Janar Mamaǵulova: Innovasııalar bıznes múddesinde

Álemniń túrli elderinde bız­nes júrgizýdiń jeńildigi olar­dyń ulttyq ekonomıkasy bá­­sekege qabilettiliginiń ma­ńyz­­­dy kórsetkishi bolyp sa­na­­lady jáne árdaıym ınves­torlardyń na­zarynda bolady. Álemniń ba­ryn­sha básekege qabi­letti 30 eliniń qataryna kirý jumysynyń sheń­berinde Qa­zaq­stan jeke ka­pıtalǵa jáne ká­sip­kerlik bas­tamaǵa meılinshe ońtaıly jaǵ­daılar jasaý úshin júıe­li sharalar qabyldaýda. Qazir­gi ýaqytta Qazaqstan Dú­nıe­­júzilik banktiń «Doing Business» reıtınginde 36-shy po­zı­sııada tur jáne sońǵy jyly eń kóp jańalyqtar engizgen álem mem­leketteriniń tiziminde ekinshi orynda. Qazaqstan bul kórsetkish boıynsha Ortalyq Azııa óńirinde kósh basynda keledi.

Sońǵy jyldary Qazaqstan­nyń «Doing Business» reı­tın­gi­ndegi, atap aıtqanda, «Kásip­oryn­dy ashý» ındıkatory boı­yn­­sha pozısııasyn jaqsartý úshin Ult­tyq Bank zańdy tulǵaǵa bank sho­tyn ashý prosesin barynsha je­ńil­detýge múmkindik beretin zań­namanyń edáýir júıeli reformalaryn júrgizdi. Bul oraı­da bank shotyn ashý, onyń ishin­de banktiń ofısine barmaı qashyq­tan ashý tásilimen qosa alǵanda, talap etiletin qujattar tizbesi barynsha azaıtyldy.

Qazirgi kezde zańdy tulǵa bank shotyn ashqan kezde bankke kom­panııa jarǵysyn jáne mem­le­kettik tirkeýden ótý týraly qu­jatty usyný talap etilmeıdi. Bank shotyn basqaratyn ýákiletti tul­ǵalardyń, mysaly, uıym je­tek­shisi, bas býhgalterdiń qol­da­ryn notarıýsta kýálandyrý qa­jet­tiligi joq, qoldardyń shy­naı­ylyǵyn bank qyzmetkeri kýálan­dy­rady. Qazaqstan zańnamasy boıynsha móri bolýǵa tıis zańdy tulǵa – uıymdardy qospaǵanda, zań­dy tulǵa-uıymda mór bolmasa, bank qujattarynda ony qoıý talap etilmeıdi. Qazirgi ýaqyt­ta zańnamada bank shotyn ba­­nkke barmaı, qashyqtan, ıaǵnı ofıs­te ne úıde otyryp-aq ashý múm­kindigi kózdelgen. Bankpen bank­tik qyzmet kórsetý sharty onyń elektrondy sıfrly qol­­tańbasyn qoıý arqyly jasalady. Bank shotyn ashýǵa ótinish te bankke elektrondy nysanda jiberiledi.

Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev óziniń 2018 jylǵy 10 qańtardaǵy Qazaq­stan halqyna Joldaýynda ha­­lyq pen bıznes úshin sıfr­ly kórsetiletin qyzmetterdi jetil­di­rýdiń mańyzdylyǵyn erekshe atap ótti.

«Memlekettik organdardyń aqparattyq júıeleriniń yqpa­l­dasýy jekelegen memlekettik kór­setiletin qyzmetterden keshe­ndi kórsetiletin qyzmetterge «bir óti­nish» qaǵıdaty boıynsha ótýge múmkindik beredi», dep atap ótti Memleket basshysy.

Osy saıasatqa sáıkes, bıznes júrgizýdi jeńildetý maqsatynda zańdy tulǵany tirkeý satysynda bir mezgilde memlekettik jáne qar­jylyq kórsetiletin qyzmet alý múmkindigi iske asyryldy. Eger buryn quryltaıshy aldymen zańdy tulǵany tirkep, sodan keı­in shot ashý úshin tirkeý týraly anyqtamany bankke berýge, son­daı-aq mindetti saqtandyrý shartyn jasasý úshin saqtandyrý kompanııasyna barýǵa tıis bolsa, endi www.egov.kz «elektrondy úkimettiń» portalynda iske asyrylǵan «Zańdy tul­ǵany ba­nk shotyn ashý jáne qyz­met­ker­di eńbek (qyzmettik) min­det­terin atqarǵan kezde ony ja­za­taıym oqıǵalardan mindetti saq­­tandyrýdy eskere otyryp tir­keý» jańa kompozıttik qyzmet kór­setýdiń arqasynda azamattar eki jumys kúni ishinde zańdy tul­ǵa­ny memlekettik tirkeý týraly kýálik, bank shotynyń nómirin já­ne qyzmetkerlerdi jazataıym oqı­ǵalardan mindetti saqtandyrý týraly qol qoıylǵan shart ala alady. Búkil osy prosesti óti­nish berýshi óziniń ofısinen ne úıi­nen shyqpaı júzege asyrady. Tutastaı alǵanda, rásim bes ju­mys kúninen eki kúnge deıin qys­qardy.

Búgingi tańda «egov» porta­lyn­­da atalǵan servısti qoldaný arqyly mynadaı bankterde bank shotyn ashý múmkin – «ForteBank» AQ, «Sesnabank» AQ, «Qazaqstan Halyq Banki» AQ jáne «Alfa-Bank» AQ. Shartty «Memlekettik annýıtettik kompanııa» ómirdi saq­­tandyrý kompanııasy» AQ-pen jáne «Azııa Life» ómirdi saq­tan­dyrý kompanııasy» AQ-pen jasasýǵa bolady. Basqa bankter men saqtandyrý kompanııalary da mundaı qyzmet kórsetýdi usyný boıynsha tıisti jumystar júr­­gizip jatyr.

Atalǵan «bir terezeden» onlaın-qyzmet (zańdy tulǵany tir­keý, bank shotyn ashý jáne saq­tandyrý shartyn jasasý) 2018 jylǵy 1 qańtardan bastap kór­setiledi. Bul qyzmetti paı­da­laný úshin Qazaqstan Res­pýb­­lıkasy zańnamasynyń talaptar­yna sáıkes zańdy tulǵany tirkeý kezeńinde bank shotyn ashý úshin ótinish berýshiden: bank shotyn ashý shartyna qosylýǵa (bar bolsa) ótinish toltyrý, tizbesimen elektrondy úkimettiń saıtynda tanysýǵa bolatyn qajetti qujat­tar­dy qosa berý talap etiledi.

Qazaqstannyń bıznesmenderi bul jańalyqtyń yńǵaılylyǵyn jáne tıimdiligin baǵalap otyr. 2018 jylǵy qańtardan bastap osyn­daı fýnksıonal arqyly jańa­­dan qurylyp jatqan kom­panııa­lar «elektrondy úki­met­tiń» portaly arqyly elektrondy tir­keý rásimderinen ótý kezin­de bank shotyn ashýǵa ekinshi deń­geı­degi bankterge 199 ótinim kelip tústi.

Janar MAMAǴULOVA,

Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń Tólem júıeleri

departamenti tólem júıeleriniń

saıasaty basqarmasynyń bas maman-ekonomısi