Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti qorynyń janyndaǵy Álemdik ekonomıka jáne saıasat ınstıtýty (ÁESI) Almatyda dóńgelek ústel uıymdastyryp, osy otyrysqa qatysýshylar qazaq tiliniń latyn qarpine kóshý máselesine baılanysty birqatar ózekti máselelerdi talqyǵa saldy.
Búgingi tańda qazaq álipbıin latyn qarpine aýystyrý týraly másele sheshilip, jańa álipbıdiń sońǵy nusqasy qabyldanǵanymen, sarapshylardyń keń talqylaýyn talap etetin basqa da birqatar praktıkalyq suraqtardyń áli de týyndap otyrǵany belgili. Máselen, «Jańa qazaq álipbıin tildiń barlyq salalaryna tez arada ári tıimdi etip qalaı engizýge bolady?», «Kóptegen jyldar boıy kırıllısada jazylyp ketken muramyzdy aýdarý úshin qandaı aýqymdy jumystar atqarylýy kerek?», «Kırıllısadan latynǵa kóshý kezinde paıda bolatyn mádenı, demografııalyq jáne saıası máseleler qandaı?», «Bekitilgen álipbı nusqasyn memlekettik organdardyń qyzmeti men qazaqstandyqtardyń kúndelikti ómirine engizýdiń tájirıbelik aspektileri qandaı?». Mine, osy jáne ózge de kókeıkesti máseleler dóńgelek ústelde keńinen talqylandy.
– Osydan bir ǵasyrǵa jýyq ýaqyt buryn Mustafa Kemal Atatúrik óz elinde úlken reforma jasap, túrik álipbıin arab qarpinen latynǵa kóshirgeni barshaǵa málim. Ol kezde de jańashyl ıdeıaǵa qarsylyq bildirgenderdiń qatary mol boldy. Biraq ustanymy nyq memleket basshysy alǵan betinen qaıtpaı, maqsatyn júzege asyrdy. Atatúriktiń osy ıdeıasy jáne ustanǵan baǵytynyń durystyǵyn ýaqyttyń ózi dáleldedi. Osyndaı qadamǵa barǵan Túrkııa ekonomıkalyq turǵydan kóp nárse utty», – deıdi belgili áleýmettanýshy, ÁESI-diń «Ishki saıasat jáne áleýmettik zertteýler» baǵdarlamasynyń jetekshisi Serik Beısembaev.
Almatyda ótken jıyn barysynda Súleımen Demırel ýnıversıtetiniń «Til, mádenıet jáne kommýnıkasııa» ǵylymı-zertteý zerthanasynyń meńgerýshisi, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Záýresh Ahmetjanova, «Aq jol» partııasy tóraǵasynyń orynbasary, «Qazaq úni» gazetiniń basshysy Qazybek Isa, Ahmet Baıtursynov atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń professory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Zeınep Bazarbaeva jáne taǵy da basqa ǵalymdar men qoǵam qaıratkerleri, saıasattanýshylar men sarapshylar óz oılaryn ortaǵa salyp, ózekti máselelerdi sheshýdiń ońtaıly joldaryn usyndy.
Ǵalym SÚLEIMEN, «Egemen Qazaqstan»
ALMATY