Oral qalasynyń irgesinen «Aqjaıyq» atty jańa shaǵyn aýdan salynatyny jóninde Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Altaı Kólginov jyl basynda turǵyndar aldynda eseptik kezdesýde alǵash jarııalaǵan bolatyn. Odan beri birneshe aı ishinde ne ózgerdi? Qurylys qarqyny qalaı? О́ńir basshysymen birge jańa qurylys alańyn aralaǵan jýrnalıster bolashaqta boı kóteretin nysandar týraly bilip qaıtty.
Birden aıta keteıik, negizgi qurylys jumystary keler jyly bastalady. Aýmaǵy 425 gektardy quraıtyn «Aqjaıyq» jańa shaǵyn aýdanyn óz aldyna jeke qalashyq dese bolǵandaı. Sebebi «Grado» jobalaý fırmasy jasaǵan joba boıynsha bul jerde kóp qabatty 150 turǵyn úı, segiz mektep, toǵyz balabaqsha, emhanalar, 78 oıyn alańy salynbaq. Jańa qalashyq Oraldyń negizgi ortalyǵynan oqshaýlaý, Shaǵan ózeniniń syrtynda ornalasqan. Jospar boıynsha ózenge kópir salynyp, turǵyndardyń jol-kólik qarym-qatynasyn da ońtaıly sheshý qarastyrylǵan. Bul maqsatqa bıýdjettik jáne sheteldik qarjylar da tartylady. Mysaly, «Qarashyǵanaq Petrolıým Opereıtıng b.v.» kompanııasynyń óńirdiń áleýmettik jobalaryna jyl saıynǵy bóletin qarjysy 20 mln AQSh dollarynan 30 mln AQSh dollaryna deıin ulǵaıtyldy.
– 2030 jyly oblys ortalyǵynda turǵyndar sany 400 myń adamǵa jetedi dep otyrmyz. Olardy qaıda ornalastyramyz degen suraq týyndaıdy. «Aqjaıyq» shaǵyn aýdany osy máseleni sheshý maqsatynda salynady. Infraqurylymy jańa, joldary keń, «Aqyldy qala» talaptary eskerilgen jańa shaǵyn aýdanda 50 myńdaı turǵyn turatyn bolady, –deıdi óńir basshysy Altaı Kólginov.
Búginde qurylys ornynda ınfraqurylym jelileri tartylyp jatyr eken. Injenerlik jelilerdiń jalpy uzyndyǵy – 124,8 shaqyrym bolsa, onyń jalpy quny – 3,92 mlrd teńgeni quraıdy.
«Aqjaıyq» shaǵyn aýdanynyń sý sharýashylyǵy nysandaryn júrgizýge baılanysty ótkizilgen tenderdi «PMK-117» JShS utyp alypty. Qazir úsh ekskavator men úsh býldozer tyń dalanyń tósin tilip, bolashaq qalanyń «qan tamyrlaryn» tartyp jatyr. «Bul jumysty bıylǵy qazan aıynda aıaqtaımyz», deıdi mekeme basshysy O.Popova. Jańa qalashyqty sýmen qamtamasyz etý jumystaryna 370,025 mln teńge bólingen. 11,4 km turba tóselmek. Qazirdiń ózinde 30 mln teńge ıgerilgen.
Búginde kez kelgen nysannyń júıke júıesi – elektr qýaty. «Aqjaıyq» shaǵyn aýdanyn elektrmen qamtý úshin 2 330,045 mln teńge qarastyrylǵan. Jańa aýdandaǵy elektr jelileriniń uzyndyǵy 91,9 shaqyrymǵa sozylmaq. Merdiger – «ELMO» aksıonerlik qoǵamy. Sondaı-aq jańa aýdandy gazben qamtý isine – 329,225 mln teńge, káriz júıelerin salýǵa – 887,225 teńge bólinip qoıylǵan. Merdigerler de anyqtalǵan.
– Jańa qurylys alańynda tehnıkalyq baqylaýdy «Oralstroıgrad» JShS mamandary júrgizip jatyr. Joba boıynsha munda 25,7 shaqyrym sý qubyrlary, 170 temirbeton qudyq, 105 órt gıdranty, 6 sýsaqtaǵysh salynady, – deıdi «Oralstroıgrad» mekemesiniń dırektory E.Babaev.
– Jańa shaǵyn aýdanda 70 myńǵa deıin halyq ornalasatyn bolady. Búginde bizdiń merdigerler qurylys alańynda sý, elektr, gaz, káriz júıelerin salyp jatqanyn kórdińizder. Bıyl qurylys jumystaryna bólingen 1,7 mlrd teńge qazan aıyna deıin tolyq ıgeriletin bolady. Qurylysqa, mysaly elektr jelisine biz eń sońǵy úlgidegi jerasty symdaryn qoldandyq. Jańa qalashyqta jaryq dıodty elektr shamdary ornatylady, sıfrlandyrý baǵdarlamasy aıasynda biz munda aı jaryǵymen jumys isteıtin júıe ornatpaqpyz. Injenerlik kommýnıkasııa jelileri salynyp bitisimen turǵyn úıler men áleýmettik nysandar qurylysy qolǵa alynady, – deıdi Oral qalasynyń ákimi Murat Muqaev.
– Infraqurylym jelileri qurylysyn jaýyn-shashyn maýsymy bastalǵanǵa deıin aıaqtaý qajet. Jańbyr men erigen qar sýy aǵatyn aryqtardyń salynýyn basty nazarda ustaǵan jón. Elektr jelilerin tartý kezinde sıfrlandyrý aıasyndaǵy jumystardy da birden qolǵa alý kerek, – dep tapsyrdy óńir basshysy Altaı Kólginov.
Qazbek QUTTYMURATULY, «Egemen Qazaqstan»