Elimiz boıynsha 20 myńǵa jýyq úkimettik emes uıym tirkelgen. Biraq onyń jartysyna jýyǵy tek qaǵaz júzinde qattalyp tur demeseńiz, jumys istemeıdi.
Atyraýda 600-deı uıymnyń 100-i ǵana belsendi. Bul sandar memleket pen azamattyq sektordyń ózara baılanysyn áli de nyǵaıta túsý kerek ekenin kórsetedi. Din isteri jáne azamattyq qoǵam mınıstri Darhan Qaletaev Atyraýǵa jumys sapary barysynda osy máselege erekshe mán berdi.
Azamattyq ortalyqtyń atqaratyn qyzmeti aýqymdy
Mınıstr aldymen Azamattyq ortalyqtyń jumysymen tanysty. Úkimettik emes uıymdarǵa ádistemelik kómek kórsetip, usynylǵan ıdeıalardy qoldaýǵa baǵyttalǵan Azamattyq ortalyq elimiz boıynsha alǵash ret Atyraýda ashylǵan edi. «Azamattyq qoǵam ınstıtýttarynyń qyzmetine qatysty syn jıi aıtylady. Atyraýdaǵy úkimettik emes uıymdardyń kóbi toqsanynshy jyldary oqý oryndaryndaǵy nemese jekelegen adamdardyń mereıtoılyq datalaryn uıymdastyrý maqsatynda ashylǵan. Qoǵamdyq uıymdardyń naqty qandaı jumys atqaratynyn bireý bilse, bireý bilmeıdi. Shyn máninde olar qoǵamdyq máselege ún qosýlary kerek. Osy baǵytta birqatar jumysty qolǵa alý josparymyzda bar», – deıdi ortalyq basshysy Ámına Járdemqyzy.
Azamattyq ortalyqtyń alǵa qoıǵan maqsat-mindetterimen tanysqan mınıstr: «О́ńirde qandaı aýqymdy jumystar júrgizilgenin kórdik. Jaqsy jobalar bar eken. Búginde azamattyq qoǵam dep kommersııalyq emes uıymdardyń jasaıtyn jumystaryn ǵana aıtýǵa bolmaıdy, bul – halyqtyń barlyq múddeli sanattarynyń jumysy», – dep atap ótti.
Qazir ortalyqta «Úkimettik emes uıym mektebi» jobasy aıasynda saýat arttyrý jumystary bastalyp jatyr. Jasyratyny joq, aýdandardaǵy uıym ókilderi memlekettik áleýmettik tapsyrys qujattaryn durys toltyrýdyń mánisin bile bermeıdi. Bul óz kezeginde aýdandyq deńgeıdegi lottardy basqalardyń utyp alýyna, aýyldaǵy azamattyq qoǵam ókilderiniń qalys qalýyna ákelip otyr. Osy olqylyqtyń ornyn toltyrý úshin Azamattyq ortalyqtyń mamandary arnaıy sabaq júrgizýde. «Áleýmettik kásipkerlik mektebi» jobasy aıasynda bıznestiń qyr-syryn meńgerýge bolady. «О́z quqyńdy bil!» dep atalatyn úshinshi aýqymdy joba boıynsha zańgerler dáris berip jatyr.
Jalpy, ortalyq arqyly jyl basynan beri 10 joba júzege asyrylyp, tórt úkimettik emes uıym «Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy qory», «Azamattyq bastamalardy qoldaý ortalyǵy» uıymdastyrǵan konkýrstardyń granttary men memlekettik áleýmettik tapsyrys sheńberinde qarjylaı qoldaýǵa ıe bolǵan.
Sannan sapaǵa kóshý kerek
«Úkimettik emes uıymdardyń sanyna emes, olar kórsetetin qyzmettiń sapasyna basa nazar aýdarý kerek». О́ńirdegi úkimettik emes uıymdar ókilderimen kezdesken jıynda D.Qaletaev osylaı dedi. Onyń aıtýynsha, jyl saıyn memlekettik tapsyrysty júzege asyrý úshin bıýdjetten 19 mıllıard teńgeden astam qarjy bólinedi. Taǵy 5 mıllıard teńgesi shetelden qarjylandyrylady. Al áleýmettik tapsyrys qanshalyqty sapaly oryndalyp jatyr?
Atyraý oblysynyń ákimi Nurlan Noǵaev aımaqtaǵy ÚEU-lar men memlekettik mekemelerdiń arasyndaǵy ózara baılanys boıynsha birqatar jumys atqarylǵanyn aıtty. Qoǵamnyń barlyq salasyn derlik qamtyǵan jobalar problemalardy sheshýge múmkindik berip otyr. «Biz óz tarapymyzdan Memleket basshysynyń azamattyq qoǵam ınstıtýttaryn odan ári jetildirý jónindegi tapsyrmasyn oryndaı otyryp, ózara is-qımyl jasaýdyń jańa joldaryn izdestirýdi jalǵastyramyz. Halyqtyń qoǵamnyń problemalyq máselelerin tereń túsiný úshin «Atyraý. Sıfrly qabyldaý» mobıldi qosymshasy men Telegram jelisinde «Atyraý oblysynyń ákimdigi» chat-arnasyn iske qostyq. Aqparattyq tehnologııalar arqyly azamattar ózderin tolǵandyratyn suraqtardy qoıyp, jedel jaýap ala alady. Bul júıe qosylǵaly alty aı ótti, tıimdiligin kórsetti. Jumys jalǵasady», – dedi aımaq basshysy.
О́ńirdiń úkimettik emes uıymdar ókilderimen ótken keńeske Qazaqstannyń Azamattyq alıansynyń prezıdenti Asylbek Qojahmetov te qatysty. «Azamattyq sektordyń maǵynasy keń. Batys elderin alyp qarasaq, mysaly, Gollandııada el turǵyndarynyń 15%-y úkimettik emes sektorda jumys isteıdi, Qazaqstanda bar bolǵany 0,3%. Bizdiń búgingi mindetimiz – ÚEU men memlekettik organdardyń arasyndaǵy júıeli jumysty jolǵa qoıý», – dedi ol.
Mınıstr D.Qaletaev Azamattyq alıans memleket pen qoǵam ınstıtýttarynyń arasynda azamattyq únqatysý alańyn uıymdastyrý boıynsha negizgi áriptesterdiń biri ekenin aıta kele, azamattyq qoǵamdy damytý salasynda zańnamany jetildirýde jáne úkimettik emes uıymdar men memlekettiń ózara is-qımylyn damytý jónindegi Ult josparyn iske asyrýda Azamattyq alıanstyń áleýetin paıdalanýdy usyndy. Azamattyq alıans qazaqstandyq úkimettik emes uıymdardyń básekege qabilettiligin arttyrý, jańa bilimge oqytý máselelerimen aınalysatyn respýblıkalyq ádistemelik ortalyq bolýy tıis.
Keńeste Atyraýdaǵy úkimettik emes uıymdar ókilderi oılaryn aıtyp, memleket pen azamattyq qoǵam arasyndaǵy baılanystyń qazyǵy nyq bolýy úshin qajetti usynystaryn ortaǵa saldy.
Baqytgúl BABASh,
«Egemen Qazaqstan»
ATYRAÝ