Elbasy kitaphanasynda negizgi maqsaty – Memleket basshysynyń jahandyq bastamalarynyń biri «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyna aqparattyq-ımıdjdik qoldaý kórsetý jáne Abaı Qunanbaıulynyń ádebı murasyn jastar arasynda nasıhattaý, qazaqstandyq jastardyń oqý mádenıetin, ádebı talǵamyn qalyptastyrýdy kózdeıtin áleýmettik jelilerde jarııalanǵan «II Abaı oqýlary» jyl saıynǵy ádebıet saıysynyń jeńimpazdaryn marapattaý rásimi ótti.
Is-shara qazaqtyń uly aqyny, dana oıshyly, sazger, aǵartýshy, qoǵam qaıratkeri, qazaq jazba ádebıetiniń negizin qalaýshy jáne tuńǵysh klassıgi Abaı Qunanbaıulynyń týǵan kúnine oraı uıymdastyryldy. Abaı shyǵarmashylyǵy – otandyq mádenıetimizdiń maqtanyshy, ulttyq kodtyń ajyramas bóligi. Uly aqynnyń esimi dúnıejúziniń oqyrman qaýymyna keńinen tanymal.
Saltanatty rásimdi ashqan Elbasy kitaphanasy dırektorynyń orynbasary Ámirhan Rahymjanov:
– «Abaı sózi – qazaqtyń boıtumary, Abaı murasy – halyqtyń eń qasıetti qazynasy» dep Elbasy N. Nazarbaev aıtyp ótkendeı qazaq halqy Abaıdy óziniń rýhanı ustazy, ulttyq jańǵyrýymyzdyń qaınar kózi dep qabyldaıdy. Uly aqyn eńbekteriniń ýaqyt ótken saıyn ózektiligi artyp, qoǵamdyq, rýhanı ári mádenı ómirdegi baǵyty aıqyndala túsýde. Búgingi kúni elimizdiń eldigin uly Abaıdyń asyl sózderinsiz elestetý múmkin emes.
Belgili memleket jáne qoǵam qaıratkeri Orazgúl Asanǵazy ádebıet saıysynyń jeńimpazdary men qatysýshylaryn quttyqtady:
– Etnograf, ónertanýshy, ádebıetshi, jýrnalıst, qoǵam qaıratkeri Aqseleý Seıdimbek óz sózinde «qazaqtardy eki topqa bólemin – Abaıdy oqyǵandar jáne oqymaǵandar» degen bolatyn. Adamnyń bıik qundylyqtary men meıirimdilikti jyrlaǵan uly oıshyldyń baı shyǵarmashylyq murasy qazaq elin máigilik rýhtandyratyny sózsiz, – dedi Orazgúl Asanǵazyqyzy.
Áleýmettik jeliler mol tájirıbesi bar qalyń oqyrman qaýymynyń jáne de Abaı týyndylarymen endi ǵana tanysqan jas oqyrmandardyń keńinen qoldanatyn belsendi «kezdesý ornyna» aınalǵan. Joba, eń aldymen, jastarǵa baǵyttalsa da elimizdiń barlyq óńirlerin qamtıtyn túrli jastaǵy turǵyndary men ár salada eńbek etetin mamandarynyń basyn qosty. Konkýrsqa qatysýshylardan Astana, Almaty, Aqtóbe, Qyzylorda, Almaty oblysy, Aqmola oblysy, Soltústik Qazaqstan oblysynan 70 ótinim kelip tústi. Buǵan qosa Feısbýk jáne Instagram jelileriniń qoldanýshylary saıysqa aq tilekteri men izgi lebizderin bildirip, jeli ishinde taratýǵa atsalysty.
Konkýrstyń «Abaı murasyn álemdik deńgeıde nasıhattaýshy» nomınasııasynyń jeńimpazy Polshadaǵy Jeshýv Aqparattyq Tehnologııalar jáne Menedjment ýnıversıtetiniń stýdenti Gúlnaz Qalıeva Abaıdyń taǵylymy mol ósıetteri eshqashanda ózektiligin joǵaltpaıdy dep esepteıdi:
– Bizdiń ýnıversıtette álemniń túkpir-túkpirinen kelgen amerıkandyq, brıtandyq, orys, tájik, ózbek, polıak, ýkraın syndy túrli ult ókilderi bilim alady. Sheteldik stýdentterdiń Abaı Qunanbaıulynyń «Kózimniń qarasy» ánin shyrqaǵandaryn tyńdap, rıza boldym. Bul uly aqynymyz Abaıdyń Qazaqstanǵa ǵana emes, búkil álemge tanymal ekenin taǵy da bir dáleldeı túsedi. Men óz halqymmen maqtanamyn, ózge eldiń ókilderi bizdiń mádenıetimizdi qurmettep, joǵary baǵalaıtynyna óte qýanyshtymyn. Abaı sekildi uly adamdardyń esimi eshqashanda umytylmaıtynyna senemin. Abaıdyń danalyǵy – ǵasyrlar boıy qundylyǵyn joǵaltpaıtyn baǵa jetpes rýhanı qazyna. Fransııada, Vetnamda, Reseıde, Túrkııada, Qytaıda uly aqynnyń qurmetine arnap eskertkishter ornatyldy.
Ádebı saıystyń eń tájirıbeli qatysýshysy – Aqmola oblysy Shortandy aýdany Qara-Adyr aýylynyń 7-synyp oqýshysy Araı Arharova boldy. Ol birinshi synyptan bastap ádebı saıystarǵa qatysyp qana qoımaı, 2018 jyly aýdandyq Abaı oqýlarynyń «О́leń sózdiń patshasy, sóz sarasy» nomınasııasy boıynsha birinshi oryndy ıelengen. Araı Abaı Qunanbaıulynyń 102 óleńin jatqa aıtady:
– Uly Abaıdyń shyǵarmashylyǵyna degen qyzyǵýshylyǵymdy meniń súıikti ustazym, qazaq tili men ádebıetiniń muǵalimi Kúljamal Sadýaqasova oıatty. Qazir men Abaıdyń basqa da týyndylaryn oqyp jatyrmyn. Uly aqyn, danyshpan oıshyldyń murasyn nasıhattaý úshin qolymnan kelgendi aıanbaımyn. Qazynaly rýhanı muramyz – elimizdiń maqtanyshy, álemdik mádenıettiń quramdas bóligi.
Ádebı saıysymyzdyń eń kishkentaı qatysýshysy – Astana qalasy №5 mektep-gımnazııasynyń 2-synyp oqýshysy Aqmonshaq Serikbaı kópshiliktiń kózaıymyna aınaldy:
– Biz anam ekeýmiz Abaı atamyzdyń óleńderin súıip oqımyz. Osyndaı saıys bolatynyn estigende birden qatysatynymdy aıttym. Uzaq ýaqyt daıyndyq jasadyq. Anam ekeýmizge Abaı atanyń «Kózimniń qarasy» áni unaıdy. Men barynsha daıyndalyp, tyrysyp baqtym. Saıysqa qatysqan óte unady, kelesi jyly da saıysqa óz úlesimdi qosýǵa ýáde beremin.
Ádebıet saıysynyń jeńimpazdaryn marapattaý rásimine Elbasy kitaphanasynyń qorynan arnaıy kitap kórmesi ázirlendi. Kórmede Abaıdyń 50-ge jýyq týyndysy, belgili otandyq abaıtanýshylardyń aqynnyń ómiri men shyǵarmashylyǵyn zerttegen monografııalary, sondaı-aq uly aqynnyń shet tilderine aýdarylǵan týyndylarynyń aýdarmalary usynyldy.
Saltanatty marapattaý rásimine mádenıet qaıratkeri, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Serik Negımov, tanymal abaıtanýshy, aıtysker aqyn Serikzat Dúısenǵazy, sondaı-aq ǵylym men mádenıet qaıratkerleri, Astana qalasynyń pedagogıkalyq qaýymdastyǵynyń ókilderi qatysty.
Ádil qazylar alqasynyń sheshimi boıynsha júldeli oryndar men nomınasııalarǵa ıe bolǵandar:
1 oryn – Merýert Toqmoldaeva (Taraz qalasy, M.H. Dýlatı atyndaǵy TarMÝ-diń 2-kýrs stýdenti);
2 oryn – Aqtoty Asanova (Almaty qalasy Bostandyq aýdany №81 mektep-gımnazııasynyń 8-synyp oqýshysy);
3 oryn – Dana Muhametilda (Taraz qalasy, M.H. Dýlatı atyndaǵy TarMÝ-diń 2-kýrs stýdenti);
«Eń kishkentaı úmitker» – Aqmonshaq Serikbaı (Astana qalasy №5 mektep-gımnazııasynyń 2-synyp oqýshysy);
«Bir áýlettiń ónerpazdary» – Nuraı men Nursaıa Sársenǵalı (Astana qalasy, №72 mektep-lıseıiniń 6, 4-synyp oqýshylary); Ińkár men Zere Maqan (Astana qalasy, №85 mektep-lıseıiniń 4, 2-synyp oqýshylary);
«Abaı murasyn álemdik deńgeıde nasıhattaýshy» – Gúlnaz Qalıeva (Jeshýv Aqparattyq Tehnologııalar jáne Menedjment ýnıversıtetiniń stýdenti, Polsha);
«Úsh tildiń dánekeri» – Raýan Dúısenbaev (Ekibastuz qalasy, «Zerde» mektebiniń 7-synyp oqýshysy); Asanáli Kúzembaı (Ekibastuz qalasy «Zerde» mektebiniń 4-synyp oqýshysy); Araı Arharova (Aqmola oblysy Shortandy aýdany Qara-Adyr orta mektebiniń 7-synyp oqýshysy);
«Eń alǵashqy oqyrman» – Sara Qurmanáli (Astana qalasy, №72 mektep-lıseıiniń 3-synyp oqýshysy).