan»