Biz buǵan deıin de Almaty oblysynyń aýmaǵynda gaz tartý jumystarynyń qarqyndy júrgizilip jatqanyn jazǵan edik. Almaty qalasy mańynan Taldyqorǵan aýmaǵyna qaraı salynǵan qubyr jelisi búginde tolyqtaı aıaqtalyp, oblystyń buryn-sońdy kógildir otyn jetpegen aýdandary tabıǵı otynǵa qosyla bastady.
Jaqynda «Taldyqorǵan – Tekeli» magıstraldy gaz qubyry jelisiniń qurylysy aıaqtalyp, kenshiler qalasyndaǵy alǵashqy nysandardy kógildir otynǵa qosý jumystary iske asty. Merziminen buryn aıaqtalǵan joba qalanyń ishki kóshelerine tartylatyn jelilerdi de erte bastaýǵa múmkindik berip otyr.
– «Taldyqorǵan – Tekeli» qubyr jolynyń qurylysy belgilengen merziminen erte, sátti aıaqtaldy. Qazir qalanyń ishki kóshelerine jáne jaqyn jatqan eldi mekenderge gaz tartý jumystary júrip jatyr. Jobanyń quny 1,5 mlrd teńge shamasynda. Bul qarjy jumysty sapaly atqarýǵa kepildik beredi. Magıstral boıynsha gaz berýdiń josparly qýaty – saǵatyna 43,7 myń tekshe metr. Bul Tekeli qalasynyń turǵyn úıleri men óndiristerin kógildir otynmen qamtamasyz etýge tolyq jetkilikti, – deıdi Almaty oblysy ákiminiń orynbasary Aıdarbek Baıjanov.
Al qubyr tartý jumystaryn júrgizip jatqan «AqnıetGrýpp» JShS basshysy Aleksandr Petlınniń aıtýynsha, Tekelige deıin tartylǵan gaz qubyryna jol ústindegi aýyldardy da qosý múmkindigi qarastyrylypty. Eskeldi aýdanynyń Shymyr, Baıysov, Eshkiólmes, Abaı, О́rqýsaq, Jetisý, Ekpindi, Syrymbet aýyldarynyń turǵyndary qazirdiń ózinde kógildir otyndy kútip otyr.
Jalpy, «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy» Úndeýiniń jarııalanýy óńirdegi gazben qamtý jumystaryna jańasha sıpat pen serpin bergeni anyq. Qazir oblystyń 11 aýdanyna gaz tartylǵan bolsa, múldem kógildir otyn ıisi sezilmeıtin 6-7 aýdan kezekte tur. Aldaǵy kezeńde oblysty 100 prosent qamtý maqsaty turǵandyqtan shekaralyq aýdandardyń turǵyndary da gazǵa qosylýdan dámeli. Oblys boıynsha bul jumystarǵa 8,5 mlrd teńge qarastyrylǵan. Onyń 5,2 mlrd teńgesi respýblıkalyq bıýdjetten tartylsa, jergilikti bıýdjetten 3,3 mlrd teńge bólingen eken. Búginde bıýdjet qarjysy ıgerilip, halyq alǵashqy nátıjesin kóre bastady.
Almatydan tartylǵan gaz qubyryna alǵashqy bolyp qosylǵan Kóksý aýdanynda kógildir otynǵa suranys joǵary. Bıylǵy mamyr aıynda Balpyq bı aýylynda gaz taratý júıesiniń qurylysy aıaqtalyp, 32 turǵyn úı tabıǵı otyn júıesine bir kúnde qosylǵan eken. Qazir aýdanda 2,2 shaqyrym orta qysymdy jer asty gaz qubyry jáne 6 shaqyrymnan artyq tómengi qysymdy gaz qubyryn tartý aıaqtaldy. Bul turǵyndardy ǵana emes, aýdan aýmaǵyndaǵy óndiris oryndaryn da gazdandyrýǵa múmkindik beredi. Turǵyndar úshin kógildir otyn jelisine qosylý quny 320 myń teńge shamasynda.
Aıtpaqshy, óndiristi gaz jelisine qosý artyq shyǵyndardan aryltyp, ónim óndirýge oń yqpal etedi eken. Mysalǵa, osy Kóksý aýdanyndaǵy qant zaýyty qazir tolyqtaı qaıta jańǵyrtýdan ótip jatyr. Birinshi kezekte óndiristi tolyqtaı gazǵa qosý isi júrgizilipti.
– О́ńirdi gazdandyrý tek jeke úılerge ǵana emes, kásiporyndarǵa da úlken septigin tıgizip otyr. Kóksý qant zaýyty tabıǵı gazǵa kóshý arqyly shyǵynyn 20-25 prosentke tómendetýge qol jetkizedi, – deıdi bul týrasynda oblys basshysy Amandyq Batalov.
Osy jerde Elbasy usynǵan bes áleýmettik bastamaǵa taǵy da toqtalyp ketken jón. О́ıtkeni buǵan deıin Jetisýdy gazdandyrý jumystary oblys ortalyǵyna deıin gaz jelisin tartý isimen shekteletin bolsa, áleýmettik bastama aıasynda buryn kógildir otyn tartý josparlanbaǵan aýdandardy da qamtý mindeti kún tártibine shyqty. Mysalǵa, oblystyń shyǵysyndaǵy Alakól, Sarqan, Aqsý sııaqty shalǵaı aýdandardyń turǵyndary da kógildir otynnan úmittenip otyr.
Qalmahanbet MUQAMETQALI,
«Egemen Qazaqstan»
Almaty oblysy