Oral qalasynyń turǵyny Amangeldi Esenǵalıev 430 shaqyrym jerdegi týǵan jeri – Jánibek aýdanynyń Kúıgenkól aýylyna velosıpedpen bardy. Veloshabandoz bul saparyn Astananyń 20 jyldyǵyna arnaǵanyn aıtady.
Qos dóńgelek kólik mingen 55 jastaǵy Amangeldi Esenǵalıev Oral qalasynan shildeniń 5-i kúni tańǵy 5-te attanǵan eken.
– Árkim de osy kúni «Týǵan jerge taǵzym» dep qolynan kelgen áreketin jasap jatyr ǵoı. Men de oılanyp, áıelime aıttym da, velosıpedke minip, «Kúıgenkól aýylym, qaıdasyń?!» dep tartyp kettim. Bul josparymdy bógde adamǵa da aıtpadym, – deıdi Amangeldi.
Bir qyzyǵy, Amangeldiniń mingeni – zamanaýı júrdek velosıped emes, kádimgi qarapaıym «Ýral» eken. «Bes jyl buryn ulym Sherhannyń 15 jasyna ózim alyp berip edim. Qazir balam 20-da, velıgi – 5-te» dep kúledi veloshabandoz. Ol tipti alys jolǵa arnaıy daıyndalyp, qamdanbapty. «Shynjyryn maılap aldym da júre berdim» deıdi bizge.
Keıipkerimiz alǵashqy kúni óndirip júrip, 160 shaqyrymdy artqa tastapty. Oral men Chapaev selosynyń arasyndaǵy Oral-Atyraý kúre joly taqtaıdaı tegis bolǵanymen, kólik kóp, óte qıyn bolypty. Onyń ústine bizdiń keıbir júrgizýshilerde jol júrý mádenıeti tómen ǵoı. Velosıped mingen áriptesin ózimen teń quqyqty jolaýshy kórmeıtini bar. Kóligin taqap júrip, ekpinimen joldan shyǵaryp jiberetin qııampurystaryna ne dersiń?! Chapaev aýyly tusynan ońǵa burylyp, Jánibektiń jolyna túsken soń da qozǵalys saıabyrsyp, emin-erkin júrýge kóshipti. Sóıtip alǵashqy kúni Aqjaıyq aýdanynyń Qabyrshaqty aýylyna qarasty bir sharýa qojalyǵyna túnep shyqqan. Ekinshi kúngi aıaldamasy – Jalpaqtal aýyly mańynda salynyp jatqan dámhana bolypty. Úshinshi kún Qaztalov aýylyndaǵy týysqanynyń úıinen sybaǵa buıyrǵan. Tórtinshi kún degende tús qaıta saǵat 4-ter shamasynda aýylǵa jaqyndasa, kútip alýshy qalyń jurtty kórip, Amangeldiniń ózi tańǵalypty.
– Eshkimge aıtpap edim, shynymdy aıtsam, mundaı qurmetti kútkenim joq. Aýyldyń aty jazylǵan qaqpa aldynan mektep shákirtterin, ózimniń synyp jetekshim, búginde ardager ustaz Jemis apaı Bısenovany kórip, qaıran qaldym. «Astana – 20 jyl» degen jazýdy kótergen aýyldastarym baýyrsaq pen aq usynyp, qushaq jaıa qarsy aldy, – deıdi Amangeldi Esenǵalıev.
«Amantaı mektepte oqyp júrgen kezinen elgezek, aınalasyna únemi qamqor bolyp júretin shákirtimiz edi. Mine, eseıip, egde tartqan shaǵynda týǵan aýylyna jasaǵan tartýy nazar aýdarýǵa turarlyq. «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynda jastardyń boıynda týǵan jerge qurmet sezimin qalyptastyrý týraly aıtylǵan ǵoı. Amantaıdyń bul qadamy da keıingi jas býynǵa úlgi-ónege bolady dep senemiz», deıdi jigit aǵasy bolǵan shákirtiniń erligine tánti bolǵan ustazy Jemis Bısenova.
Osy Kúıgenkól aýylynda týyp-ósken Amangeldi týǵan jerinen 1987 jyly kóshken eken. Buryn baılanys torabynda qyzmet etken keıipkerimiz oblys ortalyǵynda túrli qyzmet atqarǵan. Sońǵy bes jyldan beri Batys Qazaqstan oblysy boıynsha qylmystyq atqarý júıesi departamentinde aýla sypyrýshy bolyp isteıdi. Ulyn uıaǵa, qyzyn qııaǵa qondyrǵan jigit aǵasy áli kúnge deıin týǵan jeri aldyndaǵy perzenttik paryzyn umytpaı júredi.
– Shynymdy aıtsam, veloserýen – kúndelikti kásibim de emes. Jumysym úıimniń janynda. Biraq týyp-ósken jerime velosıpedpen barsam degen oı kópten beri mazalap júr edi. Osy saparǵa bel býǵan soń bir aıdaı qala ishinde velosıped teptim. Biraq kúnine on shaqyrymnan asyp júrip kórmeppin. Eń alys joryǵym – osy týǵan aýylǵa saparym boldy. Týǵan jer adamǵa kúsh-qýat bere me deımin, tipti sharshamaı, qustaı ushyp jettim ǵoı, – deıdi bizge keıipkerimiz telefon arqyly.
Bir qyzyǵy, tórt kúndik saparynda Amangeldi Esenǵalıev eshqandaı kóldeneń beınet kórmepti. Dóńgelegi jarylmaı, kóligi synbaı, esh jerge irkilmegen. Densaýlyǵy da syr bermegen. «Týǵaly qolyma temeki ustap kórgenim joq, alys jolda alqynbaǵanym sodan shyǵar» deıdi salamatty ómir saltyn ózi de ustanyp, ózgege de úlgi etip júrgen azamat.
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»
Batys Qazaqstan oblysy